Bugün öğrendim ki: Sihizmde, erkek inananlar için en yaygın soyadı Singh, kadın inananlar için ise Kaur'dur. Bu soyadları, o dönemde soyadlarının kastı sembolize etmesi nedeniyle, Hindistan'ın kast sistemine meydan okumak amacıyla Gurular tarafından verilmiştir.
Sihizm'de Kullanılan İsimler
Sih isimleri Sihler tarafından kullanılan isimlerdir. Sih kişisel isimlerinin temeli, naam karan töreni aracılığıyla seçilir. Neredeyse tüm Sih kişisel isimleri dini anlamlar taşır. Bir Sih isminde Singh veya Kaur kullanımına, Khalsa'ya vaftiz edildikten sonra ve cinsiyete bağlı olarak zorunluluk getirilir. Sömürge döneminden bu yana, birçok Sih soyadını kast veya klanını kullanmaya başlamış ve bunun yerine Singh veya Kaur'u soyadı yerine ortaisim olarak kullanmıştır. Bazı Sihler, isimlerden kaynaklanan herhangi bir kast kimliğinden uzaklaşmayı işaretlemek için Khalsa'yı soyadı olarak benimsemiştir. Sih isimlerinin eğilimleri ve sistemleri zamanla değişmiştir; dikkat çekici bir değişim, cinsiyete özgü isim sonlarının kullanılmasından, isimlerin unisex olmasına doğru bir kayma ve ditematik isimler oluşturmak için belirli ön eklerin ve soneklerin dahil edilmesinin popülerleşmesidir.
Genel Bakış
[düzenle]
Sih isimleri genellikle şu formata sahiptir: Ad – Dini İsim – Soyadı.[1][2][3] Sih adları kişisel isim görevi görür ve Naam Karan töreni aracılığıyla seçilir; bu törende bir granthi (Sih rahibi) Guru Granth Sahib'in rastgele bir sayfası açılır ve açılan sayfadaki ilk duanın ilk harfi, isim için başlangıç olarak temel alınır.[1][4] Çoğu Sih adı unisex olup genellikle -jit, -winder veya -want gibi ön ekler ve sonekler eklenir.[1] Dini isim, erkekler için Singh ("aslan") ve kadınlar için Kaur ("prenses")'dir.[1][5] İlk ve dini isimler genellikle Sihler tarafından birlikte kullanılır.[1] Bazı Sihlerin soyadı varken, bazılarının yalnızca kişisel adı ve dini adı vardır.[1] Soyadı olan Sihler için bu genellikle bireyin kast kimliğini belirten kast tabanlı veya alt-kast tabanlı bir isimden oluşur.[1] Sihizm kast sistemine karşıdır, bu nedenle geleneksel olarak Sihlerin kast tabanlı soyadları yoktu, ancak bazıları Hindistan dışındaki isimlendirme geleneklerine uymak için bunları benimsemiştir.[1][3] Kast tabanlı soyadı olmayan Sihler ise bunun yerine soyadı olarak Singh veya Kaur kullanır.[1] Diğer Sihler ise kast tabanlı soyadı yerine yer adı (toponim) kullanır.[2]
Kate Monk'un Onomastikon'una ("İsimler Sözlüğü") göre, çoğu Sih, kişisel isim, Sih kimliğini göstermek için kullanılan bir ortaisim (örneğin, erkekler için 'aslan' olan Singh) ve soyadı olarak bir klan veya alt mezhep isminden oluşan üç isme sahiptir.[6] Birçok Sih kadın üçüncü isim olarak Kaur kullanır, ancak bazıları aileleri bu ismi soyadı olarak benimsediyse Singh kullanır.[6] Kaur ismi "prenses" olarak çevrilebildiği gibi, Singh'in çevirisi olan "aslan"a analojik olarak "dişi aslan" anlamına da gelir.[7][8] Birçok Sih ismi dini topluluğa özgü değildir ve özellikle Hindu topluluğu ile paylaşılarak dini hatlar arasında yaygındır, çünkü belirli isimler hem Sihler hem de Hindular tarafından kullanılır.[6] Evli bir Sih kadının, kocasıyla aynı kişisel ismi ortaisim veya soyadı olarak benimsemesi uygulaması vardır ve bu isimler "savaşçı", "erkek kardeş" veya "güç" gibi karakteristiği maskülen olabilen anlamlar taşıyabilir.[6] Sih isimlerinin Latin alfabesine aktarılırken yazılışları farklılık gösterebilir, çünkü kullanımda tek tip bir aktarım şeması yoktur.[6]
Tarih
[düzenle]
Guru Nanak'ın Bhai Mardana'yı orijinal adı Marjana'dan Mardana'ya yeniden adlandırdığına inanılmaktadır.[8] Efsaneye göre Mardana'ya ebeveynleri tarafından Marjana ("ölmek" anlamına gelir) adı verilmiştir, çünkü önceki çocuklarının hepsi çocukken ölmüş ve bunun kötü gözden koruyacağına ve ölüm tanrısını uzak tutacağına ve oğullarının ömrünü uzatacağına inanılıyordu.[8] Mardana, Guru Nanak'ın yoldaşı olduğunda, guru ona "cesur" veya "erkekçe" anlamına gelen Mardana adını verdi.[8]
Sih isimleri genellikle Sih kutsal metinlerinde Rama, Indra ve Shiva gibi atıfta bulunulan belirli Hint tanrıları veya gurularla ilgili olarak seçilirdi.[8] Özellikle Pencapça formu olan Inder'den türetilen Indra'ya dayalı türevler, özellikle de savaş sembolizmi için benimsenen bir ön ek ve sonek olarak yaygındı.[8]
