Haçlı Seferleri dönemine ait el bombaları mı? Yeni bir araştırma, Orta Çağ seramiklerinin kullanımını inceliyor.
Orta Çağ Orta Doğu'sunda, bira içme kapları, cıva kapları, yağ kapları ve ilaç kapları dahil olmak üzere çeşitli amaçlara hizmet eden küre konik kaplar yaygın bir eserdi. Şimdi, yeni araştırmalar bu eşyaların bir kısmının el bombası türü olarak da kullanılmış olabileceğini öne sürüyor.

Griffith Üniversitesinden Carney Matheson liderliğindeki bu son araştırma, Orta Çağ seramik kaplarına ve kalıntı analizlerinin bunlar hakkında ne ortaya koyduğuna odaklandı. Bulgular, kaplardan bazı yanıcı ve muhtemelen patlayıcı bir madde içerdiğini, bunun da onların Orta Çağ el bombası olarak kullanılmış olabileceklerini gösterdiğini ortaya koydu.

PLoS ONE dergisinde yayınlanan araştırmada ekip, Kudüs'te kazılan ve muhtemelen 11. veya 12. yüzyıla tarihlendirilen dört seramik parçasını inceledi. Çeşitli bilimsel testler yoluyla bu eşyaların cıva, kükürt, alüminyum, potasyum, magnezyum, nitrat ve fosfor gibi bileşikleri barındırmış olduğunu belirlediler.

Araştırmacılar, bu kaplardan birinin yağ tutmak için kullanıldığına, diğer ikisinin ise muhtemelen tıbbi malzemeler içerdiğine inanıyor. Ancak 737 parça olarak bilinen ve şu anda Kraliyet Ontario Müzesi'nde bulunan dördüncü kap, patlayıcı bir cihazın kimyasal bileşenlerini içeriyordu. Şöyle yazıyorlar:

elementsel ve kimyasal veriler düşünüldüğünde, patlayıcı bir cihazdan, muhtemelen bir yangın veya aydınlatma bombasından kalan kalıntı olarak yorumlanması daha fazla değerlendirilmeye değerdir. Bu kabın kalın duvarları, patlayıcı bir silah için gerekli olan, patlamadan önce basıncın birikmesine dayanacak muhafazayı ve mukavemeti sağlayacaktır. 737 parçası, bir el bombası için en uygun yaklaşık ağırlık ve şekle sahip süslemesiz bir kaptan gelmekle birlikte, patlayıcı bir cihaz olduğu yorumu, Orta Çağ yüzeyinin üzerindeki yıkım enkazından çıkarılmasıyla tutarlıdır. Ayrıca MS 1187'deki Kudüs kuşatması gibi tarihi anlatılar, Selahaddin'in kuvvetleri tarafından şehre atılan el bombalarıyla tutarlı silahlar bildirmektedir.

Griffith’in İnsan Evrimi Avustralya Araştırma Merkezinde Doçent olan Matheson, kapların içinde analiz ettiği patlayıcı maddenin, yerel olarak geliştirilmiş antik bir patlayıcı olabileceğini düşündürdüğünü söyledi.

Matheson, "Bu araştırma, antik patlayıcı cihazları da içeren bu benzersiz seramik kapların çeşitlilik gösteren kullanımını ortaya koydu," dedi. "Bu kapların Haçlı Seferleri döneminde Haçlı kalelerine atılan, yüksek sesler ve parlak ışık parlamaları üreten el bombaları olduğu bildirilmiştir. Bazı araştırmacılar, kapların el bombası olarak kullanıldığını ve antik Çin'de icat edilen ve 13. yüzyıla kadar Orta Doğu ve Avrupa'ya tanıtıldığı bilinen barut barındırdığını öne sürmüştü. Barutun Orta Doğu'ya daha erken, bu 9-11. yüzyıl kapları kadar erken bir tarihte tanıtılmış olabileceği öne sürülmüştür. Ancak bu araştırma, bunun barut olmadığını ve muhtemelen yerel olarak icat edilmiş patlayıcı bir malzeme olduğunu gösterdi."

Araştırma ayrıca bu kapların bir kısmının iğne yapraklı ağaçların reçinesi kullanılarak mühürlendiğine dikkat çekti. Bu araştırmanın, "Orta Çağ Orta Doğu'sunda lüks ve tıbbi ürünlerin ile simyanın üretimi ve ticaretine" dair içgörüler sunmaya yardımcı olacağını umuyorlar.

Matheson ayrıca, "Bu kaplar ve patlayıcı içerikleri üzerine yapılacak daha fazla araştırmanın, Orta Çağ'ın antik patlayıcı teknolojisini ve Doğu Akdeniz'deki patlayıcı silahların tarihini anlamamızı sağlayacağını" ekliyor.

Carney D. Matheson, Cory R. Vickruck, Chris J. McEvoy, Kim K. Vernon ve Robert Mason tarafından kaleme alınan “Kudüs'ten 11-12. yüzyıl küre konik kaplarının içeriğinden eser kalıntıların bileşimi” adlı makale PLoS ONE'da yayınlanmıştır. Okumak için buraya tıklayın.