NTV yayınında piyasalardaki son gelişmeleri değerlendiren Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, piyasalarda sürecin no...

Özet (TL;DR) @ 2019-03-28T22:19:52.000Z: NTV yayınında piyasalardaki son gelişmeleri değerlendiren Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, piyasalarda sürecin normalleştiğini belirtti. Albayrak, ekonomi programı ile ilgili 8 Nisan'da…

G okay Otyam: Son gunlerde herkes swap filan onları da biliyor oldu. Perde arkasında gerçekten neler oldu? 

Berat Albayrak: Perde arkas ı onu diye bakmıyorum meseleye. Turkiye bir seçime gidiyor. Turkiye ekonomisi ozellikle Ağustos ayından bugunlere kadar çok onemli mesafe kat etti. Çok onemli adımlar attı. Dolayısıyla bu çerçevede bugun itibariyle Turkiye ekonomisi dengelenme adını verdiğimiz yeni ekonomi programında bir dengelenme surecinden bahsettik biz. Turkiye'nin kırılganlıkları var, cari açıkla ilgili, fiyat istikrarıyla ilgili, butçe disipliniyle ilgili gibi. Birçok iç ve dış spekule edilmeye ihtimali olan alanlarda bu kırılganlıkları nasıl iyileştirecek, nasıl guçlendirecek savunma mekanizmaları, altyapısı, ustyapısı, değişiklikler, reformlar bu çerçevede kısa, orta, uzun vadeli yol haritasıyla birlikte yapılacaklarla alakalı çerçeveyi belirledik. Bu noktada geldiğimiz husus gerek yılsonu hedefleri herek 2019 hedefleri açısından bakıldığında benim şahsi olarak beklentimin otesinde olumlu olarak cereyan ediyor. 2018'de hakikaten zor bir donem geçirdi Turkiye. Gerek kurda, gerek faizlerde, gerek enflasyonla, gerek bunlarla ilgili mucadelede butun bu meydan okumalara rağmen yılsonu butçe disiplininin sağlanıp sağlanamayacağı sureçlere Turkiye olarak zor bir donemden guçlu bir performansla zor bir şekilde 2018'i kapamış olduk. 2019 hızlı bir seçim maratonuyla başladı. Bu noktada ozellikle belirlediğimiz bu dengelenme politikalarındaki enflasyon çok onemliydi bizim için ve dış ekonominin ayaklarını etkileyen dış ticaretteki ihracat ithalat dengesinde normalleşme sureci, ozellikle iç piyasadaki son çeyrekteki daralmanın hızlı bir şekilde, dengeli bir şekilde toparlanmasının nasıl yonetileceği sureciydi. Bu noktada Mart ayını artık kapatıyoruz. İlk çeyrek performansına baktığımızda bu dengelenme sureci benim beklediğimiz otesinde olumlu şekilde devam ediyor. Bu sureç hızla ilerlerken malumunuz seçime gidiyoruz filan son gunlerde yine bir dalgalanma noktasında algılanabilecek ya da farklı spekule edilebilecek gelişmelere dayalı...

G okay Otyam: Neden peki sizce?

Berat Albayrak: Neden husus bu co ğrafya dunyanın en kritik ve en onemli coğrafyasında yaşayacaksınız, hele Turkiye gibi bir ulke olarak son 5 yılda Hollywood filmlerinde bile senaryolarını okuyup, televizyonlarda izleseniz inanmayacağınız şeylerle kaşı karşıya olacaksınız, teror orgutlerinden darbelere kadar, sokak eylemlerinden şuan buna kadar artık birçok şeyi normalleştirmek lazım. Belki son 100 yılda bolge coğrafyamızda ilk defa bu kadar tedbirli olmanın yeterli olmadığı, artık teyakkuz halinin tedbirin otesine geçmesi gereken jeopolitik bir iklimden geçiyoruz. Sınır otesi operasyonları goruyorsunuz. Bir bakıyorsunuz bir fuze geliyor evinizde uyurken 15 yaşındaki gencecik kızımız bir bomba ile vefat edebiliyor. Hatay'da ben ziyaretine gittim 80 yaşında amcamız yolda yururken teror orgutu bombası. Bolgemiz çok zor bir donemden geçiyor. Turkiye olarak biz çok dikkatli teyakkuz halinde, ekonomide de çok tedbirin otesinde teyakkuz halinde olmamız lazım. Bu çerçevede Turkiye'nin ozellikle son donemde yakaladığı tum tecrube edip bağışıklık sistemini guçlendirme noktasında adımların otesinde yakaladığı bir istikrarlı dengeleme surecine, içeriden veya dışarıdan, spekulatif ama gerçek, ama şu ama bu şekliyle mudahalelerle etki edebilecek alanlara yonelik Turkiye artık çok daha dikkatli bir sureci geçiriyor. Hepimizin malumu sosyal medyasından, farklı kesimlere kadar, farklı raporlardan şuna buna kadar ozellikle ekonomiye dayalı son donemde bu dengelenme ne kadar olumlu yonde seyrederken ozellikle seçime yaklaştığımız bir atmosferde belirli bir noktada bir tansiyonun bir kesim tarafından finans camiasından olabilir, kurumsal bazda olabilir, bireysel olabilir farklı noktalarda baktığımızda tansiyonu yukarı çıkarmaya yonelik eylemlere şahit olduk.

G okay Otyam: Bunu ayırıyor musunuz iç dış diye?

Berat Albayrak : İç tarafı da var dış tarafı da var tabi. Dolayısıyla bu çerçevede ve buna yonelik bu dalgalanmalara bu mudahalelere bu spekule edilebilecek eylemlere yonelik Turkiye bir devlet olarak ilişkili kurumlarıyla, bağımsız kurumlarıyla butun bu farklı farklı kesimleriyle bu sureçlerde Turkiye artık eskisi kadar kırılgan olmadığı, eskisi kadar kolay spekule edilemeyeceğiyle ilgili ben bir test yaşadığını duşunuyorum. Bu testi Turkiye guzel ve olumlu bir şekilde, seçime huzur içinde şu veya bu şekilde birilerinin dediği gibi yaşamayacak şekilde bir tecrube yaşadığını duşunuyorum.

BAKAN ALBAYRAK: S ÜREÇ BUGÜNDEN İTİBAREN NORMALİZE OLDU

Hazine ve Maliye Bakanı Berak Albayrak, NTV Ekonomi Muduru Gokay Otyam, NTV Ekonomi Sunucusu Berfu Guven, Piri Reis Üniversitesi Rektor Yardımcısı Profesor Doktor Erhan Aslanoğlu ve İş Portfoy Yonetimi Başekonomisti Nilufer Sezgin'in sorularını NTV canlı yayınında yanıtladı. Albayrak, \"8 Nisan haftasında genel bir çerçeve açıklayacağız. Bankacılıkta guçlu bir yapı var. Birçok alanda onemli bir yol haritası ortaya koyacağız. Vakit kaybetmeden ekonomimizi daha ileriye taşıyacağız\" dedi.","streamid":"79dad53a- 8e82-4bc0-ba82-1e5ab9baeea0"} data-player-ishd=False data-player- forcehtmlplayer=false data-player-mostvisibleplay=true data-player-vod- token=683a74a93c3f3dd4d5232ced67f71402da0642001fcbec79 data-player-mute=false data-player-videowidget=false data-player-lazyload=false data-player- section=ekonomi data-player-category=Video-Galeri data-player-target=son- dakika,ekonomi,son-dakika-haber,canli-yayin,son-dakika-haberleri,piyasalar ,berat-albayrak,turkiye,secim,1d0bb0a8-b320-44c5-bab2-35157dc61ee5,hazine-ve- maliye-bakani-berat-albayrak-piyasalarda-surec-normallesti,haber-detay data- player-duration=0>

Berfu G uven: Bu hafta yaşanan piyasa hareketiyle ilgili pek çok ayrıntı merak ediliyor. Öncelikle yabancılar o Londra swap piyasasında TL bulamadığı noktada sizinle ya da hazineyle ya da Merkez Bankası ve BDDK ile doğrudan ya da dolaylı bir temasa geçtiler mi? İkincisi, biz aslında dolar-TL'de aynı vadede iki farklı fiyat oluştuğunu gorduk bu hafta hem bankalar arası hem uluslararası piyasada. Ama bugun bir normalleşme var. Hem o iki fiyat birbirine yaklaştı hem de swap faizlerinde Londra'da bir duşuş yaşandığını gorduk. Bu Londra swap piyasasına yeniden TL sağlanmaya başlandı mı? Normalleşme nasıl sağlandı?