Sih gurularının isimleri, genellikle Hint mitolojisine veya tanrılarına bağlı özel dini veya savaşçı anlamlar taşırdı:[8]
Nanak: "mutlu" veya "kederden uzak" anlamına gelir[8]
Angad: "uzuv bahşeden" anlamına gelir - Angada karakterine atıf[8]
Amar Das: ilahi mürit[8]
Ram Das: Rama'nın müriti[8]
Arjan: Arjuna karakteriyle ilgili[8]
Hargobind: Shiva ve Krishna ile ilgili epitetlerin birleşimi[8]
Har Rai: bir terim Shiva ile ilgilidir, diğeri "kral" veya "prens" anlamına gelir[8]
Har Krishan: iki terim birlikte Shiva ve Krishna'yı temsil eder[8]
Tegh Bahadur: "kılıç" ve "cesur" anlamına gelen savaşçı bir isim[8]
Gobind Rai: bir terim Krishna ile ilgilidir, diğeri "kral" veya "prens" anlamına gelir[8]
Sih efsanesi, Singh ve Kaur'un benimsenmesinden önce Sihlerin genellikle kısa ve basit isimlere sahip olduğunu iddia eder.[9]: 143 Dolayısıyla, "ağır" (bhari) kişisel isimlerin benimsenmesi savaş nedeniyledir ve "küçük" kişisel isimlerin yerini almıştır, çünkü ağır isimler savaşçılığı ve cesareti simgelemek için daha "ağır" ve "görkemli" geliyordu.[9]: 143
Sihler Babürlülerle savaşırken Billu, Tillu, Kalu, Neela, Peela gibi küçük küçük isimlerimiz vardı - Babürlülerinki gibi etkileyici isimler değil. Bakhtavur Han gibi bir [Babürlü] ismi çok etkileyici ve göz korkutucudur. Guruji şöyle dedi: İsimlerimiz küçükken onlarınki büyükken onlarla nasıl savaşabiliriz? Sizin de ağır ve güzel isimleriniz olmalı. Sonra Khalsa'da Kaur ve Singh'i yarattı ve onun adı Gobind Rai'den Gobind Singh'e değiştirildi. Şimdi, birisi ismi duyduğunda, ağırdır, Singh'dir. Büyük, ağır isimlerle gücünüz daha çok artar.
— An Anthropology of Intellectual Exchange: Interactions, Transactions and Ethics in Asia and Beyond, sayfa 143
Sihler, Guru Gobind Singh'in 1699'da cinsiyet eşitliğini göstermek ve kast ve sınıf etkilerinden kurtulmak için isimlerinin bir parçası olarak Singh ve Kaur'u benimsemelerini zorunlu kıldığına inanırlar.[7] İlk Panj Piare beşlisinin tüm üyelerinin bu olay sırasında önceki soyadlarını Singh olarak değiştirdiği kabul edilir.[5] Singh, kelimenin tam anlamıyla "aslan" anlamına gelir, ancak mecazi olarak "savaşçı" veya "şampiyon" anlamına gelir.[9]: 143 Hindistan'da bir kişinin kalıtsal veya ailesel mesleği veya geçmişi genellikle aile adı ile belirlenebilir ve genellikle kişinin kast geçmişini işaret eder.[7] Singh ismi Sihizm tarafından benimsenmeden çok önce var olmuştur ve Rajputlar gibi Kshatriya unvanı şeklinde Hindistan'daki savaşçı grupları tarafından kullanılmıştır.[7][8][5] Dolayısıyla Jacob Copeman, Sihlerin Singh'i bir unvan olarak benimsemesinin yalnızca kasttan arınma yönünde bir hareket olmadığını, daha ziyade Rajputlaşmaya daha uygun bir eylem olduğunu savunur.[9]: 142–143 Bu nedenle, Khalsa'ya başlatılmak için bir gereklilik, birinin isminde Singh veya Kaur'u benimsemesidir.[7][8] Örneğin, tarihsel olarak Ram Chand olan bir kişi vaftiz edildikten sonra Ram Singh olurdu.[8] Ram, Lal, Chand, Das, Dev, Kumar, Anand veya Parkash gibi isimlere olan mevcut bağlılıkların hepsi Singh ile değiştirilmiştir.[10]
Yaygın kanı, onuncu Sih gurunun Gobind Rai adıyla doğduğu ancak 1699'da Pahul vaftiz töreninden geçtikten sonra Gobind Singh olduğu yönündedir.[8] Kadın ismi Kaur ("prenses" anlamına gelir) de Sihizm tarafından benimsenmeden önce var olmuştur ve Rajput grupları tarafından Rajput terimi Kanwar'ın (prens anlamına gelir) Pencapça formu olan Kaur kullanılarak daha önce de kullanılmıştır.[8][9]: 143 Dolayısıyla Kaur, kelimenin tam anlamıyla "prens" olarak çevrilir, "prenses" olarak değil, aynı zamanda mecazi olarak "dişi aslan" anlamını da taşır.[5] Bazı Sih kadınlar kendilerine "dişi aslan" anlamına gelen Singhnis veya Singhnee olarak atıfta bulunur.[5] Hem Singh hem de Kaur, Sihler tarafından Hinduizm'den Sihlerin ayrılığını işaret eden semboller olarak yorumlanır, aynı zamanda savaşçılığı ve özsaygıyı da simgeler.[9]: 141 Singh ve Kaur'un benimsenmesi, Dalit Sihlere de "isim ruhu" aşılamıştır, bu da daha önce Rajput unvanı olan bir unvanın alt kastlar tarafından benimsenmesine olanak tanıdığı için yükseltici bir etki yaratmıştır.[9]: 143–144 Aynı isme sahip tüm Sihler, aynı aileye ait olduklarını da simgeler.[5]
