Bugün öğrendim ki: Nadir durumlarda, kulak çınlamasının sesi hasta dışında başka biri tarafından stetoskop kullanılarak tespit edilebilir; bu durumda buna "objektif kulak çınlaması" denir.
Sesin Yanlış Algılanması
Tıbbi Durum
TinnitusTelaffuz
veya
UzmanlıkKBB (Kulak Burun Boğaz Hastalıkları), odyoloji, nörolojiBelirtilerDış ses yokken ses duyma[1]KomplikasyonlarZayıf konsantrasyon, anksiyete, depresyon[2]Tipik başlangıçYavaşça[3]NedenlerGürültüye bağlı işitme kaybı, kulak enfeksiyonları, kalp veya kan damarı hastalığı, Ménière hastalığı, beyin tümörleri, iç kulak tümörleri, duygusal stres, travmatik beyin hasarı, aşırı kulak kiri[2][4]Tanı yöntemiSemptomlara, odyogram, nörolojik muayeneye dayanır[1][3]TedaviDanışmanlık, ses jeneratörleri, işitme cihazları[2][5]Sıklık~%12,5[5]
Tinnitus, dış ses yokken bir kişinin zil sesi veya farklı türde sesler duyması durumudur ve bu sesler başkaları tarafından duyulamaz.[1] Tinnitus kelimesi, Latince'deki "tinnire", yani "çınlamak" kelimesinden gelir.[3]
Tinnitus genellikle işitme kaybı ve gürültülü ortamlarda konuşmayı anlamada azalma ile ilişkilidir.[2] Yaygındır ve insanların yaklaşık %10-15'ini etkiler. Çoğu kişi bunu iyi tolere eder ve sadece %1-2'si için önemli (ciddi) bir sorundur.[5][6]
Tinnitus bir hastalıktan ziyade, çeşitli altta yatan nedenlerden kaynaklanabilen ve odyolojik sistemin herhangi bir seviyesinde veya bu sistemin dışında üretilebilen bir semptomdur. En yaygın nedenler işitme hasarı, gürültüye bağlı işitme kaybı veya presbizi olarak bilinen yaşa bağlı işitme kaybıdır.[2] Diğer nedenler arasında kulak enfeksiyonları, kalp veya kan damarı hastalıkları, Ménière hastalığı, beyin tümörleri, akustik nöromalar (kulaktaki işitme sinirlerindeki tümörler), migren, temporomandibular eklem bozuklukları, belirli ilaçlara maruz kalma, geçmiş kafa travması ve kulak kiri bulunur. Bazı insanlarda konsantrasyonu bozar ve anksiyete ve depresyon ile ilişkilendirilebilir.[7][8] Duygusal stres dönemlerinde aniden ortaya çıkabilir veya artabilir.[4][3][2][9][10] Depresyonu olanlarda sık görülme olasılığı vardır.[3]
Tinnitüs tanısı genellikle hastanın yaşadığı semptomların tarifine dayanır.[3] Bu tanıya genellikle bir odyogram ve bir kulak burun boğaz ve nörolojik muayene ile desteklenir.[1][3] Tinnitüsün bir kişinin hayatını ne ölçüde etkilediği anketlerle ölçülebilir.[3] Belirli sorunlar bulunursa, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi tıbbi görüntüleme yapılabilir. Tinnitus kalp atışıyla aynı ritimde ortaya çıktığında başka testler uygundur.[3] Nadiren, ses hasta tarafından steteskop kullanılarak bir başkası tarafından duyulabilir, bu durumda "objektif tinnitus" olarak bilinir.[3] Bazen, iç kulak tarafından normal olarak üretilen kendiliğinden otoakustik emisyonlar tinnitüse neden olabilir.[11]
Tinnitüsü önleme önlemleri arasında kronik veya uzun süreli yüksek ses maruziyetinden kaçınmak ve kulak için zararlı ilaç ve maddelere (ototoksik) maruziyeti sınırlamak yer alır.[2][12] Altta yatan bir neden varsa, o nedeni tedavi etmek iyileşmelere yol açabilir.[3] Aksi takdirde, tipik olarak tinnitüs yönetimi, konuşma terapisi gibi psiko-eğitim veya danışmanlık içerir.[5] Ses jeneratörleri veya işitme cihazları yardımcı olabilir.[2] Tinnitüsü doğrudan hedef alan bir ilaç yoktur.