Berat Albayrak: Farkl ı medya organlarında, uluslararası medya organlarında farklı mesajlar da çıktı. Mesela bugun daha sabah yine Merkez Bankası'yla ilgili spekulatif bir haber çıkıyor. Merkez Bankası hemen açıklamasıyla bunu ekarte edecek, doğru olmadığını ortaya koyacak bir çerçevede sureç var. İşin içine seçim girince tabii biraz daha şupheci ve dikkatli olmak lazım. Niye bugunler, niye bir hafta kala filan veya opsiyon piyasasında kimler nasıl pozisyon almış filan. Özellikle son gunlerde yaşanan bu sureçle ilgili gerek atılan adımlara gerek karşı açıklamalara baktığımızda bu sorunun içinde bilgi eksikliklerinin olduğunu ben yine gozlemliyorum. Mesela 'Turk bankaları TL vermiyormuş' diye bir haber çıktı. Bankalar Birliği'miz bir açıklama yaptı bununla ilgili. BDDK raporlarında ciddi rakamlarda yurtdışına TL tedariki soz konusu. Burada esas konu ne yaşandı da bu sureç ayrışmadan kaynaklanıyor. Çok basit ifade etmemiz gerekirse swap piyasasında ayrı bir şekilde resme baktığımızda bir işlemin iki tarafından diğerinin sorumluluğunu yerine getirme noktasında bir nevi açığa bir satış eylemini gerçekleştirip, sonra bu eylemi gerçekleştirdikten sonra yukumluluğunu yerine getirmemenin doğurduğu bir sıkışma yaşadığını goruyoruz. Yoksa atılan adımlar olsun, tedbirler olsun gerek Merkez Bankası gerek diğer kurumlar noktasında olsun buna yonelik bir tedbir hususu soz konusu değil. Swap kararı Merkez Bankası'nın Pazartesi gunu aldığı Turk bankalarının Merkez Bankası ile işlem hacimlerinde limitin arttırılmasına yonelikti. Yurtdışı değildi. Yurtdışı limiti Ağustos ayında belirlenen bir limit var ya o limit aynı şekilde devam etti. Aramızda kalsın koca koca ekonomistlerin filan boyle sorularla karşımıza çıktıklarını veya sağda solda konuştuklarını biliyorum. Sanki birileri Turkiye swap piyasasında ilişkili kurumlar bu noktada boyle bir eylem içine girmiş gibi, sanki yabancı yatırımcıyı mağdur ediyormuş noktasında bir adım atmış gibi, hayır yuzde 25 aynı şekilde devam etti. Yuzde 10'dan 20'ye çıkarma hamlesi iç piyasaya, dışarıyla ilgili boyle bir sureç yok. Ama ortada bir sureç varsa bunu aydınlatmamız gerekiyorsa bir işleme giriyorsanız ama bu işlemin arkasında siz açığa işlem yapıyorsunuz, arkasında bir varlık yok. Bu varlık olmadığı için oluşan hacmi bulma noktasında kendi içerisinde hacmin buyuduğunu, maliyetlerin buyuduğunu goruyoruz. Tabii bu pazartesi, salı bu sureç dun itibariyle belli bir noktaya gelmeye başladı, bugun itibariyle de normalize oldu. Meseleyi aslında oyle okumak lazım. Ben size dolar veriyorum siz bana TL veriyorsunuz karşılıklı işlemde. Ben size dolar verirsem karşılığında TL beklerim. Ben doları veriyorum ama siz bana TL'yi vermezseniz ne olur, bu yukumluluğu yerine getiremezsiniz. Swap piyasasında oluşan karşılıklı likiditelerin yonetilmesine dayalı, bankaların içinden geçtiği sureçler, yukumlulukler yani burada bu işlemi hazinecilerle biraz konuşmak lazım. Burada esas Turk Lirası'na talebi arttıran sebep ne? Birilerinin TL yukumluluğu var. TL yukumluluğu sahip olduğunun otesinde bir yukumlulukse ve buna sahip değilse farklı farklı enstrumanlar uzerinden, farklı bir stratejiye yonelik ama o kurum ama bu kurum, ama ben size şoyle soyleyeyim çok geniş bir çerçeveden bahsetmiyoruz, ben bir kesim için konuşuyorum bunu. Bu bir kesime yonelik bir soylem. Çunku bankacılık sisteminde birçok uluslararası bankalar var, yatırımcılar var, şunlar bunlar var. Bir kısmına yonelik bir sureçten bahsediyoruz. Ama zannediyorum o eylemler biraz altı dengeli bir şekilde pazartesi, salı, çarşamba bir noktaya oturmaya başlayınca, o yukumlulukler sağlıklı bir şekilde yerine oturmaya başlayınca piyasanın normalleştiğini duşunuyorum. Nitekim diyorsunuz ya verildi verilmedi filan bugun bir açıklama yapıldı, TL'ye ihtiyacı olanlar buyursunlar gelsinler burada swap piyasamız var, TL piyasamız var Borsa İstanbul'da.

Nil ufer Sezgin: Bunlar piyasada farklı kanallarda farklı farklı anlaşılmış olabilir çok guzel ozetlediniz. Ama sonuçta swap piyasasında faizlerde bir oynaklık yaşanmış oldu. Lokal bankalarda bu piyasada Turk lirası fonlama yaratıyorlar kendilerine. Dolayısıyla bu piyasayı bugun ozelinde hani yabancı bankaların belki TL'ye erişimindeki bir problemle açıklıyoruz ama normalde lokal bankaların Turk Lirası fonlama için kullandığı bir yer. Dolayısıyla piyasada faizlerde bu tip oynaklıklar yaşanması acaba bizdeki kredi kanalı açısından bir yan etki orta vadede...

Berat Albayrak: Hangi kredi kanal ı mesela?

Nil ufer Sezgin: Örneğin bizim bildiğimiz mekanizma, lokal bankalar ellerinde doviz likiditesi olduğu zaman bunu Londra'daki swap piyasasında TL'ye donuşturup TL fonlama yapıyorlar. Ve bu TL'de genelde kredileri fonlamak için onemli bir kaynak oluyor. Dolayısıyla buradaki faizin çok oynak olmaması hani burada bir istikrar olması kredi fonlayan bankalar açısından onemli bir konu. Dolayısıyla belki onumuzdeki donemde burada tekrar bu tip oynaklıklar oluşabilir mi yoksa bu çok munferit, kendine has spesifik bir olay mıydı?

Berat Albayrak: Londra uluslararas ı bir piyasa, çok buyuk bir piyasa. Dunyanın dort bir tarafından merkez olarak çok sık kullanılan enstrumanların işlem noktasında gidip başvurulup işlem gorulen bir piyasa. Turkiye olarak dun, bugun, yarın kullanmaya devam edeceğiz. Bu son birkaç gundeki yaşanan bu munferit sureç belirli bir kesim tarafından spekule edilebilecek adımlarla ama kur uzerinden ama başka şekilde oluşan anomalitenin piyasa dengesi ve koşulları içerisinde oluşturduğu dalganın birkaç gun içerisinde normalize olarak oluştuğu bir sureç. Ama soylediğiniz husus onemli. Özellikle swap piyasası Londra ozelinde Turkiye'deki bankacılık sektoru tarafından kullanılmaya devam edecek ama son donemde attığımız adımlar finansal mimari noktasında onemli hususlardan birisi de buydu. Biz sadece Londra piyasası olarak soylemedik, şu anda 40 milyar dolarlık işlem hacmini geçti burası. Borsa İstanbul'da bir swap piyasamız var artık. Bu alternatif bir fiziki mekan değil sadece işlemlerin yapıldığı hacim olarak ciddi bir noktaya ulaşan bir sureç. Merkez Bankamız da bu noktada adımları atıyor. Bizim bunu genişletmemiz lazım ki piyasada alternatif içerisinde rekabet oluşsun ki daha verimli daha rekabetçi ve kaliteli bir noktaya erişebilelim. Dolayısıyla ben bunun tam tersine bu sureç ozelinde değil genel Turkiye'deki finansal ekosistemin daha da guçlenmesine katkıda bulunacak atılıyor olan ve atılacak adımlarla tum bu çerçevenin gerek Londra piyasası gerek diğer uluslararası piyasalar gerek Turkiye piyasasının finansal sistemi çunku İstanbul Finans Merkezi diye bizim bir idealimiz var. Bunu ki seçimden sonra çok yoğun kapsamlı bir katılımla, tum paydaşlarla ozellikle fiziki tamamlanma sureci artı işin teknik, hukuki, yasal altyapısıyla ilgili de adımlar atacağımız sureci hızla başlatacağız. Bu projede çok geç kalındı artık kaybedecek vaktimiz yok. İstanbul'da işin fiziki olduğu kadar ruhunun da butunleşeceği bir sureç var. Dolayısıyla bu noktada baktığımızda ozellikle bankacılık sektorunun elindeki dovizleri ozelinden soruyorsak, Turk Lirası likiditeye belirli bir vadeyle, uzun vadeyle kavuşma noktasında oluşturacağı bu enstrumanın kullanıldığı bu piyasa devam edecek. Bu çerçevede gelişerek daha da buyuyerek devam edeceğini duşunuyorum.

BAKAN ALBAYRAK, SE ÇİM SONRASI EKONOMİDE ATILACAK ADIMLARI ANLATTI

Hazine ve Maliye Bakanı Berak Albayrak, NTV Ekonomi Muduru Gokay Otyam, NTV Ekonomi Sunucusu Berfu Guven, Piri Reis Üniversitesi Rektor Yardımcısı Profesor Doktor Erhan Aslanoğlu ve İş Portfoy Yonetimi Başekonomisti Nilufer Sezgin'in sorularını NTV canlı yayınında yanıtladı. Albayrak, \"8 Nisan haftasında genel bir çerçeve açıklayacağız. Bankacılıkta guçlu bir yapı var. Birçok alanda onemli bir yol haritası ortaya koyacağız. Vakit kaybetmeden ekonomimizi daha ileriye taşıyacağız\" dedi.","streamid":"684fa332-6d8d- 41b1-8763-70e8a105e357"} data-player-ishd=False data-player- forcehtmlplayer=false data-player-mostvisibleplay=true data-player-vod- token=683a74a93c3f3dd4d5232ced67f71402da0642001fcbec79 data-player-mute=false data-player-videowidget=false data-player-lazyload=false data-player- section=ekonomi data-player-category=Video-Galeri data-player-target=son- dakika,ekonomi,son-dakika-haber,canli-yayin,son-dakika-haberleri,piyasalar ,berat-albayrak,turkiye,secim,1d0bb0a8-b320-44c5-bab2-35157dc61ee5,hazine-ve- maliye-bakani-berat-albayrak-piyasalarda-surec-normallesti,haber-detay data- player-duration=0>

Erhan Aslano ğlu: Hisse senedi piyasası ve bono piyasasındaki yansımalarında onumuzdeki gunlerde normalleşmesini beklemeli miyiz bu çerçevede?