Tarihsel olarak, Sih kişisel isimleri unisex değildi ve aynı ismin farklı biçimleri, cinsiyeti belirtmek için cinsiyete göre değişiyordu.[7] Örneğin, gian unsurunu temel alan isimler erkekler için Gian biçiminde ve kadınlar için sonuna -o eklenerek Giano olarak verilirdi.[7][10] Tarihsel Pencap isimleri, ismin maskülen mi yoksa feminen mi olduğuna bağlı olarak farklı isimlendirme geleneklerini takip ederdi.[10]
Eski Pencap maskülen isimleri: genellikle bir ünsüz sesle veya -a, -u veya -er sesiyle biterdi[10]
-a için örnekler: Karta, Boota, Gyana, Kapura, Dhanna, Buddha, Nikka, Dharma, Karma, Atma, Kishna, Bishna, Brahma, Jugga[10]
-u için örnekler: Persu, Mittu, Chittu, Nandu, Beeru, Telu, Bansu, Nathu[10]
-er için örnekler: Gujjer, Inder, Ishwer, Joginder, Gheecher, Bikker, Sunder, Pakher[10]
Ünsüz sonlu örnekler: Sirdool, Mullen, Bukken, Chunnen, Thummen, Nanak, Manak, Jodh, Arjun, Gobind, Chand[10]
Eski Pencap feminen isimleri: genellikle -an (genizsel n), -ee/i veya -o sesiyle biterdi[not 1][10]
-an için örnekler: Jindan, Indran, Kaulan, Acchran, Meeran, Taran, Jeetan, Ranjitan, Roopan, Sodhan[10]
-ee/i için örnekler: Rami, Nikki, Nandi, Santi, Bunti, Rakhi, Rajji, Bibi, Indie, Kaati, Rupi, Nihali, Dhanni, Nanki, Janki[10]
-o için örnekler: Gulabo, Punjabo, Tejo, Rajo, Bunto, Chinto, Maro, Nando, Billo, Indo, Dilipo, Rupo, Dhanno, Kishno, Kahno[10]
Bazen bir Pencaplı kişinin ismi, özellikle Pencaplılar isimlerini yazıyla kaydetmeye başlamadan önce başarılarına, güçlerine, finanslarına ve sosyal durumlarına göre değişebilirdi.[10] -u ile biten erkek isimleri daha gayri resmi kabul edilirken, -a ile bitenler daha yüksek statüye sahipti, sesli harf sonu olmayan ve Raj veya Das gibi eklemeler içeren isimler ise o dönemde en büyük etkiye sahipti.[10] Böylece, orijinal adı Desu olan bir Pencaplı, zenginleşip önem kazandıkça Desa olarak bilinebilir, çok güçlenip saygı duyulursa belki Des Raj olarak çağrılabilirdi.[10] Bu durum şu sözün söylenmesine yol açtı: Persu, Persa, Pers Ram, es maya ke tin nam.[10] Sıradan insanlara ve hizmetkarlara tek bir isimle hitap edilirken, daha yüksek statüde olanlara -ji onurlandırıcısı ile iki isimle hitap edilirdi.[10]
Ancak, 20. yüzyılın ikinci yarısında, isimleri sonlarına göre maskülen veya feminen olarak kategorize etme ve buna göre bir oğul veya kız için seçme uygulaması takip edilmekten vazgeçildi ve artık Sih kişisel isimleri unisex'tir.[7][10] Böylece, önceki örnek kullanıldığında, bugün hem erkeklere hem de kadınlara cinsiyet ayrımı olmaksızın Gian ismi verilir.[7] Bu nedenle, birinin cinsiyetini belirten ismin kısmı artık kişisel isminden anlaşılamaz hale geldi ve isimlerinde Singh veya Kaur olup olmadığına bağlı hale geldi.[7][8]
Harleen Singh'e göre, 19. yüzyılın sonlarındaki Singh Sabha hareketinden önce Sih kadınları Devi, Bai ve Kaur gibi çeşitli unvanlar kullanıyordu.[11] Sih kadınlar tarafından kullanılan Kaur unvanı reformcular tarafından icat edilmedi ve hareketten önce bazı Sih kadınlar, hatta Hindu Brahmin ve Khatri kökenli bazı Sih olmayan kadınlar bile isimlerinde Kaur kullanıyordu.[11] Temel değişiklik, Kaur kullanımının Singh Sabha reformcuları tarafından Sih kadınları için zorunlu ve standardize edilmesiydi, oysa Devi ve Bai gibi diğer geleneksel Sih kadın unvanları kullanımdan kalktı ve terk edildi.[11] 19. yüzyılda başlayan Singh Sabha hareketinden önce Kaur unvanının Sih kadınlarıyla ilişkilendirildiğine dair az kanıt bulunmaktadır; Kaur geleneği dini kimlikleri tanımlamak ve dini sınırları oluşturmak amacıyla zorunlu kılınmıştır.[9]: 144–147 Erken dönem Sihler, kadın Sihlere "Kaur" olarak değil, "Sikhnis" ve "Gursikhnis" olarak atıfta bulunmuştur.[9]: 144–147 Aksine, tarihsel Sih kadınları, sonek olarak Kaur yerine Devi ("tanrıça") unvanını kullanmıştır.[9]: 144–147 Ancak, Sih reformcuları "Devi" teriminin çok "Hindu etkili" göründüğünü düşündüler, bu nedenle 1950 baskısı Sih Rehat Maryada'da tüm Sih kadın bebeklerinin, erkek Singh geleneğine işlevsel olarak analojik olan Kaur ismini benimsemesini zorunlu kıldılar.[9]: 144–147 Kadın isimlendirme geleneğindeki bu değişiklik, tarihsel Sih kadın isimlerine de geriye dönük ve anakronistik olarak uygulandı; örneğin, Guru Gobind Singh'in eşlerinden birinin tarihsel adı Mata Sahib Devah iken, modern Sihler tarafından bu değişim yansıtılarak ona Mata Sahib Kaur denmektedir.