45\. Başkan Donald Trump'ın terk ettiği, yerine seçilen Joe Biden'ın geri
dönmeyi değerlendirdiği Tahran'la nükleer anlaşmanın mimarları olan İran
Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ile dönemin ABD Dışişleri Bakanı John Kerry'nin
başı sızdırılan ses kayıtları yüzünden belada. İranlı muhafazakarlar ile
Cumhuriyetçi partililer ikilinin 'kellesini' istiyor.
**Viyana'daki İran'la nükleer anlaşmanın canlandırılması görüşmelerinde**
ilerleme kaydedildiği haberlerinin ardından **mart ayında İranlı ekonomist
Said Lilaz'ın İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'le yaptığı sohbetin** ses
kaydının **Londra merkezli Iran International sitesinde** yayımlanmasıyla
ortalık karıştı.
Ses kaydına göre **ABD tarafından Ocak 2020'de öldürülen eski Kudüs Gücü
Komutanı Kasım Süleymani dahil Devrim Muhafızları'nın** İran'da her alanda
dizginleri ele geçirip karar mekanizmasını yönlendirmesi, bu kapsamda **dini
lider Ayetullah Ali Hamaney** ile birlikte Dışişleri Bakanlığı'nı hiçe sayarak
dış politikayı etkilemesi ve nükleer anlaşmayı engellemeye çalışmasına dair
eleştirilerini sıralayan Zarif, skandalın ardından soluğu **Irak ziyaretinde**
aldı. Ama İran'daki muhafazakar gazeteler tarafından _"İran'a karşı", "Dost
değil", "Zarif'in batışı", "Mili çıkara ateş", "Zavallı"_ gibi manşetlerle
hedef alınmaktan kurtulamadı.
**Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani hükümeti** , ses kaydının özgünlüğünü yalanlamasa
da Zarif'in sözlerinin cımbızlanarak yayımlandığını ve dolayısıyla bağlamından
koparıldığını savundu.
Ses kaydını sızdıranlar hakkında soruşturma açıldığını duyuran **Hükümet
Sözcüsü Ali Rebii** , faillerin bulunması için İstihbarat Bakanlığı'na talimat
verildiğini açıkladı. Sohbetin yazılı ve görsel kayıtlarının Bakanlar Kurulu
ofisinde arşivlendiğini ve daha sonra kamuoyuyla paylaşılmasının planlandığını
aktaran Rebii, ses kaydının _'çalındığını'_ ve bunun da İran halkına karşı
yapılmış bir _'komplo'_ olduğunu söyledi.
**İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatipzade** de _"Zarif'in
söylediklerine bir bütün olarak bakılmalı, bütünün içinden kendilerine uygun
kısmı çekip almışlar"_ açıklamasını getirdi.
Lilaz-Zarif görüşmesinin _'röportaj niteliği taşımadığını, içeriğinin
yayımlanmasının amaçlanmadığını'_ söyleyen Dışişleri Sözcüsü, bunun _'İranlı
ekonomistin sözlü tarih araştırma projesi kapsamında yapılmış bir sohbet'_
olduğunu belirtti.
Hatipzade, _"Yönetim içinde gerçekleşen rutin ve gizli bir sohbetti. Dışişleri
Bakanlığı, görüşmeyi gerçekleştiren ve kaydeden ekibin seçilmesi ve ardından
dosyaların saklanmasında rol oynamamıştır. Bunu kimin ve niçin yaptığını
bilmiyoruz"_ diye konuştu.
Rebii de _'Zarif'in Irak dönüşü yanlış anlamalar hakkında gerekli açıklamaları
yapmasını beklediklerini'_ dile getirdi.
Ses kaydına göre Zarif'in **anlaşmanın kotarıldığı dönemdeki ABD Dışişleri
Bakanı** hakkında söyledikleri, bugün **Başkan Joe Biden'ın İklim Kriziyle
Mücadeleden Sorumlu Özel Temsilcisi konumundaki John Kerry'yi** yaktı.