Berat Albayrak: Bug un borsa dengeli bir gun geçirdi. O kadar çok bilgi kirliliği var ki dun yabancı çıkışı toplam 200 milyon dolar civarı. Ama arkadaşlar 50 milyar liralık satış olmuş ama işlem hacmi o kadar değil. Bu bilgi kirliliği, bu dengelenme, bu anomalitenin doğurduğu TL likiditeye erişim için atılan adımlara dayalı birkaç gunluk sureci yaşadık. Bugun belli bir noktaya gelindi. Bunu hem borsada hem diğer piyasalarda hem diğer işlem hacimlerinde gorduk. Bu çerçevedeki dengelenme sureci her iki piyasada da olsun normal bir şekilde seyrediyor. Burada artık pazar gunu seçimler bitiyor. Turkiye'de bir yerel seçim var. Yerel seçimlerin sonucu 3-5 il alırsınız 3-5 il kaybedersiniz ama oyle ya da boyle butun resme baktığınızda bugun genel seçim olsa iktidar olarak ulkeyi yonetme noktasında baktığımızda AK Parti iktidarı mevcut iktidar 24 Haziran'ın asgari oyunu aldığı gibi belki biraz daha uzerinde oyla devam ediyor. Diğer partilere bakıyorsunuz aynı oranda seyrediyor. Dolayısıyla politik iklim olumlu manada bakıldığında 24 Haziran'dan çok farklı bir resim yok. 1 Nisan itibariyle Turkiye ozellikle son beş altı yılda beş altı adet seçimli donemi geride bırakacak. Artık onunde bir turlu hayata geçiremediği reform donemi dediğimiz bir doneme girecek artık. Bu bizim onumuzde çok konforlu bir değişim donuşum alanı ortaya koyacak. Dolayısıyla bu noktada ozellikle ekonomi alanında hele hele bu dengelenme dediğimiz surecin pozitif meyvelerini onumuzdeki sureçte enflasyon alanında, faizler alanında, iktisadi faaliyetin normalleşmesi alanında kaliteli buyume alanında, cari denge mucadelesinde sadece ve sadece destek teşvikleriyle değil, kur politikasından vergi politikasına kadar, gumruk politikasından şuna buna birçok anlamda daha senkronize, uyumlu adımlarla Turkiye çok daha guçlu, pozitif bir bilançoyla yoluna devam edeceği bir ekonomi donemi hızla giriyor ve girecek. Dolayısıyla gerek borsa olsun gerek para piyasaları gerek sermaye piyasaları açısından reform anlamında atacağımız adımlarla birlikte onumuzdeki donemin, şu yaşananlar... Ağustos yaşadık geride kaldı, oburu geride kaldı. Ama onumuzdeki hafta yeni bir sureç. Kurumlarla goruşeceğiz, Amerika'da programlarımız var, Nisan ayında IMF, G20 toplantılarımız var. Birçok açıdan baktığımızda Turkiye'yi ve potansiyelinin çok daha olumlu ve pozitif gundemle yonetilecek yeni bir sureç var. Bu surece muhatap olan tum paydaşlarla bu iletişim ve bu ilişkiyi onumuzdeki sureçte daha etkin yoneteceğimizi duşunuyorum.

Erhan Aslano ğlu: Seçim sonrası herkesin beklentisi ekonomi oncelikli olacak. Bir paketten bahsettiniz şimdi de aslında bahsediyorsunuz. Nelere odaklanılacak biraz ipucu verebilir misiniz?

Nil ufer Sezgin: Mesela geçen senenin sonrasında sizin açıkladığınız yeni ekonomi programı ve onunla beraber gelen butçe disiplini enflasyonu duşurme surecinde çok etkili oldu. Fakat yeni yıla girince tabi seçimlere yaklaşıyoruz biraz daha buyumeyi de destekleyen istihdam piyasasını da destekleyen adımlarınız oldu. Ama burada bir seçime kadar boyle gider ama seçimden sonra farklı bir yon çizilebilir gibi kafalarda bir soru var. Dolayısıyla seçimden sonra onceliğiniz ne olacak ekonomi alanında?

Berfu G uven: Eylul ayında yeni ekonomi programı açıklandı. Seçim sonrası yeni yol haritasında farklı bir şey mi duyacağız?

Berat Albayrak: Esas konu yeni ekonomi program bu de ğişimi ortaya koyacak, dengelenme, disiplin ve değişim dediğimiz. Bir dengelenme surecini başlattık, çok disiplinli şekilde bunu uyguluyoruz ve bu surecin sonunda 3 yıllık sureçte bir değişimi Turkiye ortaya koyacak. Seçimden sonra dediğimiz konu ozellikle buyumeden enflasyona kadar, finansmandan, bankacılığa kadar tum bu alanların tamamında alt kırımların tamamını birer birer bunların bir kısmı yonetmelik olacak, bir kısmı duzenleme olacak, bir kısmı kararname olacak, bir kısmı yasal duzenleme diyeceğimiz, uygulama noktasında diyeceğimiz birçok alt kalemlerde bir lansman niteliğinde zannediyorum, 8 nisan haftasına yetiştirebilirsek genel bir çerçeveyi aslında o hafta açıklamayı duşunuyoruz. Buyume, nasıl buyume. Bu buyumeyle ilgili kredi piyasası mı, bu kredi piyasası içinde kredilerin hangi kanallara kanalize edilmesi gerektiği, hangi kaliteli buyumeyi destekleyecek bir kredi altyapısıyla hangi sektorlerin cari dengeyi pozitif etkileyecek, imalat, ihracat sektorunu nasıl etkileyecek, hangi maliyetle, hangi vadeyle, hangi para birimiyle ilgili bir çerçeveden tutun alt kırılımlarla. Enflasyonla mucadelenin gıda ayağı var, uretim ayağı var, seracılık ayağı var, hal yasası, diğer ayakları var. Bu çerçevede bizim ozellikle çok guçlu atacağımız adımlarla neleri ortaya koyacağımızın alt kırılımları var. İşte finansmanda likidite oluşturabilecek bireysel emeklilik sistemi başta olmak uzere uzun yıllardır suregelen kıdem tazminatı reformu başta olmak uzere birçok alan var, hem tasarruf ayağını hem finansmanı buyuteceğimiz. Bankacılıkta baktığımızda guçlu bir yapı var. Tecrubeli tarihsel bir hikayesi var. Ama sektorun eşgudumlu şekilde hangi krediler sınıflandırılmadan tutun yapılandırılmasına kadar atılacak doğru adımlarla yapılacak hususlar var. Finansal mimarinin sadece bankacılık sektorunden ibaret olmadığını destekleyecek, işte sigortacılık başta olmak uzere, diğer alanlar başta olmak uzere, attığımız atmakta olduğumuz reasurans olmak uzere, Emlak Bankası olmak uzere, işte yatırım bankamız başta olmak uzere. Sadece sermaye ozelinde değil kurumsal donuşum noktasında da bilanço kalitesi, kredilendirme, projelendirme, enstruman geliştirme noktasında da kuresel finansman erişim ve çeşitlendirme noktasında atılacak adımlarla birçok alanda onemli bir yol haritası ortaya koyacağız. Bu ozellikle kısa vadeli, orta vadeli, uzun vadeli diyeceğimiz, bunların uygulanması çerçevesi içerisinde çok onemli hususlar var. Turkiye'nin artık bundan sonraki gundemi, bu bahsettiğim finansal mimarisi, finansal guvenlikse, finansal ekonominin desteklenmesi açısından tum enstrumanlarla sağlıklı ve reel buyuyen bir ekonomiyi ne şekilde destekleyeceğine dayalı atılacak adımlarsa, ne gerekiyorsa bu adımları atacağız. Bu bir kararlılık işi, irade işi, seçimsiz bir donem işi. Bbirçok husus var buralarda. Seçim sonrası donem hazırlıklarını uzun zamandır yaptığımız, çalışmalarını baya bir suredir yaptığımız bir sureç. Vakit kaybetmeden gerek içeride, gerek dışarıda iletişim noktasında sağlıklı bir zeminde yurutulerek ekonomimizi daha ileri bir noktaya taşıyacak, sadece bolgesel değil kuresel rekabette de daha ileriye taşıyacak bir yapıya kavuşturulması gerek. Olmazsa olmaz.