[9]: 144–147 Kaur, Nikky-Guninder Kaur Singh gibi Sih feministleri tarafından güçlü bir işaret olarak görülmektedir, çünkü Sih kadınlarının ne babalarının ne de kocalarının isimlerini benimsemek zorunda kalmamalarını sağlayarak kadınlara ve kızlara erkeklerden ayrı kendi isim kimliklerini verir.[9]: 144–147 Vedran Obućina'ya göre, Kaur geçmişte Sih kadınları tarafından soyadı olarak değil, vaftiz sonrası giriş unvanı olarak kullanılmış olup, Kaur resmi isimlerinin bir parçası değildi, oysa vaftiz sonrası Sih erkekleri resmi isimlerinin bir parçası olarak Singh'i gerçek soyadı olarak kullanıyordu.[5] Britanya sömürge döneminden bu yana, evli bir kadının kocasının soyadını benimsemesi uygulaması bazı Sihler tarafından benimsenmiştir, bu da Duleep Singh'in kızı Bamba Sophia Duleep Kaur Singh örneğinde olduğu gibi bazı Sih kadınlarının "Kaur Singh" şeklinde ortaisim ve soyadına sahip olmasını açıklar.[7]
Gian Singh Sandhu'ya göre, Sihlerin sömürge döneminde benimsediği bir diğer isimlendirme kuralı da Jacob Copeman'ın bürokratik ve kurumsal güdümlü bir süreç olarak tanımladığı, kişinin kastına veya klanına dayalı soyadlarının getirilmesiydi.[7][9]: 165 Bundan önce Sihler geleneksel olarak bir klan veya kastla ilgili ismi soyadı olarak isimlerine dahil etmiyorlardı.[7][1] Sömürge döneminde, Britanya sömürge yönetimi, nüfus kayıtları (nüfus sayımları), suç kayıtları, vergi kayıtları, oy verme kayıtları ve bağışıklama ve sağlık kayıtları amacıyla Hindistan tebaasının soyadlarını kurumsallaştırdı ve sabitledi.[9]: 165 Ancak sömürge yönetimi, Hint soyadlarının "çok tekrarlayıcı" olmasından şikayetçiydi ve bu durum "yerel halkın kimlik taklidi eğilimine" katkıda bulunuyordu.[9]: 165 Britanya Hindistanı nüfus sayımları referans değil, aslında üreticiydi.[9]: 167 Dolayısıyla bu durum, kast ve klan isimlerinin Sih isimlerine dahil edilmesiyle kasttan kurtulma hareketinin tersine çevrilmesi olarak görülmektedir ve Jacob Copeman'a göre bu durum, bazı ortodoks Sih reformcularının ve Batı Delhili Sih rahiplerinin, toplulukta kastçılığın yeniden canlanmasından ve eşitliğin gerilemesinden endişe duymasına neden olmuştur.[9]: 140 Copeman, kast ve klan isimlerinin Sih özel isimlerine yerleştirilmesinin, kişinin kastını belirtme arzusu veya kast zihniyetlerinin yeniden canlanmasından değil, hükümet kurumlarının (pasaport ve vize ajansları gibi) veya okulların politikalarının bir yan ürünü olduğunu savunmaktadır, çünkü tüm Sihlerin isimlerinde yalnızca Singh veya Kaur olması, hükümet departmanlarının Sih topluluğu içindeki bireyleri ayırt etmesini etkili bir şekilde engellemektedir, zira herkes aynı isimleri paylaşmaktadır.[9]: 140 Bu nedenle, Sihler arasında kast tabanlı soyadlarının benimsenmesi, kast güdümlü duygulardan ziyade bürokratik bir sorunu çözme amacı taşır.[9]: 166 Sih dini kurumları, bürokratik sorunu fark ederek, Sihlerin kast isimleri yerine toponimleri (yer adları) soyadı olarak benimsemelerini savunmaktadır.[9]: 166
Bölünmeden önceki dönemde, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan Sihler, alt kastlarını (Pencapça'da got ve Hintçe'de gotra olarak bilinir) isimlerinin bir parçası olarak kullanmıyorlardı, çünkü aynı köyde yaşayan tüm toprak sahibi aileler aynı alt kasta mensuptu, bu nedenle bu bilgiyi resmi isimlerinin bir parçası olarak dahil etmenin bir anlamı yoktu.[10] İnsanlar genellikle kendi topluluklarındaki üyelerin alt kastını biliyorlardı, çünkü bu bilgi evlilik için uygun ortakları, soyağacını, dini, mesleği, memleketi, sosyal statüsü ve kastı (zaat) belirlemek için kullanılıyordu.[10] O dönemde eğitimli bireyler (tukhallus), memleketlerinin kasabasına, kişiliklerine veya ideallerine dayalı yeni soyadları benimsedi.[10] Ayrıca o zamanlar Pencaplılar kıyafet veya saçlarından belirli bir dine mensup olarak tanımlanabiliyordu.[10] Yabancılar için Sihlere Sardar/Sirdar, Hindulara Babu, Lala veya Seth, Müslümanlara ise Mian veya Han olarak hitap edilirdi.[10]
Delhi'deki bazı Sih gençler, Singh veya Kaur isimlerinin Sardarji ve Santa Banta şakalarıyla bağlantılı olduğu için "arkaik" veya "utanç verici" olduğunu düşündükleri için bu isimlerin kullanımına karşı çıkmışlardır.[9]: 140, 169 G. P. Singh (2003), Singh veya Kaur'u kullanmayan Sihlerin, 1947 bölümlemesi ve 1984 Delhi pogromlarındaki anti-Sih şiddetiyle bağlantılı olabilecek Sih kimliklerini gizlemeye çalıştıklarını savunmuştur.[9]: 144–147 1984'teki bu durumun bir örneği, Hindistan Ordusu'ndaki bazı Sih subaylarının, anti-Sih şiddeti yatışana kadar isimlerindeki Singh'i daha "Hintçe kulağa gelen" Singha veya Sinha olarak değiştirmesidir.[9]: 144–147
