Bugün öğrendim ki: Voyager, Kasım 2026'da Dünya'dan bir ışık günü uzaklıkta olacak.
NASA'nın derin uzay sondası Voyager 1, kısa süre içinde tarihi bir kilometre taşına ulaşan ilk uzay aracı olabilir. Kasım 2026'da sonda, Dünya'dan bir ışık günü uzaklıkta olacak.
1977'de fırlatılan Voyager 1, gezegenimizden en uzaktaki uzay aracı olup şu anda 15,8 milyar mil (yaklaşık 25,4 milyar kilometre) uzakta yıldızlararası uzayı keşfetmektedir.
NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'nda Voyager proje yöneticisi olan Suzy Dodd, ışık günü teriminin, ışık hızında hareket eden bir sinyalin veya komutun Dünya'dan uzay aracına ulaşmasının 24 saat süreceği mesafeyi ifade ettiğini belirtti. Bir ışık günü, 16 milyar mile (26 milyar kilometre) eşdeğerdir.
Dolayısıyla, Voyager ekibi uzay aracına o noktaya ulaştığında bir şey yapmasını isterse, Voyager'ın yanıt vermesi bir gün daha sürecek.
Dodd, "Pazartesi sabahı saat 8'de bir komut gönderip 'günaydın, Voyager 1' dersem, Voyager 1'in yanıtını Çarşamba sabahı yaklaşık 08.00'de alacağım," dedi.
Voyager 1 ve ikizi Voyager 2, güneşin manyetik alanlarından ve parçacıklardan oluşan, Plüton'un yörüngesinin çok ötesine uzanan balonu heliosferin ötesinde faaliyet gösteren tek uzay araçlarıdır. Uzayda geçen onca yıldan sonra her ikisi de birkaç cihazını kapatmak zorunda kaldı, ancak kalan araçlarını bu keşfedilmemiş bölgeyi incelemek ve gelecekteki görevlere ışık tutabilecek veriler sağlamak için kullanıyorlar.
Bu kadar uzak sondalarla iletişimde kalmanın getirdiği pek çok zorluk var, ancak Dodd ve ekibi, "kıdemli vatandaşlarının" 2027'deki 50. yıl dönümlerine ulaşmalarını sağlamak için gerekli adımları atıyor.
Kozmik mesafeler boyunca iletişimde kalmak
Jüpiter ve Satürn'ü keşfetmek için bir yolculuğa fırlatılan Voyager 1, Kasım 1980'deki Satürn yakın geçişinden bu yana aynı yörüngede ve saatte 38.000 mil hızla Dünya'dan uzaklaşmaya devam ediyor.
Dünya'nın Voyager 1'e göre konumunu, uzay aracının hızını ve yörüngesini bilen mühendisler, bir sinyalin sondaya ulaşmasının ne kadar süreceğini hesaplayabiliyor.
Örneğin, Voyager 1'in Satürn geçişinden sonraki yörüngesi onu gezegenlerin düzleminden yukarı ve dışarı çıkarırken, Voyager 2 buz devinin 1989'daki geçişinden sonra Neptün'ün üzerinden geçerek aşağıya ve gezegen düzleminin dışına doğru hareket etti. Hiçbir sonda, son gezegen geçişlerinden bu yana bir yörünge ayarı yapmadı, bu da her ikisinin de on yıllardır süren kesintisiz bir yolculukta olduğu anlamına geliyor.
Voyager 2'nin Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa Kasım 2035'e kadar ulaşması beklenmiyor ve en iyimser tahminler bile o tarihte uzay aracının çalışmayacağını öngörüyor. Ancak her iki sonda da ekibi şaşırtmaya devam ediyor.
En eski işlevsel uzay araçları olarak Voyager sondaları, her gün sadece çalışmaya devam ederek bir rekora imza atıyor.
Ancak bu kolay bir süreç değil.
Dodd, sondaların verileri saniyede 160 bit gibi çok düşük bir hızla, yani çevirmeli internete benzer bir veri hızıyla geri gönderdiğini söyledi.
