Bugün öğrendim ki: 1964 yılında lisede yapılan bir bilim deneyinde 11 gün 25 dakika uyanık kalarak dünya rekoru kıran, ciddi bilişsel ve fiziksel etkiler yaşayan ancak sonrasında tamamen iyileşen Randy Gardner'ı konu alıyor.
1963 Aralık ayında iki genç, okul bilimler projesi için olabildiğince uyanık kalma fikrini ortaya attılar. Bu, yorgun beyinlerimizde neler olduğunu anlamamıza yeni bir bakış açısı sundu.
Gelecek bir ay boyunca, yeni bir dizi olan "Parlayan Zekalar"da teknoloji ve yeniliği kutlayacağız. Bu dizi kapsamında, dünyayı teknolojiyle değiştiren insanlar ve fikirler hakkındaki favori makalelerimizi yeniden yayınlıyoruz.
Bu hikaye, Lucy Burns'ın sunduğu ve hazırladığı BBC Dünya Servisi'nin "11 Gün Uyanık Kalan Çocuk" adlı programından. Daha fazla BBC Dünya Servisi "Tanık" bölümü dinlemek için lütfen buraya tıklayın.
1963'ün sonlarında Amerika'da, Beach Boys radyoda çalıyor, Vietnam Savaşı ABD'nin katılımını artırmaya başlamıştı, lise öğrencileri Noel tatili yapıyordu ve iki genç, ülkenin dikkatini çekecek bir deney planlıyordu.
Deney 8 Ocak 1964'te sona erdi; 17 yaşındaki Randy Gardner, 11 gün ve 25 dakika boyunca uyanık kalmayı başarmıştı.
Fikri ortaya atan lise öğrencilerinden Bruce McAllister, bunun basit bir bilim fuarı projesi ihtiyacından kaynaklandığını söylüyor. Gençlik yıllarının getirdiği yaratıcılık ve kibirle birleşen Bruce ve arkadaşı Randy, o dönem Honolulu'daki bir DJ'nin 260 saat (yaklaşık 11 gün) boyunca uyanık kalma dünya rekorunu kırmayı hedeflediler.
McAllister, "[Deneyin] ilk versiyonu, uyuyamamanın paranormal yetenekler üzerindeki etkisini araştırmaktı," diye açıklıyor. "Bunun mümkün olmadığını fark ettik ve uykusuzluğun bilişsel yetenekler, basketbol sahasındaki performans üzerindeki etkisine karar verdik. Başka ne gelirse gelsin."
Uyanık kalacakları kimin olacağını yazı tura ile belirlediler ve McAllister'ın rahatlığına karşılık Randy uyanık kalma görevini üstlendi. Ancak, Randy'nin üzerindeki deneyleri gözlemleme şekillerinde naiflikleri ortaya çıktı.
"Çocukça genç aptallardık," diyor. "Ve onu izlemek için onunla uyanık kaldım... kendimde uykusuzluğun üçüncü gecesinde kendimi duvara yaslanmış, duvara notlar yazarken buldum."
Gençler, deneylerine üçüncü bir kişi dahil etme ihtiyacını fark ettiler ve başka bir arkadaşı Joe Marciano'yu işe aldılar. Marciano'nun katılmasının hemen ardından, Stanford Üniversitesi'nden William Dement adında bir uyku araştırmacısı geldi.
Muhtemelen o zamanlar gezegendeki tek uyku araştırması yapmış kişiydim - William Dement
Dement şu anda emekli profesördür - ancak 1964'te hala yeni olan uyku bilimi alanında araştırmalarına yeni başlamıştı. Deney hakkında San Diego gazetesinde bir yazı okudu ve hemen katılmak istedi - bu da Randy'nin ebeveynlerinin rahatlamasına neden oldu.
"Muhtemelen o zamanlar gezegendeki tek uyku araştırması yapmış kişiydim," diyor Dement. "[Randy'nin ebeveynleri] bunun ona gerçekten zarar verebilecek bir şey olabileceğinden endişeliydi. Çünkü yeterince uykusuz kalınınca ölünüp ölmeyeceği sorusu hala çözülmemişti."
Uykusuz kalma kapasitemiz, BBC Future'ın daha önce ele aldığı bir konu. Kedilerin 15 gün boyunca uyanık tutulması ve bu süreçte ölmeleri gibi hayvanlar üzerinde yapılan deneyler, ölümün uykusuzluk yerine stres veya kimyasallar gibi başka faktörlerden kaynaklanabileceğini gösteriyor.