Tarihsel Sih isimleri genellikle bir kişinin fiziksel özelliklerini tanımlamak için seçilirdi.[8] Örneğin Kala Singh ("siyah aslan"), koyu tenli bir Sih'i tanımlamak için sıkça verilirdi.[8] Bazı isimler, Ajaaib Singh ("garip aslan"), Gunga Singh ("dilsiz aslan") ve Bola Singh ("sağır aslan") gibi belirli şeylere karşı koruma sağlamak amacıyla seçilirdi ve bunların kötü gözü önlediğine inanılırdı.[8] Yüzeyde olumsuz görünen bu tür isimler geçmişte Sihler tarafından yaygın olarak kullanılırken şimdi modası geçmiştir.[8] Tej K. Bhatia (1993), kırsal Pencap'ta yaygın bir isimlendirme eğiliminin, geçerli bir batıl inanç nedeniyle "olumsuz çağrışımlı rahatsız edici isimler" koymak olduğunu tanımlar.[12]
1947'de Pencap'ın bölünmesinden önce, Pencaplı Sih ve Hinduların Arapça ve Farsça kökenli ön isimlere sahip olması daha yaygındı, ancak bu ön isimler, ismin sahibini Müslümanlardan ayırmak için Singh, Ram, Mull, Das, Chand, Raj, Kumar ve Lal gibi soyadlarıyla eşleştirilirdi.[10] Bu arada, Pencaplı Müslümanlar kendilerini Müslüman olarak işaretlemek için isminin sonuna İslam ile ilgili soyadları eklerdi, örneğin Deen/Din, Ali, Ullah, Mohammed, Ahmed, Khan, Beg, Hussein, Shah veya isimlerinin önüne Abdul, Zia-ul, Ghias-ul veya Mohammed gibi ön ekler gelirdi.[10] Gurnam Singh Sidhu Brard'a göre, bölünme öncesi Pencaplı Sih ve Hinduların Perso-Arap isimlerini benimsemesi, Müslüman hanedanlıklarının yüzyıllarca Pencap'ı yönetmesi ve Farsça'nın genellikle bu devletlerin resmi dili olması nedeniyle, bu isimlerin Pencap kitleleri arasında, Müslüman olmayanlar dahil, emilmesinden kaynaklanıyordu.[10] Bölünmeden sonra, İslam kültürüne bağlı isimler ve "eski moda" isimler Pencaplı Sihler ve Hindular tarafından kullanılmaz hale geldi.[10] Pencaplı Hindular genellikle çocuklarına Hint tanrılarının isimlerini verirlerdi, bunu uğurlu sayarlardı.[10] Bu, erkekler için Shiv, Krishan, Brahma, Vishnu/Bishnu, Inder veya Ishwer ve kadınlar için Devi, Lakshmi, Durga veya Sita gibi Pencaplı Hint isimleri üretti.[10] Pencaplı Hindular ayrıca çocuklarının isimlerine Dev, Devi, Ram veya Krishan gibi isimler ekliyorlardı, umarak ki yavruları bir tanrıyı avatar olarak özümser ve olağanüstü yeteneğe sahip olurdu.[10]
Bazı isimler algılanan ruhani nitelikler için seçildi, örneğin Sukh Singh ("müreffeh aslan") zenginliği göstermek için veya Harpreet, Surjeet ve Amarjeet ilahi olana yakınlık ve bağlılık göstermek için seçildi.[8] Özellikle tercih edilen, guru unsuruyla Sih gurusuyla yakın bir ilişkiyi gösteren isimler Gurudaas, Gurudatta, Gurumukh, Gurnaam ve Gurpreet idi.[8] Geçmişte Sihler, güç, kuvvet, cesaret ve bağlılığı sergilemek için isimler seçiyorlardı.[8] Geçmişte bazı Sih erkeklere kişisel isim olarak Kaur verilirdi, örneğin Akali Kaur Singh (burada 'Kaur Singh'in "prenses aslan" yerine "prens aslan" anlamına geldiği yorumlanırken), oysa günümüzde tamamen kadın ismine indirgenmiştir.[5]
Tarihsel Sihler, çocuğun doğumundaki ay yıldız kümesi (nakshastra) gibi ay takımyıldızlarına dayanarak Hint astrolojisini isim seçmek için kullanırlardı.[8] Örneğin, Ashyini/Ashvini takımyıldızı altında doğan bir çocuğa kişisel isim olarak Ashvini verilirken, Rohini takımyıldızı altında doğanlara Rohini ismi verilirdi.[8]
Tarihsel Sih isimleri genellikle kısa ve basitti, genellikle ön ek veya sonek eklenmemiş tek bir unsurdan oluşuyordu.[13] Örneğin, geçmişte Daya, Dharam, Sahib, Mohkam ve Himmat gibi isimler varken, günümüzde bu isimler genellikle Dharamvir veya Sahibjit gibi unsurlarla birlikte verilir.[13] Sih ön isimlerinin önüne ve/veya sonuna ön ek veya sonek eklenmesi 20. yüzyılda daha yaygın hale geldi.[10] Modern Sih isimleri genellikle estetik nedenlerle seçilir ve genellikle ne çok uzun ne de çok kısadır.[8] Günümüzdeki Sih isimleri her zaman Sih kutsal metinlerinden veya Sanskritic kaynaklardan türetilmez ve yarım mililyon yıl önceki isimlerden form veya türev bakımından o kadar da farklı değildir.[8] Modern Sih isimlerinin yaygın kaynakları Eski Pencapça, Hintçe, Prakrit ve diyalektik varyantların bozulmuş biçimleridir.[8] Farsça veya Arapça kaynaklardan gelen Indic olmayan dil isimleri de modern Sih isimlerinde sıklıkla kullanılır.[8] Çocuklarına kendi isimlerinde bulunan aynı ön eki veya soneki kullanan bazı Sihler vardır.[13] Örneğin, -jit sonekini içeren bir isme sahip bir ebeveyn, bu soneki tüm çocuklarının isimlerine ekleyebilirken, başka bir ebeveynin isminde har- ön eki varsa, bunu yavrularının isimlerine ekleyebilir.[13]
