Bugün öğrendim ki: Dotcom balonunun zirvesindeyken, Cisco dünyanın en değerli şirketiydi. Sonra hisse senedi fiyatı 2 yılda %88 düştü ve bir daha asla rekor fiyata ulaşamadı.
Tayvan asıllı Amerikalı Jensen Huang tarafından kurulan dev yarı iletken şirketi NVIDIA, günümüzde yenilmez görünüyor. Yıllık geliri 2020'den bu yana iki katından fazla arttı. Hisse fiyatı bu yıl iki katından fazla arttı ve son beş yılda %700'den fazla yükseldi. Trilyon dolar piyasa değeri olan nadir şirketlerden biri.
Belki de en ilginç olanı, NVIDIA, yıllardır gelen en büyük teknoloji odaklı trend olan yapay zekânın önde gelen şirketlerinden biri. Yapay zekâ tabanlı bilgisayar sistemlerini çalıştıran çipleri üretiyor ve şirketlerin kendi yapay zekâ programlarını çalıştırmak için ihtiyaç duydukları yazılım ve hizmetleri satıyor. Ve NVIDIA, yapay zekânın yükselişe geçmesinden önce de büyük bir şirketti.
Söz konusu noktanın altını çizmek istercesine, şirket bu hafta 18,1 milyar ABD doları üçüncü çeyrek gelirini açıkladı - bir yıl öncesine göre üç katına çıktı ve şirket rekoru kırdı. Kar da 10 milyar ABD doları ile rekor seviyede gerçekleşti.
NVIDIA, kaliteli büyüme şirketi için tüm temel kriterlerimizi karşılıyor: Sürdürülebilir bir işletmesi ve rekabet avantajı, sağlam yönetimi ve mali gücü var. Son altı yılda geliri, 2017 mali yılında yaklaşık 7 milyar ABD dolarından 2022 mali yılında yaklaşık 27 milyar ABD dolarına yükseldi.
Ancak NVIDIA, baş döndürücü değerlemelere ulaştıkça - şu anda 118 kat kazançla işlem görüyor - kendimizi bir zamanlar hissesi yüksek primle işlem gören başka bir iyi teknoloji şirketini düşünmekten alamıyoruz: Cisco Systems.
Cisco, internetin büyük bölümünü sağlayan ağ ekipmanlarını üretiyor. 1990'ların ortalarında World Wide Web yükselişe geçerken, Cisco CEO'su John Chambers, yeni bir bilgisayar çağı geldiğini söylüyordu ve şirketin donanımı bu yeni çağın gerçekleşmesinde büyük rol oynadı. 1995 ile 2000 arasında geliri %850 arttı ve yaklaşık 2 milyar ABD dolarından 19 milyar ABD dolarına çıktı.
Cisco hissesi daha da iyi performans gösterdi ve 1995 Ocak'ında 2 ABD dolarından 2000 Mart'ında 79 ABD dolarına çıkarak inanılmaz bir şekilde %3.800 büyüdü. 1999 yıllık raporunun başlığı yatırımcıları "Momentumu Yakalayın" diye teşvik ediyordu. Birçoğu bu tavsiyeyi dikkate aldı. Mart 2000'de, dot-com balonunun zirvesinde, Cisco, 500 milyar ABD dolarından fazla piyasa değeriyle dünyanın en değerli şirketi oldu.
Ardından dot-com balonu patladı. Cisco hisseleri %88 düşerek iki yıl sonra 79 ABD dolarından 9,50 ABD dolarına düştü. Bu düşüş, şirketin performansında herhangi bir büyük değişikliğin sonucu değildi. 2000 mali yılında gelir yaklaşık 19 milyar ABD doları, 2001'de 22 milyar ABD doları ve 2002'de yaklaşık 19 milyar ABD dolarıydı. Ancak yatırımcıların şirkete ödemeye istekli oldukları prim, web etrafındaki heyecan azaldıkça ortadan kayboldu.
Sonraki yirmi yılda Cisco büyümeye devam etti. 2022'deki satışları, 2000'de ulaştığı 19 milyar ABD dolarından iki katından fazla olan yaklaşık 52 milyar ABD dolarıydı. Ancak hissesi, 1 Mart 2000'deki seviyesine asla ulaşmadı. Bugün yaklaşık 53 ABD dolarında işlem görüyor. Toplam getiri bazında, Cisco hissesinin dot-com çöküşünden kurtulması 20 yıl sürdü.
Peki, NVIDIA'ya baktığımızda Cisco'dan öğrenebileceğimiz dersler var mı? Chambers 25 yıl önce yeni bir bilgisayar çağı yaklaştığını savunduğu gibi, Huang da yapay zekâyı övüyor. Bu ay "Son 40 yılda hiçbir şey bu kadar büyük olmadı. Kişisel bilgisayardan, mobil cihazlardan daha büyük ve internetten çok daha büyük olacak" dedi. Yapay zekânın geleceğine duyulan coşku, NVIDIA'nın çok yüksek değerleme çarpanlarına yol açtı, ancak 2000'de Cisco'nun ulaştığı seviyeye ulaşmadı.
Her şeye göre, NVIDIA güçlü - son tam mali yılında (2022), 27 milyar ABD doları gelire karşılık 9,8 milyar ABD doları kazanç elde etti - ve kıskanılacak bir konumda. Yarı iletkenler, teknolojiyle beslenen modern dünyanın olmazsa olmaz bir bileşeni olan 21. yüzyılın petrolü. Şirket, en gelişmiş bilgi işlem olanağını sağlayan çipler üretiyor ve temel oyun yeteneğinden veri merkezleri, otomobiller ve elbette yapay zekâ gibi ilgili kazançlı alanlara doğru genişliyor.
Ancak Cisco gösteriyor ki, bir şirketin başarısı ve hissesinin performansı aynı şey değil ve değerlemeler arttıkça, bir hissenin piyasayı geride bırakması daha da zorlaşıyor. Son 50 yılda 231 şirket benzer bir çarpan seviyesine ulaştı. 30 ile 40 arasında bir fiyat/satış oranıyla işlem gören hisselerin sadece %20'si, önümüzdeki 12 ayda piyasayı geride bıraktı. Zaman ufkunuzu ne kadar uzatırsanız sonuçlar o kadar kötüleşir. 10 yıllık bir dönemde bu sayı %6'ya düşüyor.1
NVIDIA, yatırımlarımızda aradığımız tüm niteliklere ve büyüme potansiyeline sahip iyi bir şirket. Kritik soru, bu potansiyeller için ne kadar ödemeye razı olduğunuz. Cisco'nun dot-com patlamasının son günlerinde gösterdiği gibi, iyi bir şirket için fazla ödeme yapmak kötü bir seçimdir.