Erhan Aslano ğlu: Bu krediler zannediyorum sektorel oncelikler olacak. Herhalde Turkiye'nin bu cari açığını kapatma yonunde, katma değer yonunde oyle bir onceliklendirme olacak gibi gorunuyor. Bunun dışında bir sanayi planı gibi, stratejik plan gibi, performans kriterleri ozellikle bu konu çok konuşuluyor. Biz bu sureçte bu yuksek katma değerli urunlerin ihracattaki payını arttırma konusunda piyasa mekanizması, teşvikler, kredilerde onceliklendirme dışında bir yeni model denememiz olabilir mi? Kamu-ozel işbirliği alanında Tuk modeli yeni bir şeyler bekleyebilir miyiz?

Berat Albayrak: O bahsedilen alanlar ın tamamıyla ilgili ilişkili bakanlıklarımızın stratejik yol haritaları var. Eğitimde, turizmde işte yakında seçimden sonra tarım bakanımız bir sunumunu yapacak. Biz tabii Hazine ve Maliye olarak işin finansman tarafı ve destekleme tarafı likidite tarafı, enstruman anlamında gelişmesi tarafı, vergi politikaları şu bu butun bizi ilgilendiren taraflarla ilgili genel altyapıyı sağlam bir şekilde inşa edecek alanlarla alakalı bir yol haritasını hazırlayacağız. Ama işin sahadaki uygulama hususu dediğimiz sektorel baz, finansman ayağı, işte seracılıkta biz oyle bir yol aldık. Bugun geldiğimiz noktada yaklaşık 3 bin 500'e yakın firmaya 9 ilde yapılan toplantılarda... 42 ilden 3 bin 500 firmanın katıldığı toplantılar yapıldı. Bu çerçevede son 1 ayda 900'den fazla firmaya 1 milyardan fazla bir kredi finansman yapılmasıyla seracılıkta donuşum dediğimiz projeyle ilgili hızlı bir adım yaptık. Tabii ki Tarım Bakanlığı, Toprak Mahsulleri Ofisi için diğer tarafını koordine ediyor ama diğer alanlarda da boyle olacak şekilde belirlenen ki bu çalışmalar yuruyor. Bu belirlendikten sonra imalat, ihracat noktasından, ithalatta bağımlılık açısından bakıldığında ve ozellikle kapasite kullanım noktasında bakıldığında hangi sektorler minimum yatırımla maksimum istihdamı, maksimum ihracatı ve maksimum verimlilik artışıyla birlikte kapasiteyi hızlı bir şekilde devreye alabilecek şekilde oyuna hızlı bir şekilde girip ekonomideki buyumeyi hemen yoluna sokabilir. Sıfır bir yatırım mı, mevcut kapasitenin arttırılması mı? Biri 5 yıl biri 6 ay. Biri 3.5 buçuk yıl biri 8 ay gibi sınıflandırılacak alanlardaki birçok sektoru de belirledik. Bu arada biz çok yoğun bir mesai sureci geçirdik. Bakanlıkta arkadaşlar 7/24 mesai harcadılar son 6-7 ayı. Seçim sonrasında çok daha hızlı bir donem başlayacak bizim için. Tum alanların uygulamalarıyla ilgili detayları benim burada soylemem bakan arkadaşlarımıza, ama bu olmak durumunda ve oluyor.

G okay Otyam: Tarımdan bahsetmişken gıda fiyatları Turkiye'de çok konuşuluyor. Gıdada hem ureticiyi hem tuketiciyi mağdur etmeyecek bir sistem oluşacak mı? Bir de orada sorunun tespiti yapılabildi mi?

Berat Albayrak: Ocak ay ında yaşanan surecin zaten planladığımız noktadaki yol haritasında sadece hızlandırmamıza sebebiyet veren bir tanzim ayağı oldu. Onun dışındaki ayağı hızlı bir şekilde yuruyor ve yuruyecekti. Tanzim satışı Antalya'daki fırtınayı bahane ederek ki toplam sera alanlarının binde sekizinin zarar gorduğu ama fiyatların 5 liradan 15 liraya çıktığı biberin patlıcanın ama meselenin içine girip baktığımızda işin içinde iki motivasyonlu bir fahiş kar stratejisi guden bir kesim, bir de farklı bolgelerde aynı meşrepten bir ekibin siyasi bir saikle yaptığını ortaya çıkardığımız bir resim. Buna yonelik kısa vadede tanzim bir çozum. Seçimden sonra ortada bir bilek gureşi varsa devlet gerekiyorsa bunu da yapar. Bir iki gun sonra gorduk ki ulkede domates biber yoktu fiyatlar duşmeye başladı. Hani yoktu bunlar. Meselenin o olmadığını ortaya çıkaracak bir sureçti. Ama uzun vadeli hedeflerin içerisindeki en onemli noktalardan birisi de seranın yanında hal yasasıyla ilgili sureç.Turkiye'deki gıda zincirinin kuresel orneklerinden en iyi orneklerle rekabet edebilecek bir altyapıya kavuşması lazım. Bugun Turkiye'de yazın mevsimsel koşullardan uretilen yaş sebze ve meyvenin yuzde 30'u 35'i eğer o koşul ve o ortamdaki sıkıntıdan dolayı telef oluyorsa burada çok ciddi bir sıkıntı var. Bunu rehabilite edecek soğuk depolamadan, soğuk taşımacılığa kadar, hangi zincirin halkasındaki kurum veya kişiden hangisine kadar gorevlerinin, tanımlarının, marjlarının belirlendiği bir network. Ticaret bakanlığımız genel çerçeveyi bir noktaya getiriyor, bitirmek uzere. Seçimden sonra bunu da hızlıca meclise sevk ettikten sonra işin yatırım ayağı var, finansman ayağı var, bolgesel olarak belirleme ayağı var bu çerçevede rehabilite olacak. Ama otesinde ozellikle demin sera dediğim husus belki anlaşılmamıştır diye altını çok net çizmem lazım. Turkiye'deki seracılığın yuzde 90'dan fazlası iptidai seracılık, modern seracılık yuzde 5-6. Modern seracılık doğru lokasyon, doğru mekan, doğru altyapı, doğru ısınma olsun enerji maliyeti noktasında doğru bir noktada olduğunda 1'e 10'a kadar çıkan bir verimliliğe sahip bir yatırım. 3 yılda kendini geri odeyen bir yatırım. Kış donemi sera sureçlerini yeniden yaşamayacaksak, o zaman bir sektorun donuşumu, yatırımların hızlandırılması, kapasitenin genişletilmesi doğal afetler yok değil var, fırtına olan olmayan. Kamu olarak biz de yarın bir gun spekulasyon olmasın diye kamu olarak sera kapasitesinde belirli bir orana kadar olacağımızı Tarım Bakanlığı ile konuştuk, biz buna destek veriyoruz dedik, bu çerçevede çalışmalar başladı. Hızlı bir yatırım olduğu için yaz bitmeden devreye girecek gibi. İşin tedarik tarafını, regulasyon tarafını kurumsal olarak bakıldığında, zincirin her kademesinin kuresel en iyi ornekleriyle uygulama tarafını ortaya koyduğumuzda enflasyon gundemin her ay şu şu şuyu duşurecek.

Berfu G uven: Yeni yol haritasıyla ilgili pek çok ipucu verdiniz ama ana unsuru, odağı ana dinamiği ne olacak? Mesela buyume mi olacak, uretim mi olacak, enflasyonla mucadele mi olacak?

Berat Albayrak: Onu Eyl ul'de ifade ettik aslında değişim. Turkiye değişiyor, dunya değişiyor. Turkiye tartışmasız eski Turkiye'den yeni Turkiye'ye geçiş surecinde çok onemli adımlar attı. Yeni sistemle birlikte biz Turkiye'de 24 Haziran 2018'de yeni bir sisteme geçtik. Bu yeni yonetim sistemiyle birlikte Turkiye her anlamda bir değişim, bir ust lige çıkacak bir değişim ortaya koyması lazım, ekonomi başta olmak uzere. Ekonomideki tum bu bakış açısı, işte finans piyasalarında başladı. Dunya bu kadar zor doneme girerken Turkiye olarak biz eski kodlarla okuyamayız hiçbir resmi. Muhataplarımızı, rekabet ettiğimiz ulkeleri, fırsatları, tehditleri, tum bu jeopolitik anlamda, kuresel anlamda yaşanan sureçleri boyle okuyamayız artık. Turkiye'nin altyapısı çok guçlu. Turkiye ne derseniz deyin, Turkiye için benim umitli, umutlu çok rahat ve ozguvenli bakmanın en buyuk sebebi hem fiziksel dediğimiz iletişim, ulaşım, altyapı olarak dunyadaki en guçlu ulkelerden birisi. İnsan kaynağı altyapısı olarak çok guçlu. Üç, toplumsal bilinç, şuur, farkındalık, resmi okuma, adapte olma bu anlamda çok guçlu. Dolayısıyla butun bunları birleştirdiğimizde Turkiye bu kuresel ekosistemdeki yeni rekabet iklimine, yeni dunyada işte ticaret savaşları hikayesi var, ben koymadım adını ve bu surecin farklı etkileri var. Ben yine çok umitli, umutlu ve rahat bakıyorum. Her tehdit bir fırsat demek. Oluşturulacak her turlu sıkıntılı alan size farklı pencerelerde, farklı fırsat alternatifleri ortaya koyacaktır. Önemli olan siz buna hazır mısınız, ozguveniniz yerinde mi ve tum bu noktada kendinizi biliyor musunuz? Ben hep ona inanırım ben kendimi bileceğim, yapabileceklerimi bileceğim ve tum bu noktada tum bu çerçevedeki fırsatlara o gozle bakıp değerlendire değerlendire adım adım hedeflerimize ulaşarak Turkiye'yi o lige, o noktaya taşıyacak adımları atıp atmayacağım. Dolayısıyla değişim hakikaten bu. İnsan kaynağımız değişti. Bakın 20 senenin oncenin insan kaynağı değişti, orta sınıf değişti, refleksler değişti, tuketim alışkanlıkları, diğer yargıları, duşunceleri değişti, keyif aldığı, uzulduğu, mutlu olduğu duygular değişti. Bu değişimi biz doğru yone evirirsek ki hiçbir sıkıntılı nokta yok olmaması için. Turkiye bu değişimin sonunda işte 2023'e gidiyoruz, çok kutsal bir tarih. Halkın, milletin sistemi 100 yıl once bu ulkeye bağışlanmış, 100.yılını kutlayacağız. O zaman Turkiye 100. yılında bir ust lige çıkacaksa ekonomik anlamda da bu refleksi gosterecek tum bu adımları atarak hazır olmak zorunda. Dunyada çarpışmalara doğru hızla gittiğimiz bir iklim var, o çarpışmalar ciddi fırsatları da beraberinde getiriyor.

