Bugün öğrendim ki: Çinli sanatçı ve Hergé'nin arkadaşı Zhang Chongren'in, özellikle Mavi Lotus'ta, çizgi romanları ırksal stereotiplerden uzaklaştırıp kültürel doğruluğa doğru yönlendirmeye yardımcı olarak Tintin'i derinden etkilediği belirtiliyor.
Çinli heykeltıraş; Tenten’in Belçikalı yaratıcısı Hergé’nin dostu
Sanatçıya dayanan kurgusal karakter için bkz. Çang Çong-Çen.
Zhang Chongren (27 Eylül 1907 – 8 Ekim 1998), aynı zamanda Chang Chong-jen olarak da bilinir, Avrupa'da en çok Tenten'in Maceraları'nın yaratıcısı Belçikalı çizer Hergé'nin dostu olarak hatırlanan Çinli heykeltıraştır.[3] İkili, Zhang Brüksel'de sanat öğrencisiyken tanıştı.[4][5][6] Zhang, Tenten hikâyelerinde tekrar eden bir karakter olan Çang Çong-Çen'e ilham kaynağı oldu.
Erken dönem yaşamı
[değiştir]
Zhang, 1907 yılında o dönem Çin'in Şanghay şehrinin bir banliyösü olan Xujiahui'de (Zi-Kar-Wei) ahşap oymacılığı yapan bir zanaatkârın oğlu olarak dünyaya geldi.[7] Genç yaşta anne ve babasını kaybeden Zhang, yedi yaşında girdiği ve sanat ile Fransızca eğitimi aldığı Fransız Cizvit yetimhanesi Tou-Se-we'de (günümüzde Tushanwan) büyüdü. 1928'de okulu bitirdikten sonra film endüstrisi için tasarım yaptı ve yerel bir gazetede çalıştı.[kaynak belirtilmeli] 1931'de Brüksel'deki Académie Royale des Beaux-Arts'ta burs kazandı ve burada Profesör Egide Rombaux'nun önerisiyle resimden heykele yöneldi.[7]
Hergé üzerindeki etkisi
[değiştir]
Hergé'nin Tenten'in Maceraları'nın ilk albümleri, komedi etkisi yaratmak için klişelere büyük ölçüde bağımlıydı. Bunlar arasında kötü Rus Bolşevikler, tembel ve cahil Afrikalılar ile gangsterler, kovboylar ve Kızılderililerden oluşan bir Amerika yer alıyordu.
Firavun'un Puroları'nın gazete tefrikasının sonunda Hergé, Tenten'in bir sonraki macerasının (Mavi Nilüfer) onu Çin'e götüreceğinden bahsetmişti. Leuven Üniversitesi'ndeki Çinli öğrencilerin papazı olan Peder Gosset, Hergé'ye yazdığı mektupta Çin hakkında yazdıkları konusunda hassas olması için çağrıda bulundu. Hergé bunu kabul etti ve 1934 baharında Gosset onu Zhang Chongren ile tanıştırdı. İki genç sanatçı kısa sürede yakın arkadaş oldu ve Zhang, Hergé'ye Çin tarihi, kültürü ve Çin sanatının tekniklerini tanıttı. Yaşları yakın olan ikili, pek çok ilgi alanı ve inancı da paylaşıyordu. Hergé hatta kitaba Zhang'in adını yazar olarak eklemeyi teklif etti ancak Zhang bu teklifi geri çevirdi. Bu deneyimin bir sonucu olarak Hergé, Mavi Nilüfer ve sonraki Tenten maceralarında, Tenten'in ziyaret ettiği yerleri tasvir ederken titizlikle doğru olmaya gayret etti.
Hergé, takdirinin bir göstergesi olarak Mavi Nilüfer'e "Çang Çong-Çen" (Orijinal Fransızca versiyonunda Tchang) karakterini ekledi.[1]
Zhang ile dostluğunun bir diğer sonucu olarak Hergé, sömürgecilik sorunlarının, özellikle Japon İmparatorluğu'nun Çin'e ilerleyişinin ve Şanghay'daki yozlaşmış, sömürücü Uluslararası Yerleşim'in giderek daha fazla farkına vardı. Mavi Nilüfer, Japonya'ya ve sömürgeci girişime sempati duyan Avrupa'daki hâkim görüşün aksine, cesur bir anti-emperyalist mesaj taşır[kaynak belirtilmeli]. Sonuç olarak, Japon diplomatların Belçika Dışişleri Bakanlığı'na yaptığı protesto da dâhil olmak üzere çeşitli çevrelerden sert eleştiriler aldı[kaynak belirtilmeli].
Çin'e dönüş
[değiştir]
1935'te Brüksel'deki eğitimini tamamladığında Zhang, Çin'e dönmeden önce Fransa, İngiltere, Hollanda, Almanya, Avusturya ve İtalya'yı kapsayan bir tura çıktı. 1936'da Şanghay'a döndüğünde, çizimlerini ve heykellerini sergilediği bir dizi gösteri düzenledi. Ayrıca sanatçıları, mimarları ve ünlüleri cezbeden saygın bir sanat okulu olan Chongren Stüdyosu'nu kurdu.[7]
Hergé, Japonya'nın Çin'i işgali (genellikle İkinci Çin-Japon Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilir) ve ardından gelen Çin İç Savaşı sırasında onunla irtibatını kaybetti. İki dostun tekrar karşılaşması için kırk yıldan fazla zaman geçmesi gerekecekti. Hayatın sanatı taklit ettiği bir örnek olarak, Hergé eski arkadaşı Zhang ile, Tenten'in Tenten Tibet'te macerasının son sayfalarında kurgusal Çang'ı kurtarmasından yıllar sonra yeniden iletişime geçmeyi başardı. Zhang, 1970'lerde Şanghay'daki Güzel Sanatlar Akademisi'nin başına geçmeden önce, Kültür Devrimi sırasında sokak süpürücülüğü yapmıştı.[1]
Çin'in 1979'daki ekonomik liberalleşmesinden sonra Zhang, Çin sanat camiasında yaygın bir kabul gördü. Yağlı boya tablolarından ve heykellerinden oluşan bir koleksiyon yayımlandı ve sonraki yıllarında Zhang, sanat üzerine birçok kitabın editörlüğünü ve çevirmenliğini yaptı. Yaptığı portreler arasında Çin'in en üst düzey lideri Deng Xiaoping ve Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterrand'ınkiler yer almaktadır.
Zhang, 1981 yılında Fransız hükümetinin daveti üzerine Hergé ile yeniden bir araya gelmek için Avrupa'ya döndü. 1989'da Fransız vatandaşlığı aldı[1] ve Paris'in Nogent-sur-Marne banliyösüne yerleşerek burada ders vermeye başladı; 1998'de burada hayatını kaybetti. Ölümünden kısa bir süre sonra, Şanghay'ın Qibao semtinde kendisine adanmış bir anıt müze kuruldu. Eserlerinden bazıları Pekin'deki Çin Güzel Sanatlar Müzesi'nde ve Çin Devrimci Savaş Müzesi'nde bulunmaktadır.
Kaynakça
[değiştir]