Özet (TL;DR) @ 2019-02-27T07:00:07.000Z: Yargı Etiği Kurulu, başvuru üzerine televizyonda yayınlanan ve tarih sorularının yöneltildiği yarışma programına bir hakimin katılmasının etik ilkelere uygun olmadığı sonucuna vardı.


Yargı Etiği Kurulu, hakimlerin televizyonda yayınlanan para odullu bilgi yarışmasına katılmalarını etik ilkelere uygun bulmadı.Yargıtay'da yurutulen Yargı Etiği Reformu çalışmaları kapsamında geçen yıl kurulan Yargı Etiği Kurulu, hakimlerin davranışlarının etik olup olmadığı konusunda kararlar veriyor.Alınan bilgiye gore, Yargı Etiği Kurulu'na başvuran hakim, bir televizyon kanalında yayınlanan ve tarih sorularının yoneltildiği yarışma programına katılmasının yargı etiği ilkelerine uygun olup olmadığı konusunda tavsiye istedi.Yargı Etiği Kurulu, para odullu yarışmaya hakimin katılmasını uygun bulmadı.Kurulun bağlayıcı olmayan tavsiye niteliğindeki kararında, yarışmada tum soruları bilen yarışmacıya 1 milyon lira odul verildiği, soruların tamamının bilinmemesi durumunda, yarışmacıların doğru cevap verdikleri olçude para odulu kazanabildikleri belirtildi.Yarışma programının internetten de izlenebildiği kaydedilen kararda, programda eğitim durumları ve meslekleri de dahil yarışmacılara bazı sorular yoneltildiği gibi kazanılacak paranın nasıl harcanacağına dair sohbet amaçlı diyaloglara da yer verilebildiği anlatıldı.Program sunucusu tarafından her bir sorudan once kazanılacak para odulu konusunda hem yarışmacı hem de izleyenlere yonelik kısa bilgilendirmeler yapıldığı da bildirildi.Hakimin tum faaliyetlerinde hem mesleğe yaraşır şekilde davranması hem de bunu goruntu olarak ortaya koymasının etik bir yukumluluk olduğuna dikkati çekilen kararda, yarışma programında bilgi olçmenin yanı sıra odul kazanma unsurunun da one çıktığı, ozellikle yarışmanın jeneriğinde, sorular sorulurken ve program sırasında sunucu ile yapılan diyaloglarda, "para odulu" temasının sık sık vurgulandığı belirtildi.Kararda, yarışma programına katılanın oncelikli amacı para odulu kazanmak olmasa bile bu hususun yarışmanın kamuya yansıyan ve one çıkan karakteristik bir ozelliği olduğu ifade edildi.

" HAKİM HEDİYE KABUL ETMEZ"

Yargıtay Etik İlkeleri'nin, "Hakim hediye kabul etmez ancak umuma açıklama konusundaki yasal gerekler ve hukuk gozetilmek suretiyle tarafgirlik goruntusune yol açmayacak veya yargısal gorevlerin icrasında kendini etkileme izlenimi oluşturmayacak yuksek maddi değer taşımayan sembolik, hatıra kabilinden hediye, odul ve benzeri şeyi alabilir. Uluslararası protokol, nezaket, teamul veya kurumsal nezaketin gerektirdiği hallerde hediye kabulu bu kapsam dışındadır" şeklindeki maddeleri hatırlatılan kararda, şu değerlendirmeler yer aldı:"Yarışma programında odul olarak para verildiği dikkate alındığında, soz konusu odulun maddi değer taşımayan, hatıra kabilinden bir şey olarak kabulune olanak bulunmamaktadır. Aynı nedenle, yarışma sonucu verilen odul, uluslararası protokol, nezaket, teamul veya kurumsal nezaketin gerektirdiği haller kapsamında da değildir. Hakim, surekli olarak halkın gozlemine ve kendisi hakkında yorum yapmasına maruz kalacaktır.Bu nedenle sıradan vatandaşın yuk olarak gorduğu birtakım sınırlamaları kabul etmelidir. Soz konusu davranışlar, toplumun diğer uyeleri tarafından gerçekleştirildiğinde olumsuz kabul edilmeyecek olsa dahi, hakim bu sınırlamalara ozgurce ve gonullu olarak katlanmalıdır. Bu durum hakimin hem mesleki hem de ozel hayatı için geçerlidir."Diğer kamu gorevlileri ya da yargı faaliyetleri konusunda gorev alan kişiler bakımından uygulanmayan kişisel sınırlamaların, bazı hallerde hakim için uygulanabileceğine işaret edilen kararda, bu nedenle, kamu gorevlileri ve hatta avukat gibi yargı faaliyetlerinde gorev alan toplumun diğer fertlerinin katılabileceği bazı faaliyetlerin, hakimler için uygunsuz sayılabileceği kaydedildi.Hakimin konuyla ilgili mevzuat hukumlerine aykırı bir davranışta bulunmamaya da ozen gostermesi gerektiği ifade edilen kararda, Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 48. maddesi de anımsatıldı.Bu duzenlemenin, "Hakim ve savcılar, Adalet Bakanının izin vermesi koşuluyla adalet yuksekokulları ile hizmet oncesi, hizmet içi ve bir ust goreve hazırlama kurslarında meslek ile ilgili konularda ders ve konferans verebilirler. Hakim ve savcılar, kanunlarda belirlenenlerden başka, resmi ve ozel hiçbir gorev alamazlar, kazanç getirici faaliyetlerde bulunamazlar" hukumlerini içerdiği hatırlatıldı.Kararda, şu tespitler yapıldı:

