Starship yörüngeye ulaştı, 26 Starlink uydusunu fırlattı



Özet


SpaceX'in Starship roketi, 28 Eylül'de gerçekleştirilen 14. uçuşunda ilk kez 26 adet Starlink V3 uydusunu başarıyla yörüngeye yerleştirerek deneysel bir dev roketi çalışan bir uydu fırlatma sistemine dönüştürdü. Motor arızası nedeniyle görev süresi kısa tutulsa da her iki aşamanın da denizde sona erdiği bu uçuş, Starlink ağını ekonomik hale getirme hedefi doğrultusunda kritik bir adım oldu. Şirket, donanım maliyetlerini paylaştırmak için roket aşamalarını kurtarıp tekrar kullanmayı planlarken, bu uçuşun ekonomik fizibilite ve yeniden kullanım sıklığı konusundaki net verileri henüz sağlamadı. Bu test süreci, SpaceX'in hem geniş kapsamlı uydu ağını kurma hedefleri hem de NASA'nın insanlı Ay planları için kritik öneme sahip yörüngede yakıt ikmali kabiliyetleri açısından önemli bir dönüm noktası teşkil ediyor.



The Rundown'un haberine göre SpaceX’in Starship roketi, 28 Eylül Pazartesi günü yörüngeye ulaştı ve ilk kez 26 adet Starlink V3 uydusunu başarıyla yerleştirdi. Motorlarda yaşanan arıza nedeniyle görev erken sonlansa da bu uçuş, deneysel dev roketi çalışan bir uydu fırlatma sistemine dönüştürdü.

Teksas'taki Starbase üssünden gerçekleştirilen bu fırlatma, Starship'in 14. uçuşu oldu. Önceki 13 testin tamamı ise yörünge dışı rotalarda gerçekleştirilmişti.

**Motor arızası görevi kısa kesti**

Starship, Super Heavy destek roketiyle ayrıldıktan sonra motorlardan biri beklenmedik bir şekilde kapandı. Kontrol merkezindeki ekipler, önlem amaçlı planlanan görevi 10 saatten yaklaşık 3 saate indirdi.

Her iki aşama da denizde son buldu. Starship Pasifik Okyanusu'na iniş yaptı, ardından devrildi ve yandı. SpaceX'in roketi kurtarmayı planlamadığı biliniyor.

**Neden önemli?**

Pazartesi günü gerçekleşen bu uçuş, SpaceX için çok daha geniş kapsamlı bir Starlink ağını ekonomik hale getirmeyi hedefleyen fırlatma sistemini bir adım ileriye taşıdı. Sistemin ekonomik fizibilitesi, her iki aşamanın da kurtarılıp tekrar uçurulmasına ve donanım maliyetinin birden fazla görev arasında paylaştırılmasına bağlı.

Elon Musk, Starlink'in yeni nesli için yörüngeye 100.000 uydu yerleştirme hedefini dile getirmişti. Bu büyük hedef, planın merkezine sık fırlatmaları yerleştirirken; yayılım takvimi ve uydu tasarımlarının karışımı henüz belirsizliğini koruyor.

Pratik testin odak noktası, kurtarılan her aşamanın bir sonraki fırlatmadan önce ne kadar bakım gerektireceği olacak. Yenileme maliyetleri ve uçuşlar arasındaki süre, yeniden kullanılabilirliğin SpaceX'in ihtiyaç duyduğu tasarrufu sağlayıp sağlamayacağını belirleyecek. Pazartesi günkü uçuş, bu maliyetleri veya SpaceX'in aynı donanımı ne sıklıkla yeniden kullanabileceğini henüz netleştirmiyor.

SpaceX’in NASA'nın insanlı Ay planlarındaki rolü ise bir diğer kabiliyetten, yani yörüngede yakıt ikmali yapmaktan geçiyor. NASA müfettiş başkanı, 10 Mart tarihli bir raporda önerilen sistemi tanımladı. Yakıt tankerleri yörüngedeki bir yakıt deposunu besleyecek, depo ise yakıtı Ay iniş aracına aktaracak.

Bu süreç; tanker fırlatmaları, uzay araçlarının buluşup kenetlenmesi ve aşırı soğuk yakıtın depolanıp transfer edilmesini gerektiriyor. Raporda yer alan daha önceki bir Starship deneyi, yakıtı tek bir uzay aracı içindeki tanklar arasında taşımıştı. Müfettiş başkanı, farklı uzay araçları arasındaki büyük ölçekli yakıt transferlerini önemli bir teknik zorluk olarak tanımladı.

Ayrıca NASA, ilk Artemis iniş ekibini hangi şirketin taşıyacağı konusunu da açık bıraktı. Ajans, programın 3 Mart tarihli revizyonunda Artemis III'ü 2027'de Dünya yörüngesinde bir gösteri olarak belirledi ve ilk Artemis inişi için Artemis IV'ü 2028 başlarına hedefledi. NASA, bu iniş aracını SpaceX'in mi yoksa Blue Origin'in mi sağlayacağını, hazır olma durumlarına göre belirleyeceğini ifade ediyor.