Bugün öğrendim ki: "Jingle Bells" şarkısının parodisi olan "Batman Smells", 1966 yılında ortaya çıkmıştır.
En belirsiz zamanlarda bile, nesiller boyu çocuklar, güneşin doğudan doğup batıdan batması kadar kesin bir gerçek olan “Jingle bells” (Çıngıraklı çanlar) sözlerinin ardından “Batman smells” (Batman kokar) sözlerinin geleceğini bilmenin verdiği huzuru yaşadılar. Ancak bundan sonrasının ne olacağı tartışmaya açık bir konu ve bu tekerlemenin kökeni, bizzat Yarasa Adam'ın (Caped Crusader) kendisine yaraşır bir gizem barındırıyor.
Çoğumuz muhtemelen bu parodi halk şarkısının sözlerini “Jingle Bells, Batman smells, Robin laid an egg; the Batmobile lost a wheel, and Joker got away” (Batman kokar, Robin yumurtladı; Batmobile bir tekerleğini kaybetti ve Joker kaçtı) şeklinde biliyoruz. Yine de son dizeyle ilgili bir ayrılık, geçtiğimiz hafta oldukça manidar ve mevsime uygun bir tweet ile su yüzüne çıktı, daha doğrusu yeniden gün yüzüne çıktı:
Bu dünyada iki tür insan vardır: "Batmobile lost a wheel & Joker got away" diyenler ve "Batmobile lost a wheel & Joker took ballet" diyenler.
— Patrick Monahan (@pattymo) 8 Aralık 2015
Sorular — şarkı sözü varyasyonlarından bahsetmiyorum bile — Suçun Palyaço Prensi'nin yaptıklarından çok daha derinlere iniyor. Örneğin, bu parodi ne zaman ve nerede ortaya çıktı ve neden bu kadar çok çocuk Batman'in koktuğuna inanıyor?
Sorulardan biri muhtemelen diğeri kadar cevapsız, ancak bazı eğitimli tahminlerde ve uçuk varsayımlarda bulunabiliriz. (Tüm o suçla savaşma süreci muhtemelen terlemeye ve kötü kokuya yol açıyordur, bu da Yarasa-Deodorant'tan fazlasını gerektirir; işte bir neden.) Ancak çocuktan çocuğa ve nesilden nesile aktarılan bir halk şarkısı olarak, köklerini takip etmek neredeyse imkansız. Bununla birlikte, parodinin en az 1966 yılına, yani "Batmania"nın sadece Amerika Birleşik Devletleri'ni değil, tüm dünyayı ele geçirdiği döneme dayandığını güvenle (ve doğrulukla) söyleyebiliriz.
Bugün, "The Walking Dead" ve "Game of Thrones" gibi reyting canavarları varken, "Batman" dizisinin izleyicilerin dikkatini ve hayal gücünü nasıl ele geçirdiğini anlamak zor. 12 Ocak 1966'da, Amerikan televizyonlarının yüzde 52'si dizinin galasını izlemek için ABC kanalına kilitlenmişti; bu başarı, kanalın basın duyuruları, saat başı yayınlanan tanıtımlar ve Rose Bowl maçı üzerinde gökyüzüne "Batman Is Coming" (Batman Geliyor) yazdıran uçaklar gibi büyük ölçekli pazarlama hamlelerine borçluydu.
Aylar, hatta haftalar içinde Batman ve Robin ürünleri mağazaları doldurdu. Yıl sonu için yapılan ilk perakende satış tahminleri 80 milyon dolar (bugünün parasıyla yaklaşık 597 milyon dolar) civarındaydı ve bu rakam, James Bond dahil o dönemin diğer popüler kültür devlerini gölgede bırakıyordu. Ne yazık ki bu fenomen kısa ömürlü oldu ve "Batman" sadece iki yıl sonra yayından kaldırıldı, ancak sürdüğü süre boyunca inanılmaz derecede yoğundu.
"Jingle Bells, Batman Smells" şarkısının türevleri hakkında on yıl önce ilk kez yazan Rob Weir'ın keşfettiği üzere, şarkının sözleri "Batman"in galasından bir yıl sonra basılı olarak görünmeye başladı. 3 Ocak 1967 tarihli Lawton (Oklahoma) Constitution gazetesindeki bir makale, Fort Sill'den Brüksel, Belçika'ya taşınan bir ordu mensubu ailenin kızının tatil sırasında bu şarkıyı nasıl söylediğini anlatıyordu.
