Bugün öğrendim ki: Kedi bırakma operasyonu, sivrisinek ilaçlaması sonucu kemirgen istilasına uğrayarak kedi popülasyonunu büyük ölçüde azaltan Borneo köylerine kedileri yeniden kazandırma girişimiydi.
Birleşik Krallık'ın farelerle mücadele için Borneo'ya havadan kedi atması
Kedi Operasyonu (Operation Cat Drop), 1960 yılında Borneo adasındaki o dönemki İngiliz sömürgesi Sarawak'ın (bugün Malezya'nın bir parçası) uzak bölgelerine, Birleşik Krallık Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından kedi, ekipman ve malzeme sevkiyatına verilen isimdir.[1] Kediler Singapur'dan uçakla getirilmiş ve fare istilasını durdurmak amacıyla uygulanan daha geniş kapsamlı bir kedi tedarik programının parçası olarak paraşütlerle atılan sandıklar içinde bölgeye bırakılmıştır.[1] Operasyon, o dönemde "başarılı" olarak rapor edilmiştir.[2][3] Operasyondan kısa bir süre sonra yayımlanan gazete haberleri, sadece 23 kedinin kullanıldığını belirtmektedir. Olayla ilgili daha sonra ortaya atılan bazı güvenilmez anlatılar 14.000 kadar kedinin kullanıldığını iddia etse de, bu rakam asılsızdır.[4][5] Ek bir kaynak, Kedi Operasyonu'ndan birkaç gün önce 30 kedi için bir "işe alım" kampanyasından bahsetmektedir.[6]
Arka plan
[değiştir]
Diklorodifeniltrikloroetan (DDT) dahil olmak üzere böcek ilaçları, 1950'ler boyunca Borneo dahil olmak üzere birçok yerde sıtma kontrol önlemi olarak yaygın şekilde kullanılmıştır. Bu böcek ilaçlarının, sıtma taşıyan sivrisinekleri, hastalığı insanlara bulaştırmadan önce öldürmesi amaçlanmıştır.[4]
1960 yılındaki kedi atışı sırasında gazete haberleri, Sarawak'taki bir bölgenin ekinleri yok eden bir fare istilasıyla karşı karşıya olduğunu göstermektedir.[1][2][3] Bu fare istilasının, bölgedeki mevcut kedilerin çoğunun DDT veya diğer böcek ilaçları nedeniyle ölmesi ve ardından kedilerin av baskısının azalmasıyla fare nüfusunun artmasının bir sonucu olduğu öne sürülmüştür. Kedi ölümlerinin, DDT'nin biyobirikimi sonucunda -yani kedilerin DDT'ye maruz kalmış kertenkele veya hamamböceği gibi diğer canlıları yemesiyle- meydana geldiği iddia edilse de, bu durum doğrulanmamıştır. Kedi ölümleri, biyobirikimden ziyade, evlerde ilaçlanan DDT'ye doğrudan maruz kalmaları sonucu gerçekleşmiş olabilir.[4]
Tayland, Bolivya ve Meksika'da da DDT maruziyeti nedeniyle kedi ölümleri bildirilmiş ve sonrasında Tayland ile Bolivya'da kemirgen istilalarının arttığı rapor edilmiştir. Bu vakaların birçoğunda, kedi ölümlerinin, kedilerin DDT püskürtülmüş bir duvara veya yüzeye sürtündükten sonra tüylerini yalamalarının bir sonucu olduğu öne sürülmüştür.[4]
Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) sıtma kontrolü için DDT püskürtmesinin istenmeyen bir sonucu olarak yerel evcil kedi nüfusunun azalması, insan müdahalelerinin çevrede yaratabileceği sorunlara ve çözümlere ya da istenmeyen sonuçların daha genel olarak nasıl başka olaylara yol açtığına ve özellikle sistem düşüncesi[7] veya "bütünsel sistem düşüncesi" gibi çerçevelerin olumsuz sonuçları nasıl daha etkili bir şekilde tahmin edip önleyebileceğine dair bir örnek olarak gösterilmiştir.[8]
Öğrenilen Ekolojik Dersler
[değiştir]
Kedi Operasyonu, ekosistemlerin karmaşıklığını ve doğal süreçlere müdahale edildiğinde ortaya çıkabilecek öngörülemeyen sonuçları vurgulamıştır. Sivrisinekleri kontrol etmek için DDT'nin ilk kullanımı, birden fazla besin zincirini bozarak daha fazla müdahaleyi gerektiren zincirleme etkilere yol açmıştır. Bu olay, çevresel yönetimde sistem düşüncesi yaklaşımını benimsemenin, türlerin birbirine bağlılığını ve insan eylemlerinin potansiyel dalga etkilerini dikkate almanın önemini ortaya koymaktadır.[9]
Benzer projeler
[değiştir]
Paraşütle hayvan taşınmasını içeren çeşitli başka projeler de olmuştur. Su kalitesini iyileştirmek amacıyla yapılan havadan kunduz atışını gösterdiği iddia edilen video görüntüleri Ekim 2015'te ortaya çıkmıştır.[10] Utah Yaban Hayatı Kaynakları Birimi, "yüksek rakımlı göl ve akarsularını", suyun 30-45 m (100-150 ft) üzerinden uçan bir uçaktan doğrudan (paraşütsüz) atılan küçük alabalıklarla yeniden stoklamaktadır.[11]
Ayrıca bakınız
[değiştir]
Paraşütle atılan hayvanlar
Referanslar
[değiştir]
Daha fazla okuma
[değiştir]
M.J. Colbourne, W.H. Huehne, F. de S. LaChance, "The Sarawak Anti-Malaria Project", Sarawak Museum Journal 9 (1960): 215–248.