Dünyanın En Güçlü Şirketini Çökertmek İçin Neler Gerekti
East India Company üzerine çok sayıda kitap yazan William Dalrymple, Times Opinion için kaleme aldığı konuk yazısında şöyle diyor: “13 Şubat 1788'de öğle vakti, Lordlar Kamusu üyelerinin Westminster Salonu'na girişini izlemek için Parlamento önünde devasa kalabalıklar toplandı. Oradakiler, Doğu Hindistan Şirketi'nin Bengal Valisi olarak Hindistan'ın büyük bölümünü yöneten adamı yargılamak için bir aradaydı. Bu, İngiliz devletinin, dönemin en büyük kurumsal oligarkına —18. yüzyıl Londra'sının Elon Musk'ı diyebileceğimiz adama— karşı nihayet kaslarını sergilediği andı.”

Dalrymple konuyu şöyle detaylandırıyor: “Doğu Hindistan Şirketi’nin asıl odak noktası baharat ticareti ve ardından Hint tekstil ürünlerinin ihracatıydı; ancak şirket, kuruluşundan itibaren koloniler kurmaya, yönetmeye ve savaş açmaya da yetkili kılınmıştı. 1601'deki ilk yolculuğundan itibaren işlerini yürütmek ve kârlarını artırmak için şiddetten yararlandı. 1788 yılına gelindiğinde şirket, sadece Britanya'nın en büyük şirketi ve en çok istihdam sağlayan kuruluşu değil; aynı zamanda o dönem dünyanın en zengin ülkesi olan ve mücevherlerle dolu ganimetleri Britanya'yı Sanayi Devrimi'ne taşıyan Babür Hindistan'ını fetheden şirketti.”

Yazıya devam eden Dalrymple, “Tüm bunlar Doğu Hindistan Şirketi'ni tarih boyunca şimdiye kadar en güçlü şirket yaptı,” diyor. “Çünkü son on yılda Büyük Teknoloji şirketleri de egemen devletlerin özelliklerini taşımaya başladı ve pek çok açıdan artık Doğu Hindistan Şirketi'nin zirve dönemindeki kadar güçlüler.”

William şu soruyu yöneltiyor: “Bugünkü asıl soru şu: Amerika'nın teknoloji şirketlerinin gücünü dizginleyecek iştahı ve kabiliyeti var mı, yoksa bu şirketler de Doğu Hindistan Şirketi'nin yaptığı gibi giderek hiçbir sınır veya kural tanımadan mı hareket edecek?”

Makalenin tamamını, Times aboneliğiniz olmasa bile [buradan ücretsiz](https://www.nytimes.com/2026/08/28/opinion/ai-power-lobbying-military-britain-east-india-company.html?unlocked_article_code=1.81A.0ehe.tkwFZrvZvjlb&smid=re-nytopinion) okuyabilirsiniz.