Yarım asır sonra bugün bu müziği yapabiliyorsam onun gibi ustalar sayesinde. İşte 20 yıl önce bu ay aramızdan ayrılan Ba...

Özet (TL;DR) @ 2019-02-16 08:21:57.760965: Yarım asır sonra bugün bu müziği yapabiliyorsam onun gibi ustalar sayesinde. İşte 20 yıl önce bu ay aramızdan ayrılan Barış Manço’nun çocukluğundan bu yana geçtiği yollar, dünya müziğine kattıkları ve…

Hen uz ortaokul yıllarında kurduğu ilk grubu Kafadarlar'la birlikte, donemin rock'n roll şarkılarını yeniden yorumluyor. Lise yıllarında Harmoniler'i kuruyor ve yan yana gelmesi pek ongorulemeyen rock'n roll ile Turk muziğini, Batı enstrumanlarıyla buluşturacak olan ozgun turun ilk denemelerini yapıyor.

Üniversite için yolu Belçika'ya duşuyor ve Kraliyet Akademisi'nde resim, grafik, içmimarlık eğitimi goruyor. Yurtdışındaki bu eğitimi sırasında iki Fransızca EP'ye imza atıyor. Les Mistigris isimli Belçikalı grupla konserler verip Fransızca ve İngilizce şarkılardan oluşan 45'likler yayımlıyor. Daha sonra 'Kol Duğmeleri' adıyla bilinecek olan ilk Turkçe bestesi 'Bizim Gibi'yi de bu donemde yapıyor. Ancak vize problemleri ve yasal sorunlar nedeniyle, grupla yollarını ayırıyor.

Kalemim kay ıp gider...

Bu ayr ılık guzelliklere gebe. Zira 1968'de Mazhar Alanson ve Fuat Guner'in grubu Kaygısızlar'a katılıyor. Bu 'ruya ekip' ilk kayıtlarını yayımladıktan sonra geniş bir popularite elde ediyor. Üçuncu 45'likleri ' Bebek/Keep Lookin'', psychedelic oğeleri Anadolu'nun folk/mistik zenginliğiyle birleştirebilen ilk denemelerden. Anadolu kulturunun, o sıralar Batı'yı kasıp kavuran psychedelic muzikle birleşmesinin temellerinin atıldığı bu donemde Manço şunları soyluyor: "Yerelden hareket edip evrensele ulaşmaya, evrenselden de tekrar yerele gelmeye çalıştım. Bunu da aslında her defasında çok fazlaca hesap ederek yaptığım soylenemez. Mesela ben bestelerimi gayri iradi yaparım. Farkına varmadan kalemim, kağıdın uzerinde kayıp gider..."

' Ağlama Değmez Hayat' 45'liği 50 binden fazla satarak ona ilk 'Altın Plak'ını kazandırıyor. Fransız plak şirketleri Philips ve Barclay gruba anlaşma teklif ediyor. Fransa'ya giden Manço, şirketin onerisiyle kısa bir sureliğine 'Barishango', Kaygısızlar ise 'Possibility' ismini alıyor.

1969 'da Kaygısızlar'la yollarını ayırıyor. 1970'e dek Batı enstrumanlarıyla yaptığı muziğinde farklı bir yol deneyerek, bestesini kemençe sanatçısı Cuneyd Orhon'un yazdığı ' Dağlar Dağlar'ı gitarla buluşturuyor. Bu plak 700 bin gibi rekor bir satış elde ediyor ve Manço kariyerindeki ilk ve tek Platin Plak odulunu alıyor.

Abs urd, kulturumuzde var

Hemen ardından Moğollar'la kısa suren fakat onemli işbirliklerinden birine imza atılıyor. Manço şoyle anlatıyor: " Artık biz bir butunuz. Ne ben Moğollar'ın şarkıcısıyım ne de onlar benim grubum. Yepyeni bir grup olduk. Adımız MançoMongol." 1971'de grup içi anlaşmazlıklar ve Manço'nun sağlık sorunları sebebiyle MançoMongol arkasında guzel kayıtlar bırakarak dağılıyor.

İ şte gerçek donuşum, bundan sonra yaşanıyor. Turk muzik tarihinde on yıllar boyu sayısız konsere, onlarca albume ve eşsiz kayıtlara imza atan muazzam bir işbirliği doğuyor: Barış Manço ve Kurtalan Ekspres! 1972'de 'Ölum Allah'ın Emri' ve 'Gamzedeyim Deva Bulmam', ardından 'Kuheylan' ve 'Lambaya Puf De' çıkıyor. Bu sırada ilk video klipleri 'Hey Koca Topçu' yayımlanıp buyuk ilgi goruyor. 1975'te Murat Ses'in klavyeleri ve muzikal dehasıyla daha da zenginleştirdiği '2023' plağı yayımlanıyor. Bu album 'Vur Ha Vur', 'Tavuklara Kışt De' gibi mucevherler barındırıyor.

Bundan sonrası tarih! Ardı ardına efsane kayıtlar yağmaya başlıyor. Ekip 'Yeni Bir Gun' albumuyle 'progresif rock' turunde Turkiye'nin en ozel kayıtlarından birini veriyor. Yaln ızca Turk muziği için değil, evrensel muzik adına da eşsiz bu sureci şoyle anlatıyor Manço: "Dede Korkut okumuş bir insanın başka absurd bir şey okumasına fırsat kalmadan, absurdun zaten bizim kulturumuzde olduğunu bilmesi gerekir. Veyahut bir Bektaşi, bir Nasrettin Hoca okuyan biri absurd olayının dibine kadar inildiğini bizim toplumumuzda bilir."