Nil ufer Sezgin: Siz goreve geldiğinizden beri çok zorlu şartlarda bir kredibilite oluşturmaya çalışıyorsunuz ve aldığınız tedbirler ve kararlar meyvesini vermeye başladı. Son zamanlarda en çok konuşulan konu en kotu geride kalıyor mu sorusu. Bir yandan da bu toparlanma gozlemlediğimiz şey surdurulebilir midir diye bir soru var. Bu alanda bir değişim goruyoruz. Örneğin kredi buyumesinin geldiğini goruyoruz ama daha ziyade kamu bankaları odaklı. Yada faizlerde bir duşuş goruyoruz ama Merkez Bankası'nın faizin çok altına doğru gidince acaba burada piyasanın kendi dinamikleri dışında da bir takım faktorler, devletin yonlendirici denetleyici duzenleyici rolu burada ne kadar etkin gibi sorular sorduruyor. Kapasiteden de bahsettiniz bunu surdurebilir kapasitemize var mıdır bizim?

Berat Albayrak: En k otu geride mi kaldı hususunda en zor donem bizim için 2018'in son çeyreğiydi. Çunku 2019'la birlikte yılsonu itibariyle hedeflerin tutturulması, piyasanın normalleşmesi, verilen taahhutlerin yerine getirilmesiyle birlikte normalleşme, enflasyondaki sıkı disiplinli uygulanan hedeflerin gerçekleşmeye başlamasıyla birlikte duşuş, iktisadi faaliyetin artık yavaş yavaş guven endeksleriyle normalleşmeye başlamasıyla daha iyi olacağı hususuydu. Nitekim bunu son çeyrekte gorduk ilk çeyrekte de gozlemlemeye devam ediyoruz. Gerek Ocak-Şubat-Mart endeksleri, Tuketici Guven Endeksi, inşaatta bile bugun açıklana rakamlar ciddi trendin yukarıya doğru gittiğini gosteriyor. Dolayısıyla ilk çeyrek 2019 yılının en zor çeyreği olsa bile olmasına rağmen ben oyle goruyorum bu trende baktığımızda biz gerek piyasa gerek kredi buyumesi, gerek işte ihracat uretimi, gerek kapasite kullanma ve verimlilik tum bu rakamlara baktığımızda 2019'un ilk çeyreği belki de biz pozitif bir buyumeye şahit olacağız. Dolayısıyla en kotu geride kaldı, ilk çeyrek butun bu şartlara seçim donemi olmasına rağmen devam ediyor. İkinci çeyrek bire gore daha olumlu cereyan ettikten sonra 2019 buyumesi 2.3 hedefinde ben açıkçası kaygı duymuyorum. Kredi piyasasında buyume ağırlıklı kamu dediniz ki ben BDDK'dan gunluk takip ediyorum piyasadaki gelişmeleri, kredi hacmini, bankaları. Özellikle son iki ayda çok ciddi bir tum sektorun tamamında artık yavaş yavaş çunku biliyorsunuz son 3 ayında 2018'in ciddi bir likidite çekişine dayalı, reel sektorun sıkıştığı, bankacılık sektorunun ortalama 70 milyara yakın kredi daraltmasıyla birlikte reel sektorun uzerinde çok ciddi bir surecin oluştuğu bir doneme şahit olduk. Dolar çağır TL çağır şimdi bu kadar paranın ustunde oturunca zor yakıyor sizi. Hazineden eskisi kadar çok borçlanmada olmayınca bu paraları bir yerde kullanmak lazım. 2019'un ozellikle Şubat ve Mart ayı belki Ocak da biraz yavaş geçti ama gozlemlediğim Şubat ve Mart'ta bu normalleşme enflasyonda yavaş yavaş artık hedefler tutturulmaya sıkı disiplinli bir surecin ortaya koyulmasıyla birlikte kredi piyasasında ozellikle bankacılık sektoru de bu sureci oluşturma başladı. Faiz konusunda siz tabi ekonomist olduğunuz için bizlerden daha iyi biliyorsunuz bu sureçler gun bakmaz geleceğe bakar. Bugunden ayağımızı baktığımız noktadan 1 ay 1 yıl 2-3 yıl sonrasına baktığımızda trendin ne şekilde olduğudur onemli olan. Dolayısıyla bu noktada maliyetlendirme penceresi en ufak bir kırılganlığa sebebiyet vermemek için uygulanan bir faiz politikası var ama piyasa trendi gorduğu için Merkez Bankası'nın bile onunde bu sureci çok rahat fiyatlıyor. Örneğin geçen gun sıkça kullandığım ornek, bugun 6 ay 8 sonrasında bile değil Ağustos-eylul ayında belki tek haneli enflasyonları goreceğiz. Bu trendin ne şekilde olduğu bu yone gidiyor. Bankacılık sektoru de biraz basiretli, stratejik, akılcı bir bakış açısıyla ki sadece kredilendirme noktasında bakıldığın para kazanamıyor bankacılık sektoru. Bankacılık sektoru sadece ve sadece faiz uzerinden para kazanmanın otesinde bir ilişki kurmuyor. Muşteri ilişkisi aynı zamanda beka ilişkisi de. Muşteri yaşayacak, yaşatacak, buyuyecek, piyasayı o kazanacak ki daha çok odesin gibi. Dolayısıyla kazan kazan ilişkisinde bankacılık sektoru ilk defa uzun yıllardır belki ilk defa sadece empati yaparak değil piyasa gerçekliğini doğru okuyarak hızlı refleks vererek çok daha dikkatli adımlarla sureci yoneterek bu noktaya geldi. Dolayısıyla bu noktada baktığımızda da bu maliyetler bence bu çerçevede gittiğimiz faiz istikametine baktığımızda bu bile bence yuksek onumuzdeki donemde çok daha hızlı duşuşler goreceğiz. Çunku işin enflasyon etkisi de piyasa etkisi de belirsizlik geride kaldığı için Nisan, Mayıs, Haziran'dan itibaren hele de enflasyon etkilerinin çok daha guçlu hissedildiği aylara yaklaştığımızda çok daha sert duşuşlerle gelişecek. Bu da piyasada reel sektor açısından bakıldığında, ilişkiler açısından hızlı bir toparlanmayı, hızlı bir ekonomik ve iktisadi faaliyette pozitif ivmelenmeye şahit olacağımızı ortaya koyuyor. Dolayısıyla bu ve benzeri sorular akla geldiği zaman biraz daha butuncul bir bakış açısıyla meseleye yaklaştığımızda işin reel sektor ayağı var, buyume, uretim, istihdam ayağı var, bankacılık sektorune etkilerinin pozitif ve negatif ayağı var. Rasyonel bir çerçevede butunleştirdiğimizde meseleyi aslında bu toparlanmanın bu ayağının olumlu cereyan edeceğini ben duşunuyorum.

MERKEZ BANKASI FA İZ ADIMI ATAR MI?

Hazine ve Maliye Bakanı Berak Albayrak, NTV Ekonomi Muduru Gokay Otyam, NTV Ekonomi Sunucusu Berfu Guven, Piri Reis Üniversitesi Rektor Yardımcısı Profesor Doktor Erhan Aslanoğlu ve İş Portfoy Yonetimi Başekonomisti Nilufer Sezgin'in sorularını NTV canlı yayınında yanıtladı. \"Faizlerin çok hızlı bir şekilde iyileşeceğini goruyorum\" açıklamasında bulundu.","streamid":"5d1627c3-d277-4c6d-8a02-65c924c10113"} data-player- ishd=False data-player-forcehtmlplayer=false data-player-mostvisibleplay=true data-player-vod-token=683a74a93c3f3dd4d5232ced67f71402da0642001fcbec79 data- player-mute=false data-player-videowidget=false data-player-lazyload=false data-player-section=ekonomi data-player-category=Video-Galeri data-player- target=son-dakika,ekonomi,son-dakika-haber,canli-yayin,son-dakika- haberleri,piyasalar,berat-albayrak,faiz,merkez- bankasi,1d0bb0a8-b320-44c5-bab2-35157dc61ee5,hazine-ve-maliye-bakani-berat- albayrak-piyasalarda-surec-normallesti,haber-detay data-player-duration=0>

Berfu G uven: Merkez Bankası'nın ne yapacağı piyasalarda çokça konuşuluyor. Merkez Bankası enflasyona bakacağım ona gore bir karar vereceğim dedi ama piyasada genel olarak enflasyondaki duşuş dikkate alınarak seçimlerden sonra faiz indirimi konusunda bir marj oluşabileceği goruşu hakimdi. Özellikle bu son piyasa hareketleri neyi ne kadar değiştirir? Enflasyon konusunda siz tek hane vurgusu yaptınız. Bir yandan da seçimden sonra bekleyen zamlar olduğu konuşuluyor piyasada. Bu bir risk yaratır mı enflasyonun gidişatı konusunda? Merkezinde adımlarıyla desteklemesiyle piyasada faizlerin daha da duştuğunu gorecek miyiz?

