Özet (TL;DR) @ 2019-02-13T17:12:43.000Z: Çin ile Türkiye arasında siyasi krize yol açan Uygur Türkleri tartışması, Çin basınında ve sosyal medyada geniş yer buldu. Çin basınında yer alan analizlerde, “Türkiye’nin tutumu, Çin’in içişlerindeki…


Çin ile Turkiye arasında siyasi krize yol açan Uygur Turkleri tartışması, Çin basınında ve sosyal medyada geniş yer buldu. Çin basınında yer alan analizlerde, "Turkiye'nin tutumu, Çin'in içişlerindeki yonetim anlayışını etkileyemeyecek. Bu durum, yerel seçimlerde sağ seçmeni kazanma hamlesi olarak da gorulebilir" yorumlarına yer verildi.

Turkiye Dışişleri Bakanlığı Sozcusu Hami Aksoy'un, 9 Şubat'ta yaptığı yazılı açıklamada Çin'in Sincan Uygur Özerk Bolgesi'nde bulunan Yeniden Eğitim Merkezleri'ni 'toplama kampı' ifadeleriyle tanımlaması ve sonradan hayatta olduğu ortaya çıkan Uygur şarkıcı Abdurehim Heyit'in 'olumunun teessurle karşılandığını' açıklaması, iki ulke arasında siyasi krize yol açtı.

Aksoy'un bu açıklamasının ardından, Çin Halk Cumhuriyeti Ankara Buyukelçiliği Basın Sozculuğu tarafından soz konusu iddialar reddedilerek, Turk Dışişleri'nin 'toplama kampı' olarak nitelendirdiği yerlerin Çin'in aşırıcılığa karşı aldığı onlemler kapsamında faaliyet yuruten Yeniden Eğitim Merkezleri olduğu vurgulandı.

Elçiliğin açıklamasının ardından, Sincan Uygur Özerk Bolgesi Basın Ofisi de, hapishanede oldurulduğu one surulen Uygur şarkıcı Abdurehim Heyit'in videosunu yayınladı ve Heyit'in olum iddialarının gerçeği yansıtmadığı açıklandı.

​Bu gelişmelere ek olarak, Çin Dışişleri Bakanlığı Sozcusu Hua Chunying, "Turkiye'nin saçma yalanlara dayanarak Çin'i suçlaması çok anlamsız ve sorumsuzca" diyerek, Turkiye nezdinde resmi girişimde bulunacaklarını açıklamıştı.

Yaklaşık iki yıldır 'ulusal guvenliği tehdit' gerekçesiyle Sincan'da tutuklu bulunan Heyit'in sosyal medyada yayılan olum haberi ise, ilk olarak Uygur- Amerikalı aktivist Aydın Anwar tarafından Twitter uzerinden paylaşılmıştı.

So sad to share that one of the most prominent Uyghur artists, Abdurehim Heyt, has died on Feb 7 2019, in Chinese prison due to excessive torture. He was imprisoned in early 2017 for his music and representing Uyghur national pride.

Here's a snippet of one his famous pieces. pic.twitter.com/w1SeNQK1Qk

-- Aydin Anwar (@aydinanwar_) February 8, 2019

​Heyit'in olum haberine ilişkin herhangi bir kaynak belirtmeyen Anwar, Uygur şarkıcının 'aşırı işkenceler sonucunda oldurulduğunu' açıklamıştı.

' TÜRKİYE'NİN TAVRI, ÇİN'İN YÖNETİM ANLAYIŞINI ETKİLEMEYECEK'

Konuyla ilgili, Çin hukumetine yakınlığıyla bilinen Global Times'ta yer alan analizlerde, Turkiye'nin tavrı ve Çin'e 'toplama kamplarını kapatma' çağrısında bulunması eleştirilerek "Turkiye'nin tutumu, Çin'in içişlerindeki yonetim anlayışını etkileyemeyecek" ifadeleri kullanıldı.

'Turkiye, Sincan'ı yargılayacak konumda değildir' başlıklı yazıda, Turkiye'nin Sincan konusunda 'kaprisli ve sığ davrandığı' ve bu durumun birçok Çinlinin Turkiye konusunda hayal kırıklığına uğramasına neden olduğu belirtildi.

' TÜRKİYE, PAN-TÜRKİZM KOMPLEKSİNE SAHİP'

"Turkiye, bir pan-Turkizm kompleksine sahip ve her zaman Sincan'la ilgili sorumsuz açıklamalar yapıyor" ifadelerinin kullanıldığı yazıda, Turkiye'nin Sincan konusundaki 'sallantılı' tutumunun kalıcı bir değişikliğe yol açmayacağı belirtilerek, "Bu durum Turkiye'de Mart ayında yapılacak yerel seçimlerde sağ seçmeni kazanma hamlesi olarak da gorulebilir" denildi.

Ayrıca, Turkiye'nin Çin'in Sincan politikası uzerinde herhangi bir etkisi olmayacağı vurgulanarak "Bu durum en fazla Çin halkının Turk diplomasisinin olgunlaşmadığını duşunmesine yarar" ifadelerine yer verildi.

' VİDEO TOKAT ETKİSİ YARATTI'

Gazetede yer alan Yu Jincui imzalı bir yazıda ise, "Heyit'in videosunun yayınlanması, tokat etkisi yarattı" denilerek "Turkiye, Sincan sorununu anlamıyor, çok sayıda Sincanlı ayrılıkçı, yıllar boyunca Turkiye'ye sığındı" ifadelerine yer verildi.

Turkiye'nin, Sincan ayrılıkçısı 20 aktif gruba ev sahipliği yaptığı vurgulanan yazıda, Sincan ayrılıkçılığına sempati duyan bazı Turklerin ise, Turkiye'de yaşayan ayrılıkçılar tarafından yanlış bilgilendirildiği ve Turklerin bu yuzden Çin'e karşı onyargı geliştirdikleri belirtildi.

' STRATEJİK ORTAKLIĞA ODAKLANMASI DAHA İYİ OLUR'

Yu ayrıca, Çin'in Kuşak ve Yol İnisiyatifi'nin Turkiye'ye de buyuk fırsatlar sunduğunu hatırlatarak, "Turkiye'nin, Çin ile stratejik ortaklığa odaklanması daha iyi olur" ifadelerini kullandı.

(C) AFP 2018 / Greg Bake

Çin'in Twitter benzeri sosyal medya uygulaması Weibo'da ise, Turkiye'yle ilgili yakın zamana kadar yer alan turizm haberlerinde azalma gozlemlenirken, çok sayıda Çinli kullanıcının ise Turkiye'yi sert ifadelerle eleştiren paylaşımlarda bulundukları goruldu.

Öte yandan, Çin'in Ankara Buyukelçiliği tarafından yapılan duyuruda ise, Turkiye'deki Çin vatandaşlarından ve Turkiye'ye ziyaret planlayan Çinlilerden 'kişisel guvenliklerine dikkat etmeleri' istendi.