Bugün öğrendim ki: Nakit sıkıntısı çeken Pers Şahı, bir zamanlar ülkesinin tüm altyapısını Paul Reuter'a (Reuter'ın kurucusu) satmayı kabul etti. "Bir krallığın tüm endüstriyel kaynaklarının şimdiye kadarki en eksiksiz teslimi" olarak değerlendirilen bu anlaşma, İngilizler tarafından çok aşırı bulunarak reddedildi.
1872 yılında İran'da imzalanan imtiyaz anlaşması
Reuter imtiyazı (Farsça: امتیازنامه رویتر), Alman doğumlu İngiliz bankacı, işadamı ve Reuters'in kurucusu Paul Reuter ile İran'ın Kaçar şahı Naserüddin Şah arasında 1872 yılında imzalanan bir sözleşmeydi.
George Curzon şunları yazdı:
[t]he concession was dated July 25, 1872. When published to the world, it was found to contain the most complete and extraordinary surrender of the entire industrial resources of a kingdom into foreign hands that has probably ever been dreamed of, much less accomplished, in history. Exclusive of the clauses referring to railroads and tramways, which conferred an absolute monopoly of both those undertakings upon Baron de Reuter for the space of seventy years, the concession also handed over to him the exclusive working for the same period of all Persian mines, except those of goldsilver, and precious stones; the monopoly of the government forests, all uncultivated land being embraced under that designation; the exclusive construction of canals, kanats, and irrigation works of every description; the first refusal of a national bank, and of all future enterprises connected with the introduction of roads, telegraphs, mills, factories, workshops, and public works of every description; and a farm of the entire customs of the empire for a period of twenty-five years from March 1, 1874, upon payment to the Shah of a stipulated sum for the first five years, and of an additional sixty per cent of the net revenue for the remaining twenty. With respect to the other profits, twenty per cent of those accruing from railways, and fifteen per cent of those derived from all other sources, were reserved for the Persian Government.[1]
İmtiyaz, yerel protestolar şeklinde içerideki tepkinin yanı sıra Rus hükümetinin düşmanlığıyla da karşılandı.[2] Naserüddin Şah, kötüleşen mali durumu nedeniyle büyük bir baskı altında anlaşmayı iptal etti. İmtiyazın iptal edilmesi, İngiliz hükümetinin Reuter'in gerçekçi olmayan hedeflerini desteklemeyi reddetmesinden de kaynaklanıyordu. İmtiyaz yaklaşık bir yıl sürmesine rağmen, tüm bu karmaşa, 1890'daki tütün imtiyazına karşı ayaklanmaların temelini attı, çünkü bu, bir yabancı gücün İran egemenliğine tecavüz etme girişiminin, bölgede kendi çıkarları olan Rus hükümeti gibi rakip Avrupa güçlerinin yanı sıra yerel halkı da kızdıracağını gösterdi.[3]