Berat Albayrak: Merkez Bankas ı faizlerini ben çok konuşmayı tercih etmiyorum. Ama maliye politikalarıyla ilgili fiyat istikrarının oluşmasıyla ilgili, zamlar, vergi politikaları, butçe disiplini, butçe dengesiyle ilgili katkıda bulunmaya çalıştığımız işin psikolojik alanıyla ilgili onun için senkronizasyon, uyum diyoruz. Bu çerçevede yuruduğu zaman sureç daha hızlı, daha da koordineli, daha da gerçekçi ve rasyonel bir şekilde yuruyor. Aslında ciddi bir piyasanın genelinde bu toparlanmayı ben goruyorum, gozlemliyorum. Trendin çok daha olumlu ve pozitif gideceği yonunde genel bir mutabakat var. Geçenlerde bir avuç iş dunyası, akademi dunyası işte iktisatçıyla toplandık. Genel kanaat sorduğumda herkesin fikri ayrı. Herkesin yaklaşımı farklı olabilir. Merkez Bankası'nın da ozellikle bu noktada katkıda bulunmak için Turkiye para politikasına yonelik bir bakış açısı var. Benim gorduğum bunu başarılı bir şekilde uygulamaya devam ediyorlar. Lakin benim ozellikle onumuzdeki donemde geriye donuk birçok belirsizlik birçok soru işaretleri, ekonomi yonetimiyle alakalı, Turkiye ekonomisiyle alakalı, seçimlerden sonraki reforma sureçleriyle alakalı atılacak adımlarla birlikte surecin çok daha hızlı pozitif yonde, ozellikle ekonominin daha hızlı surece adapte olmasıyla alakalı, işte maliyet ayağı, faizleri Merkez Bankası'ndan bağımsız şekilde çok daha bazlı bir şekilde iyileşeceğini ben goruyorum. Bireysel kredilerde goruyoruz bunu, tuketici kredilerinde goruyoruz, konut kredilerinde goruyoruz. Sadece 1.28 bile konut kredilerinde Mart ayını çok ciddi şekilde toparladı. Trend boyle olduğu noktada konut için kritik eşit 1'in altı. Ben bir iki aya kadar goruyorum 0.98 bileşikte geldiği rakam belli şimdi faiz ve enflasyon 3-5 ay içinde onun altına ineceği noktada bunu hareketlendireceğini, o piyasayı o istihdam anlamında, uretim anlamında, yan sektorlerinde hareketlenmesi anlamında çok hızlı toparlayacağını goruyorum. Bu eşgudumlu toparlanmanın para politikasında, maliye politikasının da eşgudumlu şekilde normalleşeceğini duşunuyorum ama kime gore neye gore. Herhalde Merkez Bankası kendine gore en doğru en ekonominin hızlı şekilde toparlanması için gereken adımları doğru bir zamanda atacaktır.

Erhan Aslano ğlu: Yeni Ekonomi Programı'nın 6. maddesinde, 'Bankaların guncel mali yapılarını ve aktif kalitelerini tespit etmek için mali bunye değerlendirme çalışmaları yapılacaktır. Bu çalışmaların sonuçlarına gore gerektiğinde bankacılık sektorunun mali yapısını guçlendirecek ve boylece reel sektorun uygun maliyetlerle krediye erişimini ve mevcut kredilerinin yeniden yapılandırılmasını temin edecek, dunya orneklerine ve ulkemizin geçmiş tecrubelerine dayanan kapsamlı bir politika seti devreye sokulacaktır' deniliyor. Bununla ilgili hangi aşamadayız?

Berat Albayrak: Bunlar ın bir kısmı başladı yapıldı yapılıyor. Bir kısmı yapılmakta bir kısmı seçimden sonra dediğimiz kapsamın içine girecek hususlar var. Burada BDDK'nın yapmış olduğu kapsamlı çalışma, sonrasındaki açıklama, kurum bazında banka bazında goruşmeler. Buna dayalı bir kısmıyla alakalı atılan sermayelerin guçlendirilmesiyle ilgili adımlar, hali hazırda atılıyor olan adımlar, seçimden sonra atılacak yine sermaye guçlendirici adımlar. Bunun otesinde yapılandırma dediğimiz konkordato ile ilgili sureçler, sınıflandırmayla ilgili sureçler bitenler var devam edenler var. Buyuk yapılandırmalarla ilgili birçoğu tamamlandı bir kısmı bitiyor. İkinci grup kredilerin yuzde 80'inden fazlası tekrar zaten bire donuyor. Buradaki gerek yapılandırmalar gerek sektor bazındaki analizlere dayalı, firma takiplerine dayalı sureçlerin yonetilmesi takiplerin otesinde desteklenmesiyle ilgili sureç gayet olumlu şekilde devam ediyor. BDDK'mız burada bakanlığımız da bu konuda her turlu desteği vererek yakından takip ederek surece katkıda bulunmaya gayret ediyor. Bankalarımızla birlikte bu sureci çok yakından muşaade ediyor. Burada çok onemli bir mesafe kat ettik. Seçimden sonraki duzenlemelerle birlikte bu adımları daha sık ve pozitif şekilde atarak bu sureci ozellikle kredilerin hassas şekilde takip edilmesi gereken sektorler başta olmak uzere daha olumlu cereyan edeceğini goreceğiz. Onun için ben ozellikle bu dediğimiz alanda bir iki uygulamamız olacak. Onu şimdi açıklamayayım seçime yetişir mi yetişmez mi dedik. Özellikle bu bankaların yapılandırmaları ve sınıflandırmalarıyla ilgili kredi portfoyleriyle ilgili bir iki sektorle ilgili bir noktaya geldik aslında. Bu noktada da atacağımız adımlarla bankacılık sektorumuzun oluşabilecek risklere karşı bile potansiyel kırılganlıklarını çok daha guçlendirmeye yonelik onemli kararlar aldık, adımlar attık neticelerini goruyor olacağız. Bu çerçevede baktığımız zaman bankacılık sektoru açısından çok rahat bir konfor alanına sahip olduğumuzu duşunuyorum. Her geçen gun bu sureç daha da olumlu olacak. 2008-2009'da yaşanan surecin çok daha altında oran var bugun Turkiye'de. Ama o gun çıkarılan gurultunun belki 10 misli bir gurultu çıkarıldı son donemde. Dolayısıyla bu sureçte biz ozellikle o son bir kaç ayda yaşanan surecin etkisini hızlı bir şekilde bertaraf etmenin otesinde hızlı bir şekilde bankacılık sektorunun birçok açıdan çok daha yeni bir altyapı değişim ve donuşumunun altına imza atacağız.

Nil ufer Sezgin: Butçe Ocak ve Şubat aylarında ozellikle faiz dışı giderlerde hızlanma olduğunu gorduk ozellikle Ocak ayında. Biz genelde butçeyi 12 aylık birikimli olarak takip ediyoruz. Son 12 ayda oluşan açık yıl sonu hedefine kıyasla yakın biraz daha uzerinde. Milli hasılaya oranla bir hedefimiz olduğu için biz onu takip edebilmek adına 12 ay birikimli alıp milli hasılaya oranla bakıyoruz. Şu anda biraz daha hedefe gore bir tık uzerindeyiz hedefin. Dolayısıyla senenin kalan kısmında bir tedbir ihtiyacı olabilir mi? Birde boyle bir tedbir ihtiyacı olursa buyunun toparlanma politikasına bir zeval getirir mi?

Berat Albayrak: 2018 'de 2019 için koyduğumuz butçe açığı 81 milyar gibiydi. İlk iki ay konsolide ne kadar? 12 milyar gibiydi toplam. İlk iki 12 yıllık 81 aslında sıkıntı yok. İlk çeyrek zor bir çeyrek olmasına rağmen ilk iki ay rakamlarına baktığınızda aslında hedeften şaşmanın çok fazla olmadığı bir ilk iki ay. İkincisi, seçime gidiyor deniyor nete baktığımızda eğer ki Merkez Bankası gelirleri temettude one alındı Mart'taki odememi Ocak'ta oderim Şubat'ta oderim. Aslında bu iktisadi faaliyetin hızlandırılması açısından çok oneli bir hareket. Piyasaya erkenden likidite veriyorsunuz, piyasayı bir rahatlatıyorsunuz, faaliyeti hızlandırıyorsunuz. En onemlisi bu harcama dengesini butçe dışı olan bir noktada değil butçenin içinde olan bir harcamın yerini değiştirerek sureci yurutuyorsunuz. Daha da enteresanı 2019 butçesi açısından yine biz konforlu bir alanda hareket ettiğimizi duşunuyoruz. 15.9 bir enflasyon hedefi ve maliyet resmi koyduğunuz bir butçede enflasyonun daha da aşağıda faizin daha da aşağıda gerçekleşmesine dayalı faiz gider kalemlerinde bile çok anlamlı bir tasarruf elde edebileceğiniz bir resim alanları da olacak. Beklene performansın otesinde turizm noktasında olsun, uretim noktasında olsun, gerek istihdam, gerek vergi gelirleri noktasında bu surecinde çok daha pozitif katkı yapacağı resmi da aslında biz farklı senaryolarla yakından takip ederek yurutuyoruz. Butçe benim o anlamda baktığımda 2019 yılında biz Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak 2018'in kalan 6 ayındaki zor bir resimde ortaya konulan performansı 2019 yılına baktığımda mevcut bu kadar geniş hareket alanı içerisinde çok daha rahat ve konforlu bir şekilde yonetebileceğimizi duşunuyorum, goruyorum. Dolayısıyla bu noktada baktığımızda butçe 2019'da taahhutlerin yerine getirilmesi, hedeflerin tutturulması açısından, bizim açımızdan bakıldığında rahat bir alan.