Belirtiler ve İşaretler
Tinnitus genellikle çınlama olarak tanımlanır, ancak tıklama, vızıldama, tıslama veya uğultu gibi sesler de olabilir.[4] Yumuşak veya yüksek, pes veya tiz olabilir ve ister tek ister her iki kulaktan, ister başın diğer kısımlarından geliyormuş gibi hissedilebilir. Aralıklı veya sürekli olabilir. Bazı bireylerde yoğunluğu omuz, boyun, baş, dil, çene veya göz hareketleriyle değişebilir.[13]
Seyir
Çalışma tasarımlarındaki farklılıklar nedeniyle, tinnitüsün seyri hakkındaki veriler çok az tutarlı sonuç göstermektedir. Genel olarak, yetişkinlerde prevalans yaşla birlikte artar ve rahatsızlık dereceleri takipte kalıcılıkla birlikte artar.[14][15][16]
Olumsuz Psikolojik Etkiler
Çoğu insanın adapte olduğu rahatsız edici bir durum olmasına rağmen, kalıcı tinnitus bazı kişilerde anksiyete ve depresyona neden olabilir.[17][18] Tinnitus rahatsızlığı, algılanan sesin yüksekliğinden veya frekans aralığından ziyade kişinin psikolojik durumuyla daha güçlü bir şekilde ilişkilidir.[19][20] Depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları ve konsantrasyon güçlükleri gibi psikolojik sorunlar, şiddetli rahatsızlık veren tinnitüsü olanlarda yaygındır.[21][22] Bir çalışma, komplikasyonların bilişsel gerileme ve iletişim güçlüğünü de içerebileceğini ve o çalışmada tinnitüsü olan kişilerin %45'inin yaşamlarında bir noktada anksiyete bozukluğu geçirdiğini bulmuştur.[23] Şiddetli vakalar bazılarını intiharı düşünmeye sevk edebilir;[25][26] intihar davranışı karmaşık olsa da, tinnitus bir risk faktörü olabilir.[27] Kesitsel bir analizde, 2019'da Birleşik Krallık'taki bir Tinnitus ve Hiperakuzi Kliniğine başvuran 292 hastanın %15,75'i "son 2 hafta içinde intihar ve kendine zarar verme düşünceleriyle rahatsız edildiklerini" ifade etmiştir.[28]
Psikolojik araştırmalar, tinnitüs şiddetindeki farklılıkları açıklamak için tinnitüs sıkıntı tepkisine odaklanmıştır.[21][29][30][31] Araştırmalar, çalışılan kohort arasında, tinnitüsün ilk algılandığı andaki koşullanmanın onu korku ve anksiyete gibi olumsuz duygularla ilişkilendirdiğini göstermektedir.[32]
Tipler
Yaygın olarak tinnitus "subjektif ve objektif tinnitus" olarak sınıflandırılır.[3] Tinnitus genellikle sübjektiftir, yani kişinin duyduğu sesler hekimlerin ve işitme teknisyenlerinin mevcut araçlarıyla tespit edilemez.[3] Subjektif tinnitus ayrıca "tinnitus aurium", "işitsel olmayan" veya "titreşimsiz" tinnitus olarak da adlandırılmıştır.
Nadir durumlarda, tinnitus bir başkası tarafından steteskop kullanılarak duyulabilir. Daha da nadir olarak, bazı vakalarda kulak kanalında kendiliğinden otoakustik emisyon (SOAE) olarak ölçülebilir. Bu "objektif tinnitus" olarak sınıflandırılır,[3] ayrıca "sözde tinnitus" veya "titreşimli" tinnitus olarak da adlandırılır.
Subjektif Tinnitus
Subjektif tinnitus en sık görülen tiptir. Birçok nedeni olabilir, ancak en yaygın olarak işitme kaybından kaynaklanır. İç kulak veya işitme siniri bozukluklarından kaynaklandığında, "otik" (Yunanca kulak kelimesinden) olarak adlandırılabilir.[33] Bu otolojik veya nörolojik bozukluklar enfeksiyonlar, ilaçlar veya travma tarafından tetiklenenleri içerir.[34] Bir neden, iç kulaktaki duyu tüylerini veya tüy hücrelerini hasara uğratan travmatik gürültü maruziyetidir.[35] Bazı kanıtlar, ağır trafikten kaynaklanan uzun süreli gürültü kirliliğine maruz kalmanın tinnitus geliştirme riskini artırabileceğini göstermektedir.[36]
İç kulak veya işitme siniri bozukluğu ile bir bağlantı görünmediğinde, tinnitüs "non-otik" olarak adlandırılabilir. Vakaların %30'unda tinnitüs somatosensör sisteminden etkilenir; örneğin, insanlar yüzlerini, başlarını, çenelerini veya boyunlarını hareket ettirerek tinnitüslerini artırabilir veya azaltabilir.[37] Bu tipe, sadece kafa veya boyun hareketlerinin etkisi olduğu için somatik veya kraniyoservikal tinnitus adı verilir.[33]
Bazı tinnitüs, merkezi işitsel yolda nöroplastik değişikliklerden kaynaklanabilir. Bu teoride, işitme kaybından kaynaklanan duyu girdisindeki bozulma bu tür değişikliklere neden olur,[38] merkezi işitsel sistemdeki nöronların homeostatik bir yanıtı olarak tinnitüse yol açar.[39]
İşitme kaybından dolayı sesin bazı frekansları kaybedildiğinde, işitsel sistem bu frekansları güçlendirerek telafi eder ve karşılık gelen bir dış ses olmasa bile sonunda bu frekanslarda sürekli ses duyumları üretir.