Bu erken versiyonda, son dizenin Joker ile hiçbir ilgisi olmadığını fark edeceksiniz: "Batmobile lost a wheel -- and Commissioner's stuck in sleigh." (Batmobile bir tekerleğini kaybetti ve Komiser kızağa sıkıştı). Elbette biraz kaba ama üzerinde çalışılan bir yapıydı.
Her halükarda, bu durum "Jingle Bells, Batman Smells"in en azından 1966 yılına dayandığını kanıtlıyor; gerçi gazetedeki kısa nottan şarkının ordu ailesi tarafından ABD'den Avrupa'ya mı taşındığını, yoksa kızın şarkıyı yurt dışındayken mi öğrendiğini söylemek imkansız. Benzer şekilde, "Jingle Bells" parodisinin Adam West'in "Batman" dizisinden mi ilham aldığını, yoksa sadece dizinin yarattığı ilgiyle mi popülerleştiğini, hatta belki de diziden önce mi var olduğunu belirlemek zor.
O dönemden kalma birkaç gazete kupürü, ikinci teoriye inanılırlık kazandırabilir. "Batman" televizyon ekranlarına "Hi Diddle Riddle" bölümüyle atladıktan sadece iki buçuk hafta sonra, 30 Ocak 1966 tarihli Long Beach, California, Press-Telegram'da konuyla ilgili iki mektup yayımlandı. Yedinci sınıf öğrencilerinden gelen biri, dizinin Emmy Ödülleri'ne aday gösterilmesi için lobi yapıyordu. Diğeri ise basitçe "Batman kokar" diyerek 1960'ların "Baba Booey"sini yapıyordu. İlginç olan, "Batman iğrençtir" yerine "kokar" denmiş olmasıydı. Cracked.com'dan Rob Evans, bu garip küçük mektubun, 1960'ların ortalarındaki California'da çocuklar arasında kullanılan bir söze dayanabileceğine dair bir ipucu olabileceğini öne sürdü. Ancak gizemin derinliklerine indikçe, işin o kadar basit olmadığı anlaşıldı.
Mektubun yayımlanmasından birkaç ay sonra, United Press International, "Batman"in ticari ürünleri hakkında, koku konusuna garip bir şekilde takıntılı bir makale yazdı:
Batman televizyon dizisi eleştirmenler için bayat mısır veya haşlanmış işkembe gibi kokabilir, ancak F.W. Woolworth & Co.'nun satıcıları için paranın mis kokulu yeşil kokusuna sahip.
Bu kuşkusuz garip ifade edilmiş bir giriş cümlesiydi ve hikaye 11 Mayıs 1966'da ülke çapındaki gazetelerde yer almaya başladığında, bir dizi başlıkla daha da garipleşti. White Plains, New York'ta yayımlanan Journal-News, "TV'nin Batman'i Kokuyor ... Paraya Doygun" başlığını atarken, Greenville, Mississippi'deki Delta Democrat-Times, "Batman Kokabilir Ama Rengi Yeşildir" başlığını kullandı. Bunları, metnin tuhaf ifadesinden yararlanmaya çalışan editörlere bağlayabiliriz (diğer gazeteler "Batman Modası Davy Crockett Çılgınlığını Geride Bıraktı" ve "Batman Mısır Olabilir Ama Aynı Zamanda Paradır" gibi başlıklar kullanmıştı) ya da "Batman kokar" ifadesinin 1966 başlarında zaten yaygın olduğunun bir göstergesi olarak görebiliriz.
Hangi tarafta olursanız olun, 1969 yazı itibarıyla sözlerin, Indianapolis Star'ın uzun araba yolculuklarında çocukları oyalamak için tasarlanmış yeni bir Road Runner teyp kaydedicisi hakkındaki iş köşesinde gelişigüzel bir şekilde bahsedilecek kadar tanıdık olduğunu biliyoruz: “En azından inek saymaktan veya 300 millik yeni yaz şarkısı Jingle Bells'ten iyidir… Batman kokar, Robin yumurtladı…” (Yazarın şarkıyı "yeni" olarak tanımladığına dikkat edin.) İki yıl sonra, şarkının bir versiyonu Frank Rutherford'un "All the Way to Pennywell: Children's Rhymes of the North-east" kitabında yayımlandı:
Jingle bells, Batman smells,
Robin’s flew away;
The Batmobile’s lost a wheel
And landed in the hay.