"Hakimlerin odullu yarışma programlarına katılmalarına izin verildiği takdirde, televizyonda yayınlansın veya yayınlanmasın bu tur faaliyetlerinden gelir elde etmeleri, bu 48. madde çerçevesinde tartışmaya açılabilir ve mesleki davranış kurallarının ihlal edildiği yonunde olası şikayetler gundeme gelebilir. Dolayısıyla, hakimlerin mesleki davranış kurallarının ihlali olarak yorumlanabilecek faaliyetlerden uzak durmaları, yargı gorevinin ozenle yerine getirilmesi bakımından buyuk onem taşır. Bir hakim, yapmayı duşunduğu davranışın etik ilkelere uygunluğunu değerlendirirken, diğer mesleki davranış kurallarını da dikkate almalı ve bu kuralları ihlal etmediğinden emin olmalıdır."

SANAT, SPOR, D İĞER SOSYAL VE EĞLENCE AMAÇLI FAALİYETLER...Hakimlerin, toplumdan soyutlanmamak amacıyla yargı dışı uygun faaliyetlere katılabilecekleri de belirtilen kararda, hakimlerin, yargı makamının itibarını zedelemediği ve yargısal gorevlerini gereği gibi yerine getirmesine engel olmadığı muddetçe, sanat, spor, diğer sosyal ve eğlence amaçlı faaliyetlere katılabilecekleri aktarıldı.Hakimin, yargı dışı faaliyetlerine ayırdığı emek, zaman ve çaba nedeniyle yargı gorevini ihmal etmemesi gerektiğinin de vurgulandığı kararda, "Bu yarışmalar için yapılacak başvurular, on eleme ve mulakat aşamalarının yanı sıra, daha çok doğru cevap vermek ve dolayısıyla daha çok para odulu kazanmak için gosterilen çaba, yargı dışı faaliyete aşırı derecede ozen ve zaman harcanması riski doğurabilir. Boyle bir durum da hakimin yargısal gorevini yerine getirme kapasitesinin azalmasına yol açar" ifadeleri kullanıldı.Kararda, para odulunun, yuksek maddi değer taşımayan sembolik veya hatıra kabilinden bir şey olarak nitelendirilemeyeceği, bu nedenle hakimin, para odullu bir yarışmaya katılmasının uygun olmadığı sonucuna varıldı.Hakimin yargısal gorevlerindeki yetkinliği kadar, toplumdaki genel gorunuşu ve bıraktığı izlenimin de buyuk onem taşıdığına işaret edilen karada, yarışma incelendiğinde, hakimin kontrolu dışındaki nedenlerden dolayı mesleğe yaraşırlık goruntusu uzerinde bazı riskler oluşturabileceğinin de ongorulduğu anlatıldı.Kararda, yarışma sırasında oluşabilecek tipik olmayan durumlar, yorumlar, diyaloglar veya yanıt verilemeyen soruların niteliğinin bile hakimin mesleğe yaraşırlık goruntusu bakımından bazı risklere yol açabileceği de kaydedildi.