İşitme Kaybı
Tinnitüsün en yaygın nedeni işitme kaybıdır. İşitme kaybının birçok farklı nedeni olabilir, ancak tinnitüsü olanlar arasında ana neden koklear hasardır.[38]
Birçok vakada, altta yatan bir neden tespit edilemez.[2][40]
Ototoksik ilaçlar da subjektif tinnitüse neden olabilir, çünkü işitme kaybına neden olabilirler[12] veya yüksek sese maruz kalmanın neden olduğu hasarı artırabilirler.[41] Bu hasar, ototoksik kabul edilmeyen dozlarda bile meydana gelebilir.[42] 260'tan fazla ilacın yan etki olarak tinnitüse neden olduğu bildirilmiştir.[43]
Benzodiazepinlerin terapötik dozlarının kesilmesinden sonra da tinnitus ortaya çıkabilir. Bazen benzodiazepin yoksunluğunun uzamış bir semptomu olabilir ve birçok ay sürebilir.[44][45] Bupropion gibi ilaçlar da tinnitüse neden olabilir.[46]
İlişkili Faktörler
Tinnitus ile ilişkili faktörler şunlardır:[47]
Kulak sorunları ve işitme kaybı:
İletimsel işitme kaybısı
Akustik şok
Yüksek ses veya müzik[48]
Orta kulak efüzyonu
Otitis
Otoskleroz
Östaki tüpü disfonksiyonu
Sensörinöral işitme kaybısı
Aşırı veya yüksek gürültü; örn. akustik travma
Presbizi (yaşa bağlı işitme kaybı)
Ménière hastalığı
Endolenfatik hidrops
Üst kanal dehisansı
Akustik nöroma
Cıva veya kurşun zehirlenmesi
Ototoksik ilaçlar
Nörolojik bozukluklar:
Chiari malformasyonu
Multipl skleroz
Kafa yaralanması
Dev hücreli arterit
Temporomandibular eklem disfonksiyonu
Metabolik bozukluklar:
B12 vitamini eksikliği[49]
Demir eksikliği anemisi
Psikiyatrik bozukluklar
Depresyon
Anksiyete bozuklukları
Diğer faktörler:
Vaskülit
Bazı psikedelik ilaçlar yan etki olarak geçici tinnitus benzeri semptomlar üretebilir:
5-MeO-DET[50]
Diizopropiltriptamin (DiPT)[51]
Benzodiazepin yoksunluğu[44][45]
Ensefalit veya beyin omurilik sıvısı sızıntısına bağlı olarak intrakraniyal hiper- veya hipotansiyon
Objektif Tinnitus
Objektif tinnitüsün özel bir türü, tipik olarak çene kaslarının hareketi veya boyundaki veya yüzdeki kan akışıyla ilgili seslerin bir sonucu olarak kendi kas kasılmalarının veya nabzının seslerini duymayla karakterizedir.[52] Bu tinnitus türü bazen bir kasın veya kas grubunun istemsiz seğirmesinden (miyokloni) veya vasküler bir durumdan kaynaklanır. Bazı durumlarda tinnitus, orta kulak çevresindeki kas spazmları tarafından üretilir.[52]
Kendiliğinden otoakustik emisyonlar (SOAE'ler) — iç kulakta üretilen ve hassas bir mikrofonla kulak kanalında ölçülebilen zayıf yüksek frekanslı tonlar — da tinnitüse neden olabilir.[11] SOAE'si olan ve tinnitüsü olanların yaklaşık %8'inde SOAE ile ilişkili tinnitus görülür, [doğrulamak için alıntı gerekli] tüm tinnitus vakalarının SOAE'lerden kaynaklanan yüzdesi ise %4 olarak tahmin edilmektedir.[11]
Pediatrik Tinnitus
Çocuklar, vasküler kısımlardaki anomaliler ve varyasyonlar[53] ile orta/iç kulak yapılarını etkileyen pulsatif veya sürekli tinnitüse maruz kalabilir. Yapıların bütünlüğünü kontrol etmek için BT taramaları ve sinirleri ve potansiyel kitleleri veya malformasyonları değerlendirmek için MR taramaları kullanılabilir. Erken teşhis, gelişimin uzun vadeli bozulmasını önleyebilir.[54]
Pulsatif Tinnitus
Bazı insanlar, nabızlarıyla senkronize olarak atan bir ses deneyimler; bu, pulsatif tinnitus veya vasküler tinnitus olarak bilinir.[55] Pulsatif tinnitus genellikle objektiftir ve ateroskleroz veya venöz uğultu gibi kulak yakınındaki değişmiş kan akışından veya artan kan türbülansından kaynaklanır,[56] ancak kulaktaki kan akışının artan farkındalığından öznel bir fenomen olarak da ortaya çıkabilir.[55]