1980 'ler, Manço'nun efsane yılları. 'Eğri Buğru' kaydının yer aldığı '20. Sanat Yılı-Disco Manço' ve 'Arkadaşım Eşek', 'Donence', 'Şehrazat' gibi parçaların bulunduğu 'Sozum Meclisten Dışarı' albumleri... 'Ali Yazar Veli Bozar', 'Hal Hal', 'Gulpembe', 'Halil İbrahim Sofrası', 'Kazma', 'Bugun Bayram', 'Soyle Zalim Sultan', 'Gibi Gibi', 'Lahburger' gibi klasikler... 'Super Babaanne', 'Unutamadım' gibi 80'lerin ruhuna uygun elektronik pop, synthesizer etkilerinin yoğun hissedildiği şarkılar... 'Domates Biber Patlıcan', 'Kara Sevda', 'Can Bedenden Çıkmayınca', 'Nane Limon Kabuğu' gibi, videolarıyla yayımlanan hit'ler...

E şsiz iletişim dili

TRT 'ye yaptığı programlarla gorulmemiş bir sevgi kazanıyor: 'Barış Manço'yla 7'den 77'ye', 'Adam Olacak Çocuk', 'İkinci Kahvaltı', 'Donence', 'Dere Tepe Turkiye'... Sonra 'Mega Manço', 'Musaadenizle Çocuklar' albumleri, Japonya konserleri ve 'Live in Japan' konser albumu, 'Mançoloji' ve bedenen bu dunyayı terk eylediği o hazin tarih, 1 Şubat 1999!

Evrensel ve zamansız eserleri, ozgun uslubu, retrofuturist bir super kahraman gibi uzerine giydiği personası, dunyanın farklı coğrafyalarından kişilerle kurduğu ayrım gozetmeyen eşsiz iletişim dili, kimselere benzemeyen haliyle o, gerçek bir ilham kaynağıydı. Ş u an 'Anadolu pop' ya da 'psychedelic Turk rock muziği' turu altında tum dunya Erkin Koray, Selda Bağcan, Moğollar'la birlikte Barış Manço plakları dinliyor.

İşte yarım asır sonra bugun bu muziği yapabiliyorsam, bu ustaların verdikleri ozgun eserler, Anadolu coğrafyasına duydukları tutku ve merak, rock'n roll'la ve dunyayla kurdukları bağ, halk edebiyatına duydukları ilgi, temel hak ve ozgurlukleri savunma biçimleri ve tum bunları ozgur duşunme pratiğinin suzgecinden muziklerine geçirebilmeleri sebebiyledir.

Onunla ne zaman tan ıştım?

Man ço'yla ilgili minicik fakat çok değerli bir anım var. Beş yaşındaydım. Moda Caddesi'nde annem ve anneannemle geziyorduk. Karşıdan onun geldiğini gordum. O anki heyecanımı tarif edemem. Yanına gittik. Beni kırk yıllık ahbabı gibi karşıladı, birkaç soru sordu. Nihayet ayrılık vakti geldi. O donemin meşhur aktivitesi, gorduğun unluden imzalı fotoğraf istemekti, istedim. Ellerini cebine att ı, ceplerindeki astarı dışarı çıkardı ve dunyanın en tatlı sesiyle "Hiç yok ki" dedi, sonra şu unutamadığım cumleyi ekledi: "Biz senle tanıştık, sohbet ettik, kanıt isteyenlere işte bunu anlatırsın!"� Biz Bar ış Abi'yle tanıştık, evet. Ama asıl tanışma, onun eserlerini anlamaya, yaşamaya başladığımda vuku buldu. Gerçek dostluğumuz eserlerini sahnede çalıp soylediğimiz ve şimdiye kadar bir albumume koyduğum tek 'yeniden uyarlama eser' olan 'Hemşerim Memleket Nire'yle kuruldu. Çok bilinen eserlerinin aksine, kıyıda koşede kalmış olağanustu eserler de verdi Manço. Şahsi kanaatime gore 'Hemşerim Memleket Nire' bunlardan biri. Son albumum 'İstikrarlı Hayal Hakikattir' için bu şarkıyı buyuk bir heyecan ve saygıyla yeniden duzenledik.

Bu yaz ıyı, onun zaman zaman tartışılan politik goruşune istinaden, 'Hemşerim Memleket Nire'yi hatırlatarak bitirmek isterim. Zira o verdiği eserlerle, herhangi bir partinin, ideolojinin çok otesinde bir felsefe ve bakış açısıyla bu halkı birbirine yaklaştırabilen ozel bir figurdu, donemin ruzgarıyla verdiği kararların çok otesindeydi ve benim için hep oyle kalacak.

Evrensel ve zamans ız eserleri, ozgun uslubu, retrofuturist bir super kahraman gibi uzerine giydiği personası, kimselere benzemeyen haliyle o, gerçek bir ilham kaynağıydı.

Gaye Su Akyol'a gore Barış Manço'nun ilk 10'u

İ lk 10 listemde Barış Manço'nun yalnızca kendi eserlerine değil, yeniden duzenlemelerine de (cover) yer vermek isterim. Çunku orijinaline sadık kalınarak yapılmış çok ozgun ve zihin açıcı eserler olduklarını duşunuyorum.

1. Hem şerim Memleket Nire
2. Lambaya P uf De
3. D onence
4. Gamzedeyim Deva Bulmam
5. İşte Hendek İşte Deve
6. Halil İbrahim Sofrası
7. Cac ık
8. Ge çti Dost Kervanı
9. Ali Yazar Veli Bozar
10. Hal Hal