Erhan Aslano ğlu: Disiplin vurgusunu çok yapıyorsunuz ve bu iyi bir şey. Geçen sene vergi dışı gelirlerinde onemli bir katkı yaptığı yonunde bir yorumda var. Aslında ekonomi yavaşladığında butçe açığının artması da çok anormal bir durumda değil. Bu bir mali kural olsaydı pek goze batmayacaktı. O anlamda aynı şekilde bir risk şeklinde gormemek lazım. Bu yıl o bir kereye mahsus ya da vergi dışı gelirler tarafında belki geçen yıla gore daha zayıf bir performans olabilir mi?

Berat Albayrak: Koymad ık zaten.

_Erhan Aslano ğlu: Ben o zaman vergi gelirlerinde daha iyi bir performans beklememiz gerekiyor. Yılın ikinci yarısı bunu bekleyebiliriz. Birde bir vergi reformu çalışmasından bahsediyorsunuz. Turkiye'nin bu butçe dengesinde daha guçlu vergi gelirlerini asli gelirlerle sağlaması, kayıt dışını azaltması da çok onemli olacak. Nasıl bir vergi reformu? _

Berat Albayrak: Çok yetkin bir ekip var bu konuya detaylı şekilde çalışan farklı paydaşlardan ozel sektorden de sadece burokratlardan bahsetmiyoruz. Çok kapsamlı şekilde gelir vergisi, kurumlar vergisi tum vergi kalemlerinin alt kırılımları, dijital vergilendirmeden tutun birçok alanda. Rekabetçi bir vergi sisteminin ekonomi için çok hayati oneme sahip bir alan olduğunu duşunuyorum. Vergi gelirlerindeki optimizasyonun vergi oranlarının arttırılarak değil onunla optimize edilerek yakalanması gerektiğini duşunen insanlardan biri olarak bu çerçevede felsefesini verginin optimize edilerek sadece bolgemizde değil kuresel ekonomik faaliyetlerde kurumların daha da rekabetçi hareket edeceği bu mimari uzerine inşa edilmesi gereken ki bu çalışma başladı. Zannediyorum Mayıs'a kadar genel bir çerçeve bu yaz bu yıl bunu bir noktaya oturtup bununla ilgili adımı hızlıca atıp onumuzdeki donemde bunu artık Turkiye'de çunku vergide helalleşme dediğimiz mukellefle kamu arasındaki ilişkinin de çok daha basitleştirilmiş karmaşıklıktan uzak, çok daha yalınlaştırılmış, çok daha okunabilir. Muhalefetteki dostumuz olan vekillerden birisi butçede soylemişti 'Sayın bakanım siz başarılı olacaksınız' dedi. 'Hayırdır' dedim. 'Siz mali kokenli değilsiniz ya başarılı olacaksınız' dedi. Hem maliyede hem hazinede çok yetkin bir insan kaynağı havuzumuz var. Her yerde onu diyorum mukellef odaklı. Özel sektor gozuyle baktığımızda ben bir tarafsam karşı taraf muşteri. Muşteri memnuniyeti. Yaptığımız her işte doğru yapıyorsak hoşuna gitmiyorsa bile dunyanın en sevilmeyen işidir vergi işi. Bunu oyle bir dengeli şekilde uygulamalıyız ki hem paydaşların hem kamunun memnuniyeti hem de toplamda kurumsal memnuniyetin artacağı bir metodoloji ile izlemek lazım. O bakış açısıyla yola devam edeceğimiz ve en onemlisi o bakış açısına haiz insan kaynağının katkı sağladığı çerçevede yuruyen bir sureç var. Bunun adını bu sene koyacağız. Yazdan once bu çerçeveyi bir noktaya getirmeye çalışacağız. İşin yasal altyapısı nihayete erdikten sonra inşallah yasama sureçlerini de nihayete erdirip bu yıl bu konuda adım atmak istiyoruz.

Berfu G uven: Yerlilerde dolar almaya devam ediyor. Hatta bugun açıklanan son verilere gore 22 Mart haftasında 3 milyar dolarlık bir alım daha yapılmış ve 179 milyar doları aştı dolar mevduatı. Dolar almaya devam eden Ayşe teyzeye ne mesajınız olur?

Berat Albayrak: T urkiye'de son donemde ozellikle son birkaç ayda ciddi bir ekonomik ve finansal anlamda spekulatif bilgi kirliliğine dayalı onune gelen açıklama, onune gelen bilgilendirme, işte dolar şoyle olacak boyle olacak filan. Muazzam bir dezenformasyona dayalı bir sureç yaşadık. Bunun işin ulusal guvenlik tarafı onumuzdeki noktada bakıldığında çok daha etkin mucadele edilmesi gereken bir husus. Olay basit bir analizden ote spekulatif bir bilgiyle finansal guvenliği tehdit edecek noktadaysa bu bir suç. Özellikle Turkiye'de geçmiş yıllarda ve son donemde de yaşadığımız benzer spekulatif sureçleri burada da yaşamamıza bağlı toplumda da kamuoyunda hatta çok şikayetler aldık kurumlar arayıp dolara donun dolar 8 olacak 10 olacak, işte hoca diye duşunulen insanlar, ekonomist diye duşunulen farklı profilde insanlar çok ciddi bir dezenformasyon oluşturdu. Bu çerçevede son haftaya kadar eyvah 6-8-10 olacaksa dolar alalım. Birde seçim doneminde oluşabilecek belirsizlikler noktasında bir konumlanma da soz konusuydu. Burada bir sureç tecrube ettik yine. Sadece dunku rakamlara baktım ciddi rakamda yerleşiklerde TL'ye donme sureci başlamış. Ama seçim yaklaştığı için ama birilerinin o beklentileri tutmadığı için herhalde olmayacak seçimlerden sonrada duşer algısından mı biliyorum yavaş yavaş çozulmeyi gormeye başladık. Ekonomi gibi bir alan ozellikle mevduat sahipleri dediğimiz alan ozellikle en duygusal bireylerin alanı dediğimiz maddi varlıklar uzerinden çok rahat spekule edilebilecek alanlar olduğu çok son donemde çok yoğun şekilde suiistimal edildi bu alan. Ama seçimden sonraki sureçte bu noktada da ben hızlı bir normalleşme yaşayacağımızı duşunuyorum. Çunku toplam mevduata oranla baktığımızda yuzde 50'lerki geçmiş donemlerde bu oranları gorduk. Ama onumuzdeki donemle birlikte artık ozellikle Turk lirası hele de şu son 6-7 ayda yaşanan sureçte para birinin değeri nasıl bir sureç herhalde Turkiye yeni ekonomik sistem yeni ekonomik program, yeni ekonomi yonetimi, yeni ekonomiyle ilgili butun atılan adımlar her geçen gun daha guçlu bir guven ortamı ve iklimiyle Turkiye'ye para birimine guvenenleri mahcup etmeyecek. Guvenmeyenleri herhalde daha fazla mahcup edeceği bir donemi yaşayacağız. Ama şu son sureç ve seçimden sonraki sureç bu anlamda da ozellikle Turk Lirası uzerinde doviz mevduat hesaplarında TL'ye yonelik hareketin daha da hızlanacağı bir sureci gozlemleyeceğimizi duşunuyorum.

G okay Otyam: Dışarıda bilgi kirliği var ama sizin gorduğunuz tablo ne ve o tablo Turkiye'ye nasıl yardımcı olacak ya da risk oluşturacak?