Pulsatif tinnitüsün ayırıcı tanısı geniştir ve vasküler etiyolojileri, tümörleri, orta veya iç kulak bozukluklarını ve diğer intrakraniyal patolojileri içerir.[57] Pulsatif tinnitüsün vasküler nedenleri arasında venöz nedenler (örneğin, yüksek seyreden veya dehisanslı juguler bulb, sigmoid sinüs divertikülü), arteriyel nedenler (örneğin, servikal ateroskleroz, karotis arter anevrizması[58] veya karotis arter diseksiyonu gibi potansiyel olarak yaşamı tehdit eden durumlar) veya dural arteriyovenöz fistül veya arteriyovenöz malformasyonlar bulunur.[59]
Pulsatif tinnitus ayrıca vasküliti veya daha spesifik olarak dev hücreli arteriti de gösterebilir. Pulsatif tinnitus paragangliomalar (örneğin, glomus timpani, glomus jugulare) veya hemanjiyomalar (örneğin, fasiyal sinir veya kavernöz) gibi tümörlerden de kaynaklanabilir. Pulsatif tinnitüsün orta kulak nedenleri arasında patulous östaki tüpü, otoskleroz veya orta kulak miyoklonusu (örneğin, stapedial veya tensor timpani miyoklonusu) bulunur. Pulsatif tinnitüsün en yaygın iç kulak nedeni superior semisirküler kanal dehisansıdır.[60] Pulsatif tinnitus ayrıca idiyopatik intrakraniyal hipertansiyonu da gösterebilir.[61] Pulsatif tinnitus, intrakraniyal vasküler anormalliklerin bir semptomu olabilir ve düzensiz kan akışı sesleri (üfürümler) açısından değerlendirilmelidir.[62]
Patofizyoloji
Tinnitus, sesin işlendiği işitsel beyin sapında artan nöral aktiviteden kaynaklanabilir ve bu durum bazı işitme siniri hücrelerinin aşırı uyarılmasına neden olur. Bu teorinin temeli, tinnitüsü olanların çoğunun işitme kaybına sahip olmasıdır.[63]
Tinnitus, beyin kimyasında savaş ya da kaç tepkisini tetikleyerek strese neden olabilir, çünkü beyin bunu tehlikeli ve önemli olarak algılayabilir ve 2021'de çalışma denekleri tarafından diğer stresli durumlar sırasında arttığı bildirildi.[64][65][66]
2016'daki üç inceleme, tinnitüste yer alan patolojilerin büyük aralığına ve olası kombinasyonlarına dikkat çekerek, büyük bir semptom çeşitliliğine ve özel olarak uyarlanmış tedavilere yol açtığını vurgulamıştır.[67][68][69][70]
Teşhis
Tanı yaklaşımı, durumun öyküsüne ve baş, boyun ve nörolojik sistemin muayenesine dayanır.[40] Tipik olarak bir odyogram yapılır ve bazen tıbbi görüntüleme veya elektronistagmografi yapılır.[40] Tedavi edilebilir durumlar arasında orta kulak enfeksiyonu, akustik nöroma, beyin sarsıntısı ve otoskleroz bulunur.[71]
Tinnitüs değerlendirmesi, bir işitme testi (odyogram), tinnitüsün frekans veya ses yüksekliği gibi akustik parametrelerinin ölçülmesi ve tinnitüs şiddetiyle ilişkili olabilecek depresyon, anksiyete ve stres gibi eşlik eden durumların psikolojik değerlendirmesini içerebilir [kaynak belirtilmeli].
Normal kulak sesi deneyimine kıyasla tinnitüsün bir tanımı, tinnitüsün haftada en az iki kez beş dakika sürmesidir.[72] Ancak, tinnitüsü olan insanlar gürültüyü genellikle daha sık deneyimlerler. Tinnitus sürekli veya aralıklı olarak mevcut olabilir. Sürekli tinnitüsü olan bazı insanlar her zaman farkında olmayabilirler, ancak örneğin gece veya çevresel gürültünün onu maskelemek için daha az olduğu durumlarda fark edebilirler. Kronik tinnitus, altı ay veya daha uzun süren tinnitus olarak tanımlanabilir.[73]
Odyoloji
Tinnitüsü olan çoğu insanda işitme kaybı da olduğu için, bir odyogram ile sonuçlanan saf sesli bir işitme testi bir nedenin teşhis edilmesine yardımcı olabilir. Odyogram ayrıca işitme kaybının önemli olduğu durumlarda işitme cihazı takılmasını kolaylaştırabilir. Tinnitüsün perdesi genellikle işitme kaybının aralığındadır.
