Bugün öğrendim ki: Scotia aslında İrlanda demekti: Adı ancak 11. yüzyıldan itibaren İskoçya ile özdeşleşti
Köken ve Türetmeler

[düzenle]

İskoçya ismi, Latince "Scotia" kelimesinden türetilmiştir. "Scoti" (veya Scotti) kelimesi ilk kez Romalılar tarafından kullanılmıştır. Bu kelime, Roma Britanyası'na baskın düzenleyen bir İrlanda grubunu tanımlayan 4. yüzyıl Latin metinlerinde yer alır. Daha sonra tüm Galezler için kullanılmaya başlanmıştır. Antik dönemde, Latincede yazılmadığı sürece herhangi bir Galez grubunun kendilerine "Scoti" dediğine inanılmamaktadır. Eski İrlanda belgelerinde, örneğin Cormac mac Cuilennáin'in sözlüğünde olduğu gibi, 9. yüzyıla kadar uzanan metinlerde "Scot" (çoğulu Scuit) terimi kullanılmaktadır.

Oman, bu ismi "koparılmış" veya "kopuk" anlamına gelen "Scuit" (modern Galezcede scoith) kelimesinden türetmiştir. Oman, bu ismin toplum dışına itilmiş Galez baskın gruplarını ifade ettiğini, dolayısıyla İskoçların Galezlere, Vikinglerin ise Norslara olan benzerliğini gösterdiğini savunmuştur.

19. yüzyılın Glasgowlu yazarı Aonghas MacCoinnich, "Scoti" isminin Galezce bir etnonim olan, "sürü" anlamına gelen "sgaoth" kelimesi ve çoğul eki "-ach" (çoğul -aich) birleşiminden oluşan "Sgaothaich" kelimesinden türediğini öne sürmüştür. Ancak bu öneri, bugüne kadar ana akım yer ismi çalışmalarında herhangi bir karşılık bulamamıştır. Papa VI. Leo (1513–1521), "Scotia" isminin kullanımının yalnızca günümüz İskoçya sınırları içindeki topraklar için kısıtlanmasını hükme bağlamıştır.

İskoçya için kullanılan hemen hemen tüm isimler, doğrudan veya aracı diller vasıtasıyla "Scotia" kökenine dayanmaktadır (karşılaştırınız: Hollandaca Schotland, Fransızca Écosse, Çekçe Skotsko, Zulu IsiKotilandi, Maori Koterana, Hakka Sû-kak-làn, Keçuva Iskusya, Türkçe İskoçya vb.). Bunun tek istisnası, isimlerin "Alba" kökenine dayandığı Kelt dilleridir; örneğin Manxça Nalbin, Galce Yr Alban, İrlandaca "Albain."

Orta Çağ Kullanımı

[düzenle]

Scotia, "İskoçların Toprağı" anlamına gelir; bu, "Galezlerin Toprağı" demenin bir yoluydu. Başlangıçta, örneğin Adomnán'ın *Columba'nın Yaşamı* eserinde olduğu gibi etnik çağrışımlarla İrlanda için bir isim olarak kullanılmıştı. Ayrıca M.S. 580 yılında "Scotia ve Hibernia aynı ülkedir" diyen Sevilla'lı Isidor tarafından da bu şekilde kullanılmıştır. İskoç Bağımsızlık Savaşları sırasında İskoçya Kralı I. Robert (Robert the Bruce) ve Domhnall Ua Néill tarafından da bu şekilde kullanılmıştır; bu dönemde İrlanda "Scotia Maior" (büyük Scotia), İskoçya ise "Scotia Minor" (küçük Scotia) olarak adlandırılmıştır.

Alba'nın bir çevirisi olarak Scotia, hem İskoçlar Kralı'na ait tüm krallığı hem de sadece Forth Nehri'nin kuzeyindeki İskoçya'yı ifade edebiliyordu. 11. yüzyıldan sonra Scotia, çoğunlukla Alba Krallığı için kullanılmış ve daha sonra genişlemelerle birlikte modern sınırları içindeki İskoçya Krallığı'nı ifade etmek için kullanılarak sabit bir ad haline gelmiştir.

Roma Katolik Kilisesi'nin Papa VI. Leo'su sonunda İskoçya'ya bu kelime üzerinde münhasır hak tanımış, bu da Anglo-İskoçların kıta Avrupasındaki Galez manastırlarını (örneğin Schottenklöster) devralmasına yol açmıştır.

İrlanda Kaynaklarında

[düzenle]

Kayıtlara geçen en eski kaynaklardan biri Orta Çağ monarşisine aittir. 1005 yılında Brian Boru kral ilan edildikten sonra "Imperator Scotorum" yani "Scoti İmparatoru" unvanını üstlenmiştir; bu, kendisini tüm Scotia ve Galezlerin hükümdarı olarak gördüğünü göstermektedir. Ancak bu unvan resmi olarak verilmemiş, kral tarafından bizzat benimsenmiştir.

İrlanda Mitolojisi içinde Geoffrey Keating'in *Foras Feasa ar Éirinn* adlı eserinde İrlanda'nın dokuzuncu adı "Scotia"dır; bu ismi, adı Scota olan ve Pharao Nectonibus'un kızı olan annelerinden dolayı Míleadh'in oğulları vermiştir; ya da kendilerinin İskitlerden gelen İskoç ırkı oldukları için buna Scotia dedikleri söylenir. Orta İrlanda dilindeki sentetik tarih *Lebor Gabála Érenn*'e göre, o Mısır Firavunu II. Necho'nun kızıydı. 1571'de yazan Edmund Campion firavunun adını Amenophis; Keating ise Cincris olarak adlandırmıştır.