Berat Albayrak: Bu soru asl ında dunyada hiç kimsenin bilmediği sadece ve sadece tahmin ederek doğru pozisyon almaya çalıştığı bir alan. Amerika'nın da ben tek başına bildiğini stratejisinin net olduğunu veya Çin'in Rusya'nın Avrupa'nın veya İngiltere'nin. Ama mevcut veri setine baktığımızda, ekonomik gelişmelere, siyasi gelişmelere, atılan adımlara baktığımızda hakikaten çok fazla karmaşık bir doneme gidiyoruz. FED'e bakıyorsunuz 2-3 ay once başka bir şey konuşuyorduk bugun başka bir şey konuşuyoruz. Bu beraberine çok başka bir iklim doğuruyor. Sadece Çin'deki yavaşlama diyoruz, Amerika ile muzakere surecinde hala nihayete ermeyen veya bunun ithalat ve ihracat dengesinde her iki ulkenin arasında farklı yeni yaptırımları doğurup doğurmayacağı, buna yonelik Çin'in iç piyasasına kuresel ekonomilerdeki yatırım politikasına, Avrupa ile ilişkilerine son donemdeki gelişmelere ne şekilde etki edeceğinden de bahsetmiyorum. Meselenin ozune baktığımızda Turkiye dunya ticaretinde yuzde 1'in altında pay alan bir ulke. Ama Turkiye mevcut kapasitesiyle, mevcut uretim altyapısıyla, mevcut jeostratejik konumuyla sahip olduğunun çok otesinde potansiyeli olan bir ulke. Son 16-17 yıldır ne yapıldı Turkiye'de. Beton beton diye çok eleştiri oluyor. Turkiye son 16-17 yılda ekonomik anlamda kopruyu geçti. Altyapı, ulaşım, iletişim, enerji bu ekosistemin en kritik ihtiyacı olan bu altyapı networkunu Turkiye bitirdi aslında. Ulaşım karayolu, havayolu, deniz yolu , demiryolu. Demiryolu 2023 son altyapılarla bitiyor. Karayolu bitti, deniz yolu altyapısı sağlam, havaalanları neredeyse 60'a ulaştı. İletişim, GSM, fiber altyapısı Turkiye dunyada en ama en gelişmiş alt yapı networkunu tamamladı. Enerji uluslararası bor hatları, petrol altyapısı, depoları, doğalgaz depolama altyapısıyla bolgenin en buyuk ve en onemli altyapısına sahip ulkelerden birisi noktasına geldi. Bu resme baktığımda 4 saatlik uçuş mesafesinde Hindistan'dan Londra'ya Moskova'dan Dubai'ye dunya nufusunun gayrisafi milli hasılasının 3'te birinin merkezinde olan bir ulke olarak tum bu altyapı ekosistemini en guçlu ulkelerin başında gelen bir ulke olarak ve en onemlisi çok dinamik sadece yetişmiş insan kaynağı değil aynı zamanda orta sınıf anlamında bakıldığında çok guçlu ve dinamik orta sınıf noktasına eriştiği bilgisinden de hareketle Turkiye işin sosyolojik tarafı, rekabetçi ozel sektor tarafı işin eğitim altyapısı tarafı, işin ulaşım altyapısı tarafı diye saydığımız tum bu diğer alanlarla birlikte bolgede ve kuresel rekabette en avantajlı noktadaki ulkelerden bir tanesi dunyada. Birebir ilişkilerinizde, bolgesel ilişkilerinizde tum bu sahip olduğunuz stratejik avantajı kazan kazan ilişkisine dayalı çok daha etkin bir şekilde kurgulayan ve uygulayan ozellikle yeni ekonomi doneminde çok daha senkronize bir ekonomi politikası uygulanan bir sureçte 7 bakanlıktan 3 bakanlığa duştu. Yeni sureçlerle birlikte çok etkin bir ekonomi diplomasisi de yuruten bir ulke olarak Turkiye çok avantajlı bir konumda. İran'la, Rusya'yla, Çin'le, Hindistan'la, Kore'yle, Avrupa Birliği'yle de bu sureci çok daha etkin yurutebilecek kapasiteye de sahip, vizyona da sahip ama en onemlisi bir stratejik akla sahip. Özellikle ulke bazlı ve sektor bazlı STA'ların incelenmesine gumruk vergi oranlarından o ulkelerle bugune kadar uygulanan ekonomi politikalarına ve en onemlisi siyasi ve ekonomik işbirliklerinde daha fazlasını nasıl yapabilecek yol haritalarıyla çok onemli yol haritaları belirliyor. Daha da onemlisi bu buyumeyi çunku Turkiye'de 170 milyar dolar bir ihracatımız var bu kadar. Hayır. Turkiye'nin mevcut ihracat kapasitesi altyapısı itibariyle 250-300 milyar dolar ihracatı karşılayabilecek bir altyapı. Bizim reel sektorun ihtiyacı olan alanları çok sihirli dokunuşlarla realize etmemiz o kadar onemli ki son bir ayda sadece attığımız iki sektorde çok guzel bir ivme yakaladık. Önumuzdeki birkaç yıl bunu çok guçlu goreceğiz. Birisi işte deri sektoru. İkincisi, uçuncusu, dorduncusu hepsi yolda. Dunya zor bir doneme gidiyor ama Turkiye olarak biz son yıllarda yaşadığımız her bir sureç oldurmeyen acı guçlendirir prensibinden hareketle bağışıklık sistemimizi o kadar guçlendirdi ve guçlendirmeye devam ediyor ki toplumsal refleksimizi, ekonomik refleksimizi, sosyolojik reflekslerimizi o kadar guçlendiriyor ki bunlara uyum sağlama, adapte olma ve hızlı şekilde aksiyon alma noktasında Turkiye'yi çok başka bir yere getirdi. En buyuk rahatlığımı o. 1 Nisan'dan sonra artık 4.5 yıl seçim, seçim gundemi, politikası konuşmayacağız. Ben açıkçası tum bu genel resme baktığımda Turkiye çok tarihi donemlerden geçti. Ekonomik anlamda da. Bir ekonomiden bahsediyorsanız o ekonomideki buyumeye dayalı, gelişmeye, yatırıma dayalı iklimde en onemli unsur yatırım ortamının çok daha iyi olmasıyla ilgili. Gerek maliyetler, gerek iklimin çok farklı alanlarının en iyi seyrettiği sureçleri doğru tespit edip takip etmemiz lazım. 2013 bu konuda çok tarihi bir yıldır. 2013 kişi başı gelirle bizim ust gelir grubunu kırdığımız bir yıldır ilk defa. 12 bin 55 dolardı zannediyorum çıktığı bir noktadır. O gun bugundur 4-5'lerde olan faiz once 2013 yazında 7-8'ler çıktı. Sonra yıl sonu 17-25'ten sonra malum 11-12-13'lere çıktı sonra 17-18'lere çıktı derken şu 4-5 senede yaşadığımız ama teror olayları ama şu bu ciddi bir şekilde yara aldığı bir donem yaşadık biz. Ekonomi olarak bakıyorum. Gerek reformlar seçimler olduğu için ciddi bir şekilde askıya alındı, Turkiye'nin beka meselesi ortaya çıktığı için, çunku biz teror eylemleri yaşadık. Sokakta geçen insanlarımıza gokten zembille inmedi o bombalar. 15 Temmuz bir film değildi. Ama bunları artık geride bırakıyoruz. Bu noktada ozellikle ekonominin daha hızlı toplanabilmesine yonelik makro ve mikro anlamda ozellikle yatırım ortamının iyileşmesiyle ilgili tum bu sayılan alanlarda ki maliyet bunun için çok onemlidir, faizlerdeki iyileşme bunun için çok onemlidir. Faizlerde, maliyetler istenilen duzeye doğru hızla yol aldığınızda yeni yatırım iştahından tutun ozellikle bilançolardaki tasarruf edilecek alanlar yeni buyume potansiyeline ayrılacak kaynakların gelişmesiyle birlikte iktisadi faaliyet çok daha hızlı toparlanacaktır. Turkiye bu iklime doğru hızla girmeye başladı. Onun için ben çok umutluyum, umitliyim. Özellikle onumuzdeki donemle birlikte Turkiye çok daha guçlu bir atılımı ortaya koyacak. Çok umutlu ve pozitif bir surece doğru hızla yol alacak. Turkiye her yaşadığı sureçten çok buyuk dersler çıkarıyor, tecrubeler elde ediliyor, çok daha buyuk ozguven kazanıyor, piyasalarıyla, sektorleriyle, şirketleriyle, bireyleriyle çok tarihi sureçlere şahitlik ediyoruz. Her yaşadığımız sureç aslında bir kitap konusu ve Turkiye bunların hepsinden çok daha pozitif bir gundemle çıkıyor. İnşallah onumuzdeki sureç Nisan ayıyla birlikte ekonomi anlamında 2019 yılında butun bu saydığımız hedeflerin 2.3 buyumenin daha uzerinde gerçekleşirse daha da iyi gelecek. Cari dengeye bakıyoruz. Cari dengede Mart sonu itibariyle 13'e gibi gidiyor. Geçen yıl mart ayı rekor ayı olmasına rağmen yine iyi bir ay. Karşılama oranı yine guçlu. İhracatta pozitif bir sureci devam ettirdiğimiz bir hafta sonu olursa belki bir noktada şey olabilir ama dengelenmenin iyi olduğu ve yaza doğru cari dengede çok daha guzel belki gelişmelere şahit olacağımız, çok marjinal kuçulme değil dengelenme dediğimiz, kaliteli ithalat ve ihracatta daha rekabetçi buyumeyle daha yukarı taşındığı ve Turkiye'nin cari açık diye bir konusunun gundemin artık çok onemli bir yer işgal etmediği bir surece de çok hızlı gidiyoruz. Çok rahatız. Son bir haftada kurda bir şeyler yaşadık geçti gitti. Hepimiz bir şeyler tecrube ettik. Herkes piyasa dinamikleri içerisinde bu sureci yaşadı. Dost dost, kardeş kardeş onumuzde bakacağız. Turkiye'yi, paydaşlarını daha guçlu bir şekilde hep birlikte kazan kazan ilişkisine dayalı oyle olmalı. İnşallah hep birlikte daha guzel bir surece yol alacağız.