O erken dönem İngiliz varyantında temel unsurların çoğu oradadır; sözler nerede veya ne zaman söylenirse söylensin, ilk dize genellikle aynı kalır (yine de Avustralya'nın Sydney Morning Herald gazetesi 1987'de kokanın Robin olduğu bir versiyondan bahsetmiştir). Oradan itibaren kelimeler değişir, ancak yine de Children & Youth in History'nin "çocukların kendi bedenleri hakkındaki meraklarını gidermelerine olanak tanır" şeklinde açıkladığı "iğrençlik bilgisi" (grosslore) gibi temel temalara bağlı kalırlar.
Web sitesi ayrıca, Joker'e ayrılan son dizede farklı bir Yarasa-kötü adamın ortaya çıktığı bir osuruk bilgisi (fartlore) varyantını da tanımlıyor — "Ve Bay Freeze peyniri kesti" (And Mr. Freeze cut the cheese) — bir diğeri ise son dizeyi "Ve Komiser bacağını kırdı" şeklinde değiştirerek yetişkin otoritesine açıkça meydan okuyor; belki de o baş belası kızağa sıkışmasının bir sonucu olarak.
Ancak Batman'in popülaritesi ve çocukluktaki bedensel işlevlere olan düşkünlük şarkının yayılmasını açıklamaya yardımcı olsa da, cazibesi çok daha derinlere inebilir:
Eğer Batman ve Robin'in kahramanlık statüsüne yatırılan yetişkin otoritesi bu şarkıda sorgulanıyorsa, şarkı aynı zamanda onların erkekliğini de baltalar. Şarkının varyantları, son dizesinde Batman, Robin veya Joker'in bale yaptığı bir versiyona sahiptir. Bu varyantı yorumlamak, şarkının söylendiği şarkıcı-dinleyici bağlamına dikkat etmeyi gerektirir. Çocuk folkloru sıklıkla geleneksel cinsiyet tanımlarını pekiştirir. Güçlü erkekliğin geleneksel tanımlarını tersine çevirerek, bu varyant çocukların cinsiyet farklılıklarının farkında olduklarının ve bunlara ilgi duyduklarının bir örneğidir. Başka bir bağlamda, kızlar tarafından söylendiğinde, bu varyant kızların folklorunun bazen cinsiyet hiyerarşilerine nasıl meydan okuduğunun bir örneğidir.
Steve Roud, 2010 tarihli "The Lore of the Playground" adlı kitabında, Birleşik Krallık'tan şarkının daha tanıdık unsurlarından çılgınca sapan bazı versiyonları toplar; Batmobile ve Joker'i bir kenara bırakıp, Robin'in pantolonunu Fransa'nın ortasında kaybettiği ve "Amca Billy"nin -affedersiniz- cinsel organını otoyolda kaybettiği dizeleri tercih eder. Bahsi geçen Avustralya varyantı ise DC Comics'in ikonik bir kadın süper kahramanını ve eski bir ulusal havayolunu işin içine katar: "Wonder Woman TAA ile uçarken göğüslerini kaybetti."
Ancak, onlarca yıldır süren bu şarkı sözü savaşında bir kazanan varsa, şüphesiz bu “Jingle Bells, Batman smells, Robin laid an egg; the Batmobile lost a wheel, and Joker got away” versiyonudur. Bu dizeler, bir halk şarkısının olabileceği kadar, 1980'lerin sonlarına doğru "The Simpsons"ın da büyük katkısıyla yasalaşmış görünüyor.