Psikoakustik
Tinnitüsün akustik niteliği, monoton tinnitüs durumlarında frekans veya dar bant gürültüsü tinnitüs durumlarında frekans aralığı ve bant genişliği gibi birkaç akustik parametrenin ölçülmesini içerir [açıklama gerekli], belirtilen frekansta işitme eşiğinin üzerindeki dB cinsinden ses yüksekliği, karıştırma noktası [açıklama gerekli] ve minimum maskeleme seviyesi.[74] Vakaların çoğunda, tinnitüs perdesi veya frekans aralığı 5 kHz ile 10 kHz arasındadır[75] ve ses yüksekliği işitme eşiğinin 5 ila 15 dB üzerindedir.[76]
Tinnitüsün bir diğer ilgili parametresi kalıntı inhibisyondur: maskeleme dönemini takiben tinnitüsün geçici olarak baskılanması veya kaybolması. Kalıntı inhibisyon derecesi, tinnitüs maskeleyicilerinin tedavi olarak ne kadar etkili olabileceğini gösterebilir.[77][78]
Hiperakuzi
Tinnitüsün sık görülen bir eşlikçisi olan hiperakuzinin değerlendirilmesi de yapılabilir.[79][80] Anari ve ark. (199), hiperakuzisi olan hastaların %86'sında tinnitus olduğunu bulmuştur.[81]
Hiperakuzi, sese karşı olumsuz tepkilerle ilgilidir ve birçok biçim alabilir. Ölçülebilecek bir parametre, işitme frekans aralığı boyunca belirtilen frekanslarda akut rahatsızlığın öznel seviyesi olan Ses Yüksekliği Rahatsızlık Seviyesidir (LDL) dB cinsinden. Bu, o frekanstaki işitme eşiği ile ses yüksekliği rahatsızlık seviyesi arasındaki dinamik aralığı tanımlar. Belirli bir frekans aralığı üzerinde sıkıştırılmış bir dinamik aralık, hiperakuzi ile ilişkilendirilebilir. Normal işitme konfor eşiği genellikle 0–20 desibel (dB) olarak tanımlanır. Normal ses yüksekliği rahatsızlık seviyeleri 85–90+ dB'dir, bazı otoriteler 100 dB belirtir. 55 dB veya daha düşük bir dinamik aralık, hiperakuziyi gösterir.[82][83]
Şiddet
Tinnitus genellikle uykuyu, sessiz aktiviteleri ve normal günlük aktiviteleri ne ölçüde etkilediğine göre "hafif"ten "şiddetli"ye kadar bir ölçekte derecelendirilir.[84] Şiddetli tinnitus daha nadir görülen varyantlarla ilişkilendirilmiştir.[6]
Tinnitusla ilişkili psikolojik süreçlerin değerlendirilmesi, doğrulanmış kendi kendine bildirimli tinnitus anketleriyle ölçülen tinnitus şiddetinin ve sıkıntısının ölçülmesini içerir.[21] Bu anketler, tinnitusla ilişkili psikolojik sıkıntı ve sakatlık derecesini, işitme, yaşam tarzı, sağlık ve duygusal işlev üzerindeki etkileri dahil olmak üzere ölçer.[85][86][87] Anksiyete, depresyon, stres, yaşam stresörleri ve uyku güçlükleri gibi genel işlevselliğin daha geniş bir değerlendirmesi, bu alanlarda olumsuz esenlik için daha yüksek risk nedeniyle tinnitus değerlendirmesinde de önemlidir, bunlar tinnitus semptomlarını etkileyebilir veya kötüleştirebilir.[88]
Mevcut değerlendirme ölçümleri, tedaviye rehberlik etmek ve ilerlemeyi izlemek için sıkıntı ve müdahale düzeylerini, başa çıkma tepkilerini ve tinnitüs algılarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Ancak, literatürde değerlendirme metodolojisi konusunda geniş değişkenlik, tutarsızlıklar ve fikir birliği eksikliği olduğu görülmektedir, bu da tedavi etkinliğinin karşılaştırılmasını sınırlamaktadır.[89] Tinnitüsün teşhisine rehberlik etmek veya şiddetini sınıflandırmak için geliştirilen anketler, tedaviye duyarlı sonuç ölçümleri olabilir.[90] [doğrulamak için alıntı gerekli]
Pulsatif Tinnitus