Gerçekten de McAllister, bu deneylerde kimyasalların kullanıldığını ve sonuçları karıştırdığını ısrar ediyor. "Randy ara sıra kola içti, ama başka bir şey değil, o günün uyarıcıları olan Dexedrine, Benzedrine yoktu," diyor.
San Diego'ya geri dönelim, birkaç gün sonra deneyin içine giren William Dement geldiğinde, Randy neşeliydi ve özellikle etkilendiği görünmüyordu. Ancak günler geçtikçe, ona yaptıkları deneyler beklenmedik sonuçlar ortaya çıkardı.
Tat, koku ve işitme duyularını test ettiler ve bir süre sonra bilişsel ve duyu yetenekleri etkilenmeye başladı.
McAllister, Randy'nin "Bunu koklatmayın, kokuyu kaldıramıyorum" demeye başladığını hatırlıyor. Şaşırtıcı bir şekilde, basketbol oyunu iyileşti, ancak bu, oynadığı maç sayısıyla da ilişkili olabilir.
"Fiziksel olarak çok iyiydi," diyor Dement. "Dolayısıyla basketbol oynayarak veya bowling oynayarak, bu tarz şeylerle onu her zaman harekete geçirebiliyorduk. Gözlerini kapatırsa hemen uyurdu." Gece daha zordu çünkü yapacak hiçbir şey yoktu ve onu uyanık tutmak çok zor geliyordu.
Bunların hepsi gerçekleşirken, medyanın ilgisi hız kazandı ve kısa bir süre için gençlerin deneyi, John F. Kennedy'nin suikastı ve Beatles'ın ziyaretinden sonra, Amerikan ulusal basınında en çok yazılan üçüncü konu oldu.
Randy, beyin dalgaları izlenmek üzere bir deniz hastanesine götürüldü.
Ancak McAllister'a göre bu, "telefon kulübesi doldurma ve altınbalığı yutma" gibi bir şaka olarak algılandı. Öğrenciler bununla ilgili ciddiydi ve devam ettiler. Sonunda, 264 saat uykusuzluktan sonra dünya rekoru kırıldı ve deney sona erdi.
Randy, çok ihtiyaç duyduğu dinlenme için yatağına girmek yerine, beyin dalgaları izlenmek üzere bir deniz hastanesine götürüldü. McAllister, bundan sonra olanları şöyle anlatıyor:
"Dolayısıyla 14 saat uyuyor - şaşırmadık - ve aslında tuvalete gitmesi gerektiği için uyanıyor. İlk gecesinde, o dönemde rüya evresiyle ilişkilendirilen REM uykusunun yüzdesi - artık öyle değil - fırladı. Sonraki gece yüzdesi düştü ve nihayet günler sonra normale döndü.
"Ve sonra kalkıp okula gitti... inanılmazdı," diyor Dement.
Randy'nin hastanedeki sonuçları, incelemek üzere Arizona'ya gönderildi. McAllister, sonuçların "beyinlerinin tüm süre boyunca kestirdiğini" ortaya koyduğunu söylüyor... parçaları uykuda, parçaları uyanık."
Onun için bu, insan evriminin bağlamında mantıklı. "İlk insan - veya ön insan - değildi, bir geceden uzun süre uyanık kalmak zorunda kalmıştı ve insan beyninin kestirebileceği, parçalarının kestirerek dinlendirilebileceği, diğer parçalarının uyanık kalabileceği bir şekilde evrimleşmiş olması mantıklı. Ve bu, daha kötü şeylerin olmamasını açıklayabilir," diyor.
11 gündür uyumamış olan çocuk, çabası hakkında bir şekilde felsefi düşünmüştü.
"Sadece akıl üstündür," dedi.
--
800.000+ Future hayranına Facebook'ta beğenerek veya Twitter'da bizi takip ederek katılın.
Bu hikayeyi beğendiyseniz, haftalık bbc.com özellik haber bültenine "Bu Hafta Sadece 6 Şeyi Okumanız Gerekirse" adıyla kaydolun. BBC Future, Earth, Culture, Capital ve Travel'dan özenle seçilmiş hikayeler, her Cuma kutunuzda.