Dodd, "Dünya'dan olan uzaklığımız nedeniyle bir sinyalin ulaşması çok daha uzun sürüyor ve sinyal gücü dağılıyor," dedi. "Bu sinyali geri toplamak için birden fazla anten dizisi gerekiyor."
Düşük veri hızı, Dodd ve ekibinin her bir uzay aracının sağlık durumu hakkında çok az bilgi alabildiği ve bir sorun olması durumunda hızlı bir şekilde müdahale edemedikleri anlamına geliyor.
Bununla birlikte, her iki Voyager da Dünya'dan milyarlarca mil uzakta işler ters giderse kendilerini kurtarabilmeleri için bol miktarda yerleşik özerkliğe sahip olacak şekilde tasarlandı.
Dodd, "Bir sorun yaşarlarsa, uzay aracıyla konuşup sorunun ne olduğunu anlayana ve bu sorunu çözene kadar kendilerini güvenli bir duruma getirebilirler," dedi.
Voyager sondaları neden dayanıklı?
Dodd, ekibin sondaların mümkün olduğunca uzun süre çalışmasını sağlamak için yıllardır zor kararlar aldığını söyledi. Bu, güç tasarrufu sağlamak için mühendislik sistemlerini ve cihazları kapatmak ve uzay aracının çalışması için yeterince sıcak kalmasını sağlamak anlamına geliyor.
Voyager sondalarının Dünya ile iletişimini sürdürebilmesi için antenlerinin de gezegenimize dönük olması gerekiyor.
Dodd, sondalardan herhangi birinde yakıt hatları donarsa ve antenlerin başka bir yere yönelmesine neden olursa, "uzay aracıyla artık sinyal kuramayacağımız için görevi kaybederiz" dedi.
Üstelik olay sadece Voyager sondalarının uçmaya devam etmesi değil; bilimsel cihazlarla çalışmaları da gerekiyor.
2027'deki 50. yıl dönümlerinden önce, her iki uzay aracının da muhtemelen ek cihaz ve sistemlerinin kapatılması gerekecek. Ekip, Voyager 2'deki Kozmik Işın Alt Sistemi'ni ve her iki uzay aracındaki manyetometre ve Plazma Dalgası Alt Sistemlerini çalıştırmaya devam etmeyi umuyor. Dodd, bu cihazların her iki sondanın da yıldızlararası uzayda temel olarak hava durumu uyduları gibi çalışmasını sağlayarak, içinden geçtikleri ortamı algılayacaklarını belirtti.
Bilim insanları, güneşin manyetik alanının, güneşten gelen sıcak güneş rüzgarının soğuk yıldızlararası uzayla buluştuğu heliosferin sınırı olan heliopozda nasıl değiştiğini ve etkileşime girdiğini anlamakla ilgileniyorlar.
Dodd, heliopozu bir okyanusun kıyı şeridi gibi düşünün dedi. Suda yürümek, kıyıdan uzaklaştıkça dalgalanmaları, dalgaları ve diğer değişen faktörleri ortaya çıkarır ve bir noktada her şey daha kararlı hale gelir. Voyager sondaları, uzay aracı güneşten uzaklaştıkça dalgalanmaları veya heliopoz, güneşimiz ve yıldızlararası uzay arasındaki etkileşimleri ölçüyor.
Dodd, "Önemli olan, güneşten uzaklaştıkça nelerin değiştiğinin haritasını çıkarmak için bu bilimsel cihazları mümkün olduğunca uzun süre çalıştırmaktır," dedi.
Dodd, uzay araçlarından en az birinin iki ila beş yıl daha dayanabileceğine inanıyor. Benzersiz görevlerin devam etmesini sağlamanın her geçen yıl daha da zorlaştığını belirtti.
Ancak Voyager'ın arkasında, belirli alt sistemler konusunda tavsiyelerde bulunan 80'li yaşlarındaki NASA emeklileri ve sondalar fırlatıldığında ebeveynleri bile doğmamış olan genç ekip üyeleri dahil olmak üzere olağanüstü bir ekip var.
Dodd, "Voyager'daki bu tür nesiller arası çabayı görmek gerçekten ödüllendirici," dedi. "Bu uzay araçlarını seviyorum. Onlar Dünya'daki bizlerin elçileri."