Muayene bir üfürüm (türbülanslı kan akışından kaynaklanan ses) ortaya çıkarırsa, transkraniyal Doppler (TCD) veya manyetik rezonans anjiyografi (MRA) gibi görüntüleme çalışmaları yapılmalıdır.[91][92][93]
Ayırıcı Tanı
Normalde tinnitüsle ilişkili seslerin diğer potansiyel kaynakları elenmelidir. Örneğin, yüksek perdeli seslerin iki tanınmış dış kaynağı modern kablolamalarda yaygın olan elektromanyetik alanlar ve çeşitli ses sinyali iletimleridir. Tinnitüsü taklit eden yaygın ve sıklıkla yanlış teşhis edilen bir durum radyo frekansı (RF) işitmesidir; burada denekler tinnitüse benzeyen objektif olarak duyulabilir yüksek perdeli iletim frekanslarını duyarlar.[94][95]
Önleme
Yüksek ses veya gürültü seviyelerine uzun süreli maruz kalma tinnitüse yol açabilir.[96] Özel olarak yapılmış kulak tıkaçları veya diğer önlemler önlenmeye yardımcı olabilir. İşverenler, tehlikeli düzeyde gürültüye maruz kalmayı önlemek ve eğitim vermek için işitme kaybı önleme programları kullanabilir. Hükümet kuruluşları, protokolleri takip etmeleri halinde çalışanların işitme kaybına kalıcı hasar riski açısından minimum düzeyde olmasını sağlamak için düzenlemeler belirler.[97]
Motosiklet sürücüleri için rüzgar gürültüsü gibi yüksek sese aşırı maruz kalmanın neden olduğu tinnitus riskinden kaçınmak için belirli gruplara kulak tıkacı takmaları tavsiye edilir.[98] Bu, askeri personel,[41] müzisyenler,[99] DJ'ler,[100] tarım işçileri[101] ve inşaat işçilerini[102] içerir, çünkü bu mesleklerdeki insanlar genel popülasyona kıyasla daha yüksek risk altındadır.
Çeşitli ilaçların ototoksik etkileri vardır ve bu, yüksek sese maruz kalmanın neden olduğu hasarı artıran kümülatif bir etkiye sahip olabilir.[41] Ototoksik ilaçların uygulanması gerekiyorsa, hekimin doz ve doz aralığı gibi reçete ayrıntılarına yakından dikkat etmesi hasar miktarını azaltabilir.[12][103][104][105]
Yönetim
Belirli bir altta yatan neden belirlenirse, bunu tedavi etmek iyileşmelere yol açabilir.[3] Aksi takdirde, tinnitüsün birincil tedavisi konuşma terapisidir,[5] ses terapisi veya işitme cihazlarıdır. Tinnitüsü tedavi eden etkili ilaçlar yoktur.[3][106][107]
Psikolojik
Tinnitüsle ilişkili olabilecek yüksek strese uyum sağlamak için en iyi desteklenen tedavi bilişsel davranışçı tedavidir (BDT).[5][90][108] Tinnitüsü olan kişilerin hissettiği stresi azaltır.[109] Bu, depresyon veya anksiyete üzerindeki herhangi bir etkiden bağımsız görünmektedir.[108] Kabul ve kararlılık terapisi (ACT) de tinnitüs tedavisinde umut vaat etmektedir.[110] Rahatlama teknikleri de yardımcı olabilir.[3] İlerleyici Tinnitus Yönetimi adlı klinik bir protokol, Amerika Birleşik Devletleri Gaziler İşleri Bakanlığı tarafından geliştirilmiştir.[111]
Ses Tabanlı Girişimler
İşitme cihazları veya tinnitüs maskeleyicileri yoluyla ses terapisinin uygulanması, beynin belirli tinnitüs frekansını görmezden gelmesine yardımcı olabilir. Bu yöntemler kanıtlarla zayıf bir şekilde desteklenmesine rağmen, olumsuz etkileri yoktur.[3][112][113] Tinnitüs ses terapisi için birkaç yaklaşım vardır. İlki, bireyin işitme kaybını telafi etmek için ses modifikasyonudur. İkincisi, tinnitüs frekansında çentikli, işitilmiş müzik terapisidir; bu, çentikli nöral bölgenin yanal inhibisyonunu etkileyerek tinnitüsü baskılayabilir.[114][115]