Yaygın Sih isimlendirme ön ekleri (ilk heceler): har-, gur-, bal-/bul-, jas-/jus-, man-, nav-, sukh-, sat-, kush-/khush-, kul-/kal-[13]
Yaygın Sih isimlendirme sonekleri (son heceler): -preet, -meet, -geet, -jeet/-jit, -deep, -dev, -vir/-bir, -want, -inder, -vinder, -pal[13]
Yukarıdaki formülü kullanan Sih isimleri genellikle iki heceden oluşur.[13] Ancak, daha uzun (üç veya dört heceli) isimler oluşturmak için, temel öneke iki sonek eklenir, örneğin -vinder artı -jit veya -vinder artı -pal, örneğin Balvinderjit, veya zaten iki heceli bir temel unsur (örneğin Karam) varsa, buna bir ön ek eklenir, örneğin -jit, Karamjit oluşturulur.[13]
Sih kişisel isimlerindeki yaygın isimlendirme unsurları[6] Unsur Anlam Unsur Anlam Unsur Anlam Unsur Anlam Birinci Sütun İkinci Sütun Üçüncü Sütun Dördüncü Sütun akal ebedi aman huzur amar ölümsüz amrit rabbin nektarı anand neşe anoop güzellik avtar tanrının tezahürü bahadar kahraman bakhsheesh kutsanmış bal güçlü bhagat mürit bir cesur/dövüş charan nilüfer ayakları dal asker darshan vizyon das köle deep lamba dev tanrı dhann kutsanmış dharam doğru dhiaan tefekkür dit verilmiş fateh zafer gagan gökyüzü gat özgürlük gharch içinde ev giaan ilahi bilgi gun mükemmellik gur guru har tanrının ik birlik jag dünya/okyanus jai muzaffer jap anma jas övgü/zaferler jeet zafer jodh savaşçı jot ışık karam tanrının lütfu keerat övgüler khalsa saf kirpal nazik kul aile lakh yüz bin leen içine nüfuz etmiş liv emilmiş man şanslı man kalp meet arkadaş mohan güzel nar insan nav yeni neet her zaman nir kusursuz noor ilahi ışık onkar ilksel varlık pal koruyucu param yüce pat saygın prabh tanrı preet sevgi prem sevgi raj kral ram tanrı ran savaş ras eliksir ratan elmas roop vücut bulmuş sach gerçek saihaj huzurlu sarab tüm sharan gurunun sığınağı sher aslan simar tanrıyı anma sobha erdemli sukh huzur sundar güzel sur tanrısal talib hakikat arayan taran kurtarıcı tegh kılıç tek destek thakur efendi udai yükselen ujjal kutsal kişi up yüce uttam yüce veer cesur
Pencaplı Hindu ve Hintçe isimleriyle İlişki
[düzenle]
Pencaplı Sihler tarafından sıklıkla kullanılan birçok ön isim, ortak bir isim kümesi olarak Pencaplı Hindular tarafından da kullanılır.[12][15][16]
Hintçe ve Pencapça arasındaki farklılıklardan dolayı, aynı isim Hintçe veya Pencapça olarak yorumlanmasına bağlı olarak farklı biçimler alır.[10] Hintçe isimler genellikle sonda -a veya -ya sesi içerir ve sondaki şvayı daha çok vurgular.[10] Pencapça isimler ise Sanskritic kökenli isimlerden seslileri ve bazen ünsüzleri silme eğilimindedir.[10] Ayrıca, Pencapça'ya miras kalan kelimeler şu ses değişikliklerini gösterir: v → b; y → j; sh → s; ksh → kh/sh.[10] Hintçe ve Pencapça isim formları arasındaki bu farklılıkları yansıtan örnekler şunlardır:[10]
Chander (Pencapça) ve Chandra (Hintçe)[10]
Ram (Pencapça) ve Rama (Hintçe)[10]
Krishan (Pencapça) ve Krishna (Hintçe)[10]
Inder (Pencapça) ve Indra (Hintçe)[10]
Buddh (Pencapça) ve Buddha (Hintçe)[10]
Shiv (Pencapça) ve Shiva (Hintçe)[10]
Rajinder (Pencapça) ve Rajendra (Hintçe)[10]
Takma İsimler
[düzenle]
Bazı Sihler, ön isimlerine dayalı takma isimler benimser. Bazen bu, resmi ön isminin utanç verici kelimelere benzemesi nedeniyle alay konusu olabileceğinden yapılır, örneğin resmi ön ismi Pardaman olan birinin takma adının Paddy olması gibi, çünkü ilk kısmı düzcesi anlamına gelen Pencapça kelimeye benzer.[13] 2017 yapımı Super Singh filminde ana karakter Sajjan Singh, Kanada'ya taşındıktan sonra yeni ortamına daha iyi uyum sağlamak için Sam takma adını benimser.[9]: 169 Filmde bu, Sih değerlerinden ve işaretleyicilerinden "otantik olmayan bir sapma" olarak tasvir edilir.[9]: 169 2013 Sih Film Festivali'nden Karizmaa of Kaur adlı kısa filmde, profesyonel ve kişisel yaşamında Jazz takma adını kullanan Jasmeet Kaur adında bir kadın Sih karakteri vardır, Sih isminden utanır ancak daha sonra önemini fark eder ve Jazz takma adını kullanmayı bırakmasına neden olur.[9]: 156–159