Benzer bir yorum ("lost" yerine "broke" ile), çizgi dizinin ilk bölümü olan "Simpsons Roasting on an Open Fire"da (17 Aralık 1989) Bart tarafından seslendirildi ve Springfield İlköğretim Okulu Noel gösterisinden atılmasına neden oldu. Yazarlar ve yapımcılar 1992'de ve tekrar 1993'teki "$pringfield" bölümünde şarkıya geri döndüler; burada şarkı (artık "broke" yerine "lost" ile) Robert Goulet tarafından seslendirildi. Bu versiyon 1997 tarihli "Songs in the Key of Springfield" albümüne dahil edildi.
Mojo Nixon & the Toadliquors, aynı sözleri 1992 tarihli "Horny Holidays" albümünde yer alan "Jingle Bells"e yaptıkları hareketli yorumda kullandılar.
Doğal olarak, "Batman: The Animated Series", beğenilen serisinin başlarında "Jingle Bells, Batman Smells"i ele aldı. 13 Kasım 1992 tarihli ikinci bölüm "Christmas With the Joker"da, Suçun Palyaço Prensi, geleneksel ilahiyi Arkham'daki mahkum arkadaşlarıyla birlikte söyler, ardından parodiye geçer ve ardından akıl hastanesinden kaçar ("ve Joker kaçtı" dizesine vurgu yaparak).
Noel ağacı şeklinde bir roketle kaçarken, Joker (elbette Mark Hamill tarafından seslendirildi) bölümün eylemini takip eden özel bir ikinci kıta ekler:
Crashing through the roof,
In a one-horse open tree;
Busting out I go,
Laughing all the wheeee!
O dizeler özel olarak "Batman: The Animated Series" için yazılmış olsa da, bazı çocuklar görünüşe göre ikinci bir kıta söyleyerek büyüdüler. 2014 yılında, The Dork Review'a katkıda bulunan biri, Batmobile'in tekerleğini kaybetmesi ve Joker'in kaçmasıyla ilgili geleneksel dizelerden sonra şunları eklediklerini anlattı:
Batman's in the kitchen
Robin's in the hall
Joker's in the bathroom,
peeing on the wall.
Bu, son ifadesiyle toplumsal ve evsel normların altüst oluşunu sergilerken (yine) bedensel işlevlere odaklanmasıyla kesinlikle otantik görünüyor. (Neden, zaten banyodaysa, Joker duvara işesin ki? Çünkü o kötü bir adam!) Children & Youth in History'deki arkadaşlar, geleneksel cinsiyet rolleri ışığında Batman'in mutfaktaki konumu hakkında da bir şeyler söyleyebilirler, ama bunu onlara bırakacağız.
Başka ek kıtalar da var, ancak bunların çoğu, Batman ve Joker ile alay eden ve Batgirl'ü karışıma dahil eden değiştirilmiş sözleri seslendiren Joker'in yer aldığı 1999 "Kids' WB! Kooky Karolfest" gibi belirli amaçlar için yazılmıştır. Seslendirme sanatçısı Phil Snyder ayrıca Gotham'ın ötesine geçip Superman, Wolverine, Fantastic Four ve Spider-Man gibi karakterleri de dahil eden ancak geleneksel nakarata (Joker'in bale yapmadığı, kaçtığı) geri dönen tam uzunlukta bir şarkı yazdı.
Ancak bunlar bariz bir şekilde gerçek halk şarkısı örnekleri değil, daha ziyade onun benimsenmiş halleridir ve bu da bizi "Jingle Bells, Batman Smells"in gizemlerini çözmeye bir adım daha yaklaştırmadan başladığımız yere geri getirir. Sonuçta, bu parodiyi bir yerlerde, bir zamanlar isimsiz çocuklara icat ettiren şey, geleneksel olan ile yeni ve ticari olanın, bir tutam "iğrençlik bilgisi" ile harmanlanmış şakacı bir ödünç almaydı. Belki de onlarca yıllık bu melodinin ticari arenada şekillenmeye ve genişlemeye devam etmesi bu yüzden uygundur.
Şarkının tam olarak nasıl veya ne zaman başladığına dair cevabı asla bulamayabiliriz, ancak en azından bir şeyden emin olabiliriz: Biz gittikten çok sonra bile, tıpkı onlarca yıldır yaptığı gibi, Batman kokmaya, Batmobile tekerleğini kaybetmeye ve Joker kaçmaya devam edecek. Ancak Robin'in yumurtlama yeteneği konusu hala jüri tarafından tartışılıyor.