Tinnitüsle ilişkili nöronal aktiviteyi azaltmayı amaçlayan tinnitüs yeniden eğitim terapisini destekleyen bazı geçici kanıtlar vardır.[3][116][115] Alternatif bir tinnitüs tedavisi, maskeleme, ses terapisi ve rahatlama egzersizleri dahil olmak üzere çeşitli yöntemler içeren mobil uygulamalar kullanır.[117][118] Bu tür uygulamalar ayrı bir cihaz olarak veya bir işitme cihazı kontrol sistemi olarak çalışabilir.[119]
Neuromonics başka bir ses tabanlı müdahaledir. Protokolü sistematik duyarsızlaştırma prensibini takip eder ve 12 ay süren yapılandırılmış bir rehabilitasyon programı içerir. Neuromonics terapisi, hastanın algıladığı tinnitüsle ilişkili spesifik frekans aralığını hedeflemeyi amaçlayan, hasta tarafından takılan bir cihaz aracılığıyla özelleştirilmiş ses sinyalleri kullanır.[120]
Fizik Tedavi
Tinnitüs için fizik tedavi, semptomlara katkıda bulunabilecek çene ve boyun kaslarını gevşetmeye odaklanır. Özellikle masseter ve medial pterygoid gibi çene kaslarındaki kas gerginliği kulağa yayılabilir ve somatik tinnitüse yol açabilir. Özel fizik terapistler, bu bölgelerdeki gerginliği gidermek için nöromüsküler teknikler kullanır, bu da tinnitüs yoğunluğunu ve çene, diş ve kulak gibi bağlı bölgelerdeki ilişkili ağrıyı azaltabilir.[121]
İlaçlar
2018 itibarıyla idiyopatik tinnitüs için etkili ilaçlar bulunmamaktadır.[3][96][122] Antidepresanların[123] veya akamprosatın tinnitüsü tedavi etmek için yararlı olup olmadığını belirlemek için yeterli kanıt yoktur.[124] Benzodiazepinlerin tinnitüs için etkinliği konusunda çelişkili çalışmalar bulunmaktadır.[3][122][125][126] 2015 itibarıyla melatoninin faydası belirsizdir.[127] Antikonvülzanların tinnitüs tedavisinde yararlı olup olmadığı belirsizdir.[3][128] Orta kulağa steroid enjeksiyonları da etkili görünmemektedir.[129][130] Betahistinin tinnitüs tedavisinde kullanımının etkili olduğunu gösteren bir kanıt yoktur.[131]
Palatal titremeye bağlı nadir objektif tinnitus vakalarında botulinum toksini enjeksiyonu başarılı olmuştur.[132]
2009'da, Caroverine'in tinnitüs tedavisinde birkaç ülkede kullanımı yayınlandı.[133] İncelendiğinde, faydasına dair kanıtlar çok zayıftı.[134]
Nöromodülasyon
2020'de, bimodale nöromodülasyonun tinnitüs semptomlarını azaltabileceğini gösteren klinik deneme bilgileri bildirildi. Bu, ses uygularken dile elektriksel bir uyarı uygulanmasını içeren invaziv olmayan bir tekniktir.[135] Tedavilerle ilişkili ekipman hekimler aracılığıyla mevcuttur. Bununla ve benzer cihazlarla ilgili çalışmalar çeşitli araştırma merkezlerinde devam etmektedir [kaynak belirtilmeli].
Neuromod tarafından pazarlanan Lenire bimodale nöromodülasyon cihazı, Mart 2023'te Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından tinnitüs tedavisi seçeneği olarak onaylandı.[136][137][138] Haziran 2024'te, Amerika Birleşik Devletleri Gaziler İşleri Bakanlığı (VA), tinnitüsü olan gazilere tedaviyi sunmaya başlayacağını duyurdu ve bu, ABD Hükümeti'nden bir Federal Tedarik Çizelgesi (FSS) sözleşmesi alan ilk bimodale nöromodülasyon cihazı oldu.[138]
Transkraniyal manyetik stimülasyon,[3][139] transkraniyal doğru akım stimülasyonu ve nörofeedback gibi nöromodülasyon tekniklerini destekleyen bazı kanıtlar bulunmaktadır [kaynak belirtilmeli].