Buna göre Zarif, İran dış siyasetindeki rolünün yüzde sıfır olduğundan
yakınırken Kerry ile ilgili şu ifadeleri kullandı:
_"Kerry beni arıyor ve İsrail'in Suriye'deki İran hedeflerine 200 saldırı
düzenlediğini söylüyor. Bunu ben bilmiyordum. ABD, Ayn el-Esed Hava Üssü'ne
saldırıyı benden önce öğrendi. Kudüs Gücü'nün iki yetkilisi, saldırıdan 45
dakika önce Irak Başbakanı'na gidip ABD'nin bir üssünü vuracaklarını söylüyor.
Savaş meydanındaki politikalar ülkenin stratejisine tabidir, ancak böyle
olmadı ve ülkenin siyasetinin nasıl olacağını savaş meydanı belirledi."_
Washington'da _'İsrail'in Suriye'yi en az 200 kez vurması'_ sözünü askeri
istihbarat addeden Cumhuriyetçi Partililerin bunu _'düşmanla'_ paylaştığı
gerekçesiyle ateş hattına dizdiği Kerry, Twitter'da yalanlama yayımladı:
_"Şunu ifade edebilirim ki, bu haber ve tüm bu iddialar kesin surette
yanlıştır. Ne bakanken ne de ondan sonra böyle bir şey olmuştur."_
Ancak Cumhuriyetçi Partililer, koro halinde, Kerry'nin görevden alınması ve
soruşturulup yargılanması taleplerini yükseltti.
**Trump döneminin BM Daimi Temsilcisi Nikki Haley** , _"Bu pek çok düzeyde
iğrenç bir şey. Kerry ile Biden'ın, Kerry'nin neden dünyanın bir numaralı
terör destekçisi olan İran’a ipucu verirken en büyük ortağımız İsrail’i
sırtından bıçakladığına yanıt vermesi gerekir"_ dedi.
**Trump döneminin Dışişleri Bakanı Mike Pompeo** _"Yıllar önce söyledim. Bu
kişi (Zarif), Kerry ile hem dışişleri bakanlığı döneminde hem de bakanlığı
bittikten sonra siyasi meseleleri görüşmeye devam ediyor. Üstelik Zarif’e göre
Kerry İran’ı İsrail operasyonları konusunda bilgilendirmiş"_ diye konuştu.
Biden yönetimi İran'la yeni bir anlaşma yapmadan önce Kerry-Zarif
görüşmelerinin ayrıntılarının ortaya çıkarılması gerektiğini savunan Pompeo,
Kerry hakkında soruşturma açılmasını istedi.
**Cumhuriyetçi Senatörler Rick Scott ile Dan Sullivan** , kendilerine göre
gizli istihbaratı İran Dışişleri Bakanı ile paylaştığı gerekçesiyle Kerry'nin
istifasını talep etti.
Kerry'nin derhal istifasını ve soruşturma açılmasını talep eden **Temsilciler
Meclisi'ndeki Cumhuriyetçi vekillerden olan Dış İlişkiler Komisyonu üyesi
Darrel Issa** , _"Şayet Kerry ülkemizin istihbaratının gizli bilgilerini İran
ile paylaşmış ve İsrail’i tehlikeye atmış ise söz veriyorum bunu hesabını
verecek"_ dedi.
Cumhuriyetçi vekil Elise Stefanik, _"Bu bir suçtur ve Kerry derhal sorgulanıp
yargılanmalıdır. Başkan Biden, Kerry'i derhal tüm görevlerinden ve danışmanlık
pozisyonlarından almalıdır"_ diye tweetledi.
Ancak **İsrail'in neredeyse günaşırı sıklıkla gerçekleşen Suriye saldırıları**
herhangi bir sır niteliği taşımazken, **Şam'daki Beşar Esad hükümeti**
bunlarla ilgili düzenli olarak **Birleşmiş Milletler'e** şikayette bulunarak
kayıtlara geçmesini sağlıyor.
Diğer yandan ses kaydına göre Zarif, **Rusya'nın** anlaşmaya varılmasını
engellemesinden şikayet etmesine karşın, anlaşmanın sağlanmasında ve hayatta
kalıp bugünleri görmesinde **Moskova** anahtar rol oynadı. Zarif'in
cımbızlanan sözlerine göre İran'ı Devrim Muhafızları yönetiyorsa Süleymani ve
diğerlerinin engelleme çabasına rağmen anlaşmanın nasıl imzalandığı ve
onaylandığı sorusu da yanıta muhtaç.