Ortaisimler
[düzenle]
Soyadı olarak klan veya kast türevi isimlere sahip Sihler, genellikle Singh ve Kaur'u ortaisim olarak kullanır.[6][7][3] Bu uygulama sehajdhari Sihler arasında yaygındır.[7]
Soyadları
[düzenle]
Birçok Sih yalnızca cinsiyetlerine bağlı olarak (başka bir soyadı olmaksızın) soyadı olarak Singh veya Kaur kullanır.[7] Ancak, Sihlerin kast, bireysel veya ailesel özelliklere veya memleketlere dayalı soyadları benimsemesi giderek yaygınlaşmıştır.[3] Soyadı olarak Singh veya Kaur dışında bir soyadı benimseyen Sihler, kendilerini "ilk isim + Singh/Kaur" olarak tanıtır ve bu şekilde hitap edilirler, soyadlarını dahil etmezler.[3] Örneğin, tam adı Harjit Singh Dhaliwal olan bir adam, başkalarına sadece Harjit Singh olarak kendini tanıtarak Dhaliwal'ı atlayabilir.[3]
Tat Khalsa görüşü, kast tanımlayıcı soyadları olmaksızın yalnızca Singh ve Kaur kullanımını zorunlu kılar.[17] Bazı inanlılar, soyadı olarak Singh veya Kaur kelimesini kullanmadan isimlendirmeyi manmat (Guru'nun iradesine aykırı) olarak görür ve Rehat Maryada'da (Sihlerin yaşam biçimi) yasaklanmıştır.[18] Ancak, birçok Sih olmayan kişi Singh ismini kullanırken, Kaur neredeyse yalnızca Sihler tarafından kullanılır.[9]: 161–162 Bu nedenle Kaur, Singh'e kıyasla Sih kimliğinin çok daha hazır ve güvenilir bir dilsel tanımlayıcısıdır.[9]: 161–162 Bu nedenle, Sunny Leone veya Taran Dhillon gibi bazı Sih kadınları, Kaur ismini benimseyerek kendilerini tanımladıklarında Sih topluluğunun bazı kesimlerinden tepki görmüşlerdir, çünkü bu isim onurunu zedelediği algılanmıştır ve bu isim Sih bir kadının dilsel işaretidir.[9]: 159–163, 169 Sihizm'de kadınların evlendikten sonra soyadlarını, son isimlerini veya aile isimlerini değiştirmeleri zorunlu değildir.[7]
Bazı Sihler, soyadı olarak Khalsa kelimesini benimserler.[19][20] Bu uygulama, Yogi Bhajan'ın öğretilerini takip eden Bhajanist mezhebi (3HO) arasında yaygındır.[19] Bu uygulama, Guru Gobind Singh'in Khalsa kelimesinin bir Sih isminin parçası olmasını zorunlu kılmadığı ve kendisini bu şekilde isimlendirmenin kibirli olduğu iddiasıyla eleştirilmiştir.[19] Dolayısıyla, eleştirinin temeli, Sihlerin öğrenciler olduğu, Khalsa'nın ise efendi olduğu gerçeğinden kaynaklanmaktadır; kendisini Khalsa olarak isimlendirmek, kişinin efendi olduğu anlamına gelir.[19]
Bazı Sihler, isimlerine bir toponimik isim eklerler.[14] Örneğin, Amritsar'dan Joginder Singh adlı bir Sih erkek, kendisine "Joginder Singh Amritsar" diyebilir.[14] Bunun amacı genellikle, bazı Sihlerin isimlerine eklemeye karşı çıktığı geleneksel kast tabanlı bir soyadını gizlemek veya değiştirmektir.[14] Sih dini kurumlarının, çok fazla kişinin Singh ve Kaur soyadlarını paylaşması nedeniyle oluşan bürokratik sorunu önlemek için Sihlerin toponim tabanlı soyadları benimsemesini savunduğu budur.[9]: 166 Toponim tabanlı Sih soyadları, bireyin geldiği veya bağlantılı olduğu belirli bir köyün, kasabanın, mahallenin, eyaletin veya ülkenin adını yansıtabilir.[9]: 166 Gerçek hayattan örnekler arasında, ailesi Badal köyüne dayanan politikacı Parkash Singh Badal bulunmaktadır.[9]: 166 Ancak, Sihler arasında bir toponimi soyadı olarak benimseme uygulaması, kast tabanlı soyadlarından daha az yaygındır.[9]: 166
Bazı Sihler, ön isimlerini çocuklarına soyadı olarak verirler.[13] Örneğin, Partap adında bir Sih baba, çocuklarına Singh ve Kaur'u değiştirerek Partap adını soyadı olarak verir.[13]
Sih Rehat Maryada'ya göre tüm amritdhari'lerin resmi isimlerinde Singh veya Kaur'u benimsemesi zorunlu olsa da, amritdhari olmayan Sihlerin bunu yapıp yapmaması gerektiği konusunda bir belirsizlik vardır.[9]: 144–147 Kendini Sih olarak tanımlayan birçok kişi, resmi isimlerinde Singh veya Kaur'u içermez.[9]: 144–147 İsimlerinde Singh veya Kaur olmayan Sihler, yurt dışında mülteci statüsü başvurusunda bulunurken zorluklarla karşılaşabilirler, çünkü isimlerinde Singh veya Kaur'un bulunması yaygın olarak bir Sih işareti olarak algılanır.[9]: 144–147 Ancak, Singh veya Kaur kullanımını yalnızca vaftiz edilmiş Sihlerle kısıtlama yönünde hiçbir girişim olmamıştır, aksine vaftiz edilmemiş Sihlerin de bu unvanları isimlerine eklemeleri teşvik edilmektedir.[9]: 162
Kast
[düzenle]
Ayrıca bakınız: Sihizm ve kast