Nörotrofinler Yoluyla Sinir Hasarı Onarımı
Nörotrofinler kullanılarak işitme sinirinin kendini onarmasını teşvik edebilecek tedaviler üzerine araştırmalar devam etmektedir.[140] Massachusetts Kulak ve Göz Hastalıkları Hastanesi'nden bir işitsel fizyolog olan Stéphane Maison, 2023'te şunları kaydetti: "Çalışmamız, tinnitüsün işitme siniri kaybı yoluyla tetiklenebileceği fikrini, normal işitme bozukluğu olan kişilerde bile uzlaştırıyor... Tinnitüsün kökenini altta yatan mekanizmaları tam olarak anlamadıkça tedavi edemeyeceğiz. Bu çalışma, nihai hedefimiz olan tinnitüsü susturmaya yönelik bir ilk adımdır." Çalışma, nörotrofinlerle yapılan tedavinin diğer memelilerde sinir onarımını teşvik ettiğini gösteren çalışmaları takip ediyor ve bulgular insanlarda tinnitüs tedavisi potansiyelinin araştırılmasına yol açmalıdır.[141]
Etkili Olmayan Alternatif Tıbbiyetler
2013 tarihli bir rapor, Ginkgo biloba'nın tinnitüs tedavisi olarak etkili görünmediğini belirtmiştir.[122][142] Amerikan Kulak Burun Boğaz Akademisi, tinnitüs semptomlarını hafifletmek için melatonin veya çinko takviyesi almayı önermemekte ve 2014'te birçok diyet takviyesinin (lipoflavonoidler, sarımsak, geleneksel Çin/Kore bitkisel tıbbı, bal arısı larvaları ve çeşitli diğer vitaminler ve mineraller ile homeopatik preparatlar gibi) etkinliğine dair kanıt olmadığını bildirmiştir.[96] 2016 tarihli bir Cochrane İncelemesi de çinko takviyesi almayı tinnitüsle ilişkili semptomları azaltmak için destekleyecek yeterli kanıt olmadığı sonucuna varmıştır.[143]
Prognoz
Bir tedavi olmamasına rağmen, zamanla çoğu etkilenen kişi tinnitüsle yaşamaya uyum sağlar; azınlık için, önemli bir sorun olmaya devam eder.[5]
Epidemiyoloji
Yetişkinler
Tinnitus insanların %10-15'ini etkiler.[5] 55 yaş üstü Kuzey Amerikalıların yaklaşık üçte biri bunu deneyimlemektedir.[144] Tinnitus, yetişkinlerin hayatlarında bir noktada üçte birini etkilerken, %10-15'i tıbbi değerlendirme aramaya yetecek kadar rahatsız olmaktadır.[145] Avrupa'da 70 milyon insanın tinnitüsü olduğu tahmin edilmektedir.[146][147]
Çocuklar
Genellikle tipik olarak yetişkinleri etkilediği düşünülse de, tinnitus çocuklarda genellikle göz ardı edilir. Çocuklar durumu veya yaşamları üzerindeki etkisini ifade etmeseler bile, işitme kaybı olan çocuklarda pediatrik tinnitüs görülme sıklığı yüksektir.[148][149] Çocuklar genellikle spontane olarak tinnitus bildirmezler ve şikayetleri ciddiye alınmayabilir.[150] Tinnitüs şikayeti olan çocuklar arasında migren, juvenil Meniere hastalığı veya kronik süpüratif otitis media gibi ilişkili otolojik veya nörolojik patoloji olasılığı artmıştır.[151]
Rapor edilen prevalansı, normal işitme eşiği olan çocuklarda %12 ila %36 arasında ve işitme kaybı olan çocuklarda %66'ya kadar değişmektedir. Çocukların yaklaşık %3-10'unun tinnitüsten rahatsız olduğu bildirilmiştir.[152]
Ayrıca bakınız
Tıp portalı
Psikoloji portalı
Hemşirelik portalı
Araştırılan tinnitüs ilaçlarının listesi
İşitsel halüsinasyon – İşitsel uyaran olmaksızın ses algısı
Gürültüden kaynaklanan sağlık etkileri – Yüksek ses seviyelerine maruz kalmanın sağlık sonuçları
İşitme koruması
Gürültüye bağlı işitme kaybı
Tinnitüsü olan kişilerin listesi
Açıklanamayan seslerin listesi – Tanımlanamayan veya daha önce tanımlanamayan seslerin listesi
Hayalet titreşim sendromu – Cep telefonunun titreştiği veya çaldığına dair yanlış inanç
Güvenli dinleme – Kasıtlı olarak duyulan seslerden işitme hasarından kaçınma
Zwicker tonu – Kısa süreli işitsel yanılsama
Kaynaklar
Ek okumalar
Baguley D, Andersson G, McFerran D, McKenna L (2013) [2004]. Tinnitus: A Multidisciplinary Approach (2nd ed.). Indianapolis, IN: Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-9989-6. LCCN 2012032714. OCLC 712915603.
Langguth B, Hajak G, Kleinjung T, Cacace A, Møller AR, editörler (2007). Tinnitus: pathophysiology and treatment. Progress in brain research no. 166 (1st ed.). Amsterdam; Boston: Elsevier. ISBN 978-0-444-53167-4. LCCN 2012471552. OCLC 648331153. Alt URL
Møller AR, Langguth B, Ridder D, vd. (2011). Textbook of Tinnitus. New York: Springer. doi:10.1007/978-1-60761-145-5. ISBN 978-1-60761-144-8. LCCN 2010934377. OCLC 695388693, 771366370, 724696022.