Özet (TL;DR) @ 2019-03-28T14:28:00.000Z: Ortadoğu'yu kasıp kavuran savaş ve gerilimlerin baş müsebbiplerinden Suudi Arabistan'a şirketlerin nükleer teknoloji ve destek satması için yetki veren 6 gizli belge, ABD Eenerji Bakanı Rick Perry…


ABD

14:28 28.03.2019(Guncellendi 15:18 28.03.2019) URL'yi kısaltın

Ortadoğu'yu kasıp kavuran savaş ve gerilimlerin baş musebbiplerinden Suudi Arabistan'a şirketlerin nukleer teknoloji ve destek satması için yetki veren 6 gizli belge, ABD Eenerji Bakanı Rick Perry tarafından imzalandı.

Riyad'a nukleer teknoloji satmak için ABD, Rusya, Guney Kore gibi ulkeler arasında sıkı rekabet yaşandığını aktaran Reuters haber ajansı, Trump yonetiminin Suudi Arabistan'la Amerikan nukleer teknolojisini paylaşmaya yonelik geniş çaplı bir anlaşmaya varmak için gizli pazarlıklar yuruttuğunu, anlaşma taslağının iki nukleer enerji santrali inşasını da içerdiğini duyurdu.

Suudi Arabistan'ın ihaleyi kimin kazandığını, anlaşmayı kimlerle yapacağını bu yılın sonunda açıklamasının beklendiğini belirten Reuters, herhangi bir anlaşma oncesi şirketlerin nukleer guçle ilgili onçalışma yapmalarına izin veren yetkilendirme belgelerinin ABD Enerji Bakanı Rick Perry tarafından imzalandığını kaydetti.

Enerji Bakanı Perry'nin imzaladığı 'Fasıl 810' diye de bilinen yetkilendirme belgelerini gorduğunun altını çizen Reuters, anlaşmaları bilen bir kaynağa dayanarak, şirketlerin sadece Suudi Arabistan'da onçalışma yuruteceklerini, ancak herhangi bir tesis için teçhizat gondermeyeceğini aktardı.

Perry'nin verdiği onayı ilkin Daily Beast haber sitesinin duyurduğunu hatırlatan Reuters, şirketlerin Trump yonetiminden onayların gizli tutulmasını talep ettiğini belirtti.

Gorduğu belgelerde Enerji Bakanlığı Ulusal Nukleer Guvenlik İdaresi'nin (NNSA) "Suudi Arabistan için ozel yetkilendirme alan şirketlerin her biri kamuya açıklanmaması için bize yazılı talep gonderdi" dediğini kaydetti. Ancak geçmişte Enerji Bakanlığı'nın 'Fasıl 810' yetkilendirmelerini kamunun erişimine açtığını hatırlattı. Yetkilendirmenin pek çok kurumun onay surecinden geçerek gerçekleştiğinin de altını çizdi.

Ancak ABD Kongresi'nin pek çok uyesinin Suudi Arabistan'la nukleer enerji paylaşımının Ortadoğu'da nukleer silahlanma yarışı çıkaracağından endişe ettiği belirtildi.

Ortadoğu'da nukleer silahlanma yarışının nukleer savaş çıkarması ihtimali bulunurken, halihazırda Suudi Arabistan bolgedeki butun ihtilaf ve çatışmaların tarafı konumunda.

Cemal Kaşıkçı cinayetiyle birlikte anılan Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman geçen yıl CBS'e verdiği roportajda İran nukleer silah geliştirirse kendilerinin de geliştireceğini soylemişti. Öncesinde ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'a yaptırım uygulayabilmek için İran'ın nukleer programının elini kolunu bağlayan anlaşmadan çekilmesi, bir nevi açtığı ilk cehennem kapısı oldu.

Üstune ustluk Suudi Arabistan gizlice nukleer silah malzemesi geliştirmesini engellemeye yonelik ABD'nin iki standardını kabul etmeyi reddediyor. Bunlar uranyum zenginleştirme ve kullanılmış nukleer yakıtın yeniden işlenmesi.

(C) REUTERS /

Kongre'de Suudi kraliyetiyle nukleer teknoloji paylaşımına ilişkin endişelerin, ekim ayında Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğu'nda muhalif gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın korkunç biçimde oldurulmesi ve her şeyin cinayet emrinin Velaiht Prens'ten geldiğine işaret etmesinden beri arttığı vurgulandı.

Fasıl 810 yetkilendirmeleri Kasım 2017'den sonra verilmiş, ama içlerinde Cemal Kaşıkçı cinayetinden sonra verilen olup olmadığı belgelerden anlaşılmıyor.

Kongre'da çarşamba gunu duzenlenen bir oturumda Demokrat vekil Brad Sherman, Trump yonetiminin Riyad'la nukleer paylaşımı konusunda Kongre'yi devredışı bırakmaya çalıştığını belirtirken Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'ya yetkilendirilen şirketlerin adının açıklanması çağrısı yaptı. Pompeo, bu konuyla ilgileneceği, Trump yonetiminin nukleer teknoloji paylaşımının silahlanma riski yaratmamasını garanti altına almak için uğraştığı yanıtını verdi.

Geçen ay Demokrat vekillerin hazırladığı bir raporda, Suudi Arabistan dahil Ortadoğu'da nukleer reaktorler inşe etmek için Beyaz Saray danışmanlarının eski ABD'li yetkililerin oluşturuğu 'IP3 International' grubuyla birlikte milyarlarca dolarlık bir plan uzerinde çalışarak yasaları ihlal ediyor olabileceklerine dair uyarıları dikkate almamakla suçlamıştı.

IP3, Fasıl 810 yetkilendirmesi alan şirketlerden biri olup olmadığına dair soruları yanıtlamadı.

Bu arada Kongre'nin soruşturma kolu olan Hukumet Hesap Verebilirlik Dairesi (GAO), Cumhuriyetçi Senator Marco Rubio ile Demokrat Senator Bob Menendez'in Trump yonetiminin Suudilerle nukleer anlaşma goruşmelerinin incelenmesi talebini kabul etti.