Birçok Sih, alt kastlarının adını soyadı olarak ekler (Pencapça'da got ve Hintçe'de gotra olarak bilinir).[21]: 40–41 [9]: 144 Bir got, belirli bir kast (Pencapça'da zat ve Hintçe'de jati olarak bilinir) içindeki ekzogam bir gruptur.[21]: 343 [9]: 144 Bir zat, altında got'ları barındıran endogam bir kast grubudur.[21]: 345 Bazı Sihler, got isimlerini soyadı olarak kullanmaya karşıdır çünkü bunun kast sistemini ve bundan kaynaklanan ayrımcılığı teşvik ettiğini düşünürler, ki bu Sih doktrinlerine aykırıdır.[21]: 98 Diğer Sihler, kast soyadlarının kullanımını kültürel kimliğin kritik bir yönü olduğunu, önemli bir fenomenolojik işaret olduğunu iddia ederek savunurlar.[17] Sihler genellikle kendileriyle farklı bir got'a mensup biriyle evlenme eğilimindedir, ancak aynı zat içindedirler.[21]: 40–41 20. yüzyılın ikinci yarısından bu yana, sosyal ve ekonomik açıdan dezavantajlı kastlardan gelen bazı Sihler, orijinal kast geçmişlerini gizlemek ve yukarı doğru sosyal hareketlilik aramak amacıyla ayrıcalıklı kastların gotra isimlerini soyadı olarak benimsemişlerdir.[22] Bu uygulamanın bir örneği, Mazhabilerin, Jatlardan üstün sosyal statü aramak amacıyla Jat Sih klan isimlerini soyadı olarak benimseme eğilimidir.[23] Sih kökenli ateistler, kast tabanlı isimler yerine Singh veya Kaur kullanmayı tercih edebilirler çünkü sonuncusu Sih dinine çok bağlıdır.[9]: 150 Dalit Sih aktivistler, kast tabanlı isimler yerine Singh veya Kaur kullanma uygulamasını, "modası geçmiş" ve "itibarsız" olarak gördükleri ve "göze çarpan kast" uygulamasını tercih ettikleri "kast körlüğü" örneği olarak eleştirmişlerdir.[9]: 151 Delhi'deki Singh Sabha okulları gibi bazı ortodoks Sih okulları, öğrencilerinin herhangi bir kastla ilgili soyadını tanımaz veya kaydetmez, bunun yerine soyadlarını yalnızca Singh veya Kaur olarak kaydederler, böylece kast tabanlı soyadlarının yerini alırlar.[9]: 164 Sonuç olarak, bu okulların sınıf sicilleri, aynı isme sahip öğrencileri öğrencinin kast soyadına göre değil, sayısal değerlerle ayırmıştır.[9]: 164
Sihizm'in heterodoks mezheplerinin ve ayrılıkçı hareketlerinin (örneğin Ravidassialar) birçok üyesinin Hindu'ya yakın ("Devi" veya "Lal") veya Sih'e yakın soyadları ("Singh" veya "Kaur") olabilir.[9]: 144–147 Bahsedilen grupların birçok takipçisi Dalit topluluğundan, özellikle de Ramdasialar olarak bilinen bir alt gruptan gelmektedir.[9]: 144–147 Birçok Ravidassia isimlerinde Singh veya Kaur kullanma uygulamasına sahip olsa da, bunu yapanların çoğu kimliklerinin Ravidassia olduğunu ve Sih olmadıklarını iddia eder.[9]: 144–147
Onurlandırmalar ve Unvanlar
[düzenle]
Ana madde: Sih Unvanları
Giani, Sarna, Sethi veya Sital gibi onurlandırma unvanları, genel bir unvan veya nitelik amacıyla dini açıdan başarılı kişilerin isimlerinin sonuna eklenir.[2] İsimlere eklenen bir başka yaygın onurlandırma Sahib'dir.[10] Evli Sih ve Hindu Pencaplı kadınlara, başkaları tarafından çağrıldıklarında ön isimlerinin önüne shrimatī unvanı eklenir.[12] Bekar Pencaplı kadınlara ise bahsedilirken ön isimlerinin önüne kumārī unvanı eklenir.[12] Samimi ortamlarda, kişisel isme veya aile ismine hitap edilir.[12] -ji gibi onurlandırma terimleri, ilk, ortadaki veya son isimle birlikte kullanılarak ilgili isme eklenebilir.[12] Birine yakınlığı göstermek için kişinin takma adına da -ji onurlandırma soneki eklenebilir.[12] Bazı kırsal eşler kocalarına sadece -ji onurlandırmasıyla hitap ederler, kocasının gerçek adını kullanmak yerine.[12]
Ayrıca bakınız
[düzenle]
Sih unvanları
Hint isimleri
Hint onurlandırmaları
Notlar
[düzenle]
Referanslar
[düzenle]
İleri okuma
[düzenle]
Temple, Richard Carnac (1883). A Dissertation on the Proper Names of Panjâbîs : With Special Reference to the Proper Names of Villagers in the Eastern Panjâb. Bombay: Education Society's Press.
Singh, Gurdev (1995). An Anthology of Spiritual and Historical Sikh Names. Edwin Mellen Press. ISBN 9780773488885.
Chilana, Rajwant Singh; Chilana, Parmit Kaur (2001). Dictionary of Sikh Names. UBS Publishers's Distributors. ISBN 9788174763266.
Singh, Serjinder (2017). Sikh Names: The History and the Process of Naming Persons in the Sikh Tradition.
Amrahs, Hseham (12 Ocak 2024). Punjabi-Sikh Boys and Girls Names: More than 18,000 Modern, Spiritual, Familiar, Creative, Traditional Names with Meanings. Mahesh Dutt Sharma.