Özet (TL;DR) @ 2019-02-13T20:12:00.000Z: ABD ve Polonya tarafından gerçekleştirilen Ortadoğu Zirvesi'nin amacını ve olası sonuçlarını analist Aydın Sezer, Sputnik'e değerlendirdi. Sezer "ABD, İran, Rusya ve AB içindeki muhaliflere mesaj…


Goruş

20:12 13.02.2019(Guncellendi 20:32 13.02.2019) URL'yi kısaltın

ABD ve Polonya tarafından gerçekleştirilen Ortadoğu Zirvesi'nin amacını ve olası sonuçlarını analist Aydın Sezer, Sputnik'e değerlendirdi. Sezer "ABD, İran, Rusya ve AB içindeki muhaliflere mesaj verme kaygısı taşıyor. Ancak bu zirve, netice doğurmaktan uzak ve govde gosterisi niteliğinde" dedi.

ABD ve Polonya tarafından gerçekleştirilen Ortadoğu'da 'barış ve guvenlik' konulu Ortadoğu Zirvesi, Polonya'nın Varşova kentinde başladı. Yaklaşık 80 ulkenin davet edildiği konferansa katılan ulke sayısı da, ulkelerin katılım duzeyi de son derece duşuk kaldı. Birleşmiş Milletler Guvenlik Konseyi'nin iki daimi uyesi Rusya ve Çin'in bu zirveye katılmayacağı zaten Moskova ve Pekin'den haftalar once gelen açıklamalar doğrultusunda belliydi. Ancak yalnızca Rusya ve Çin değil, Lubnan, Filistin ve Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini de zirveye katılmayacağını açıkladı. Ayrıca çok sayıda Avrupa ulkesi gibi Turkiye de, zirveye bakan duzeyinde bir katılım gostermeyerek Varşova Buyukelçisi Tahsin Tunç Üğdul aracılığıyla izleyecek. Peki, ABD, Ortadoğu'da barış temalı bir zirveyi neden Polonya'da gerçekleştiriyor? Duşuk katılım gosterilen bu zirveden bir netice alınabilir mi? Sputnik'in bu sorularına Medya Gunluğu yazarı-analist Aydın Sezer yanıt verdi.

' ORTADOĞU'DA ESKİ GÜCÜNÜ KAYBEDEN ABD GÖVDE GÖSTERİSİ YAPIYOR'

Aydın Sezer'e gore, ABD'nin bu konferansı, Ortadoğu'da aktif bir ulke olmayan Polonya'da duzenlemesi, ancak Washington'ın mesaj kaygısıyla açıklanabilir. Sezer, Polonya'nın Ortadoğu politikalarında aktif olmayan ve İran'la 1500'lu yıllara kadar tarihi derinliği olan, ozel ilişkilere sahip bir ulke olduğunu hatırlatıyor:

"Bence Polonya ve Ortadoğu kelimelerinin yan yana gelmesinin asıl amacı, ABD'nin AB içerisinde nukleer anlaşma ve İran yaptırımlarıyla ilgili olarak, Fransa ve Almanya gibi muhalif seslere yonelik mesaj verme isteği. Toplantının yerinin ABD politikalarının İngiltere'den sonraki en sadık destekçisi olan ve anti-balistik fuze savunma sistemlerinin de konuşlandırıldığı Polonya olarak seçilmesinin, Rusya'ya da mesaj olduğunu duşunuyorum. Bunu ABD'nin Ortadoğu'da giderek kamplaştırmaya çalıştığı Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, İsrail ekseninde bir politika geliştirerek bolgede eski gucunu, imajını tekrar kazanmaya yonelik çabalar çerçevesinde bir faaliyet olarak da gorebiliriz. Çunku Rusya'nın da Ortadoğu'da ozellikle Suriye bağlamında olmak uzere diğer ulkelerle de gittikçe gelişen ilişkileri var. Ancak bu zirve, netice doğurmaktan uzak ve ABD'nin govde gosterisi niteliğinde. Bunun anlamlı olup olmadığı ise tartışılır."

' TÜRKİYE İRAN'A YÖNELİK TOPLANTIYA MESAFELİ YAKLAŞARAK DOĞRU YAPIYOR'

Ortadoğu'daki ilişkilerin gidişatının tek başına ABD'nin inisiyatifinde olmadığına işaret eden Sezer "Arap Ligi ile Esad yakınlaşmasının temelleri atılırken diğer tarafta ABD bu girişimde kendi başına bir inisiyatif yurutmuyor. Dolayısıyla Rusya'nın da Arap Ligi'yle ilişkileri son derece iyi ve Rusya'nın da bu surece etkisi ve katkısı var. Buradaki asıl tehdit, yonetilmeye çalışılan Esad'ın Arap Ligi tarafından tekrar kabul edilerek İran etkisini kırmaya yonelik. ABD'nin zirveye ilişkin açıklamaları, bunun İran'a yonelik bir lobi oluşumuyla ilgili bir zirve olduğu gerçeğini de değiştirmiyor" dedi.

Turkiye'nin İran karşıtı bir konferansa ust duzey katılım gostermemesinin "doğru" bir adım olduğuna işaret eden Sezer "Turkiye'nin ust duzey katılım gostermemesi ve zirveye mesafeli yaklaşması yerinde. Bunu bir diplomatik mesaj olarak duşunebiliriz ve bu bağlamda Turkiye doğru yapıyor. Ancak Kaşıkçı cinayeti uzerinde Suudi Arabistan'la yaşadığımız sorunlar ve her ne kadar Filistin katılmasa da Turkiye'nin Filistin-İsrail muzakerelerinde tutumu ortadayken; ote yandan da Turkiye'nin Ortadoğu'daki muhataplarıyla konuşacağı çok fazla konu ya da bunu yapacak zemini kalmadı" dedi.

' TÜRKİYE VE RUSYA'NIN TERS DÜŞMESİ ÇOK OLASI DEĞİL'

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin Perşembe gunu bir araya geleceği zirveye de değinen Sezer
"Turkiye'nin yaklaşan seçimlerin oncesinde sınırlı da olsa Fırat'ın doğusuna bir operasyon gerçekleştirmek için tarafları ikna çabası ve gayreti içerisinde olduğunu duşunuyorum. Yarınki zirvede Turkiye'nin bu operasyonu tekrar gundeme getireceğini, bir yeşil ışık yakılmasını talep edeceğini duşunuyorum. Ancak bu Turkiye'nin her ne kadar onceliği olsa da ozellikle terorle mucadele bağlamında Rusya'nın oncelikleri farklı. Yine de Turkiye-Rusya ilişkileri her iki tarafın da feda edeceği konumda değil. Burada ikili ilişkilere azami ozen gosteriliyor. Rusya kendi ikili ilişkilerinde de Suriye'de de Turkiye'yi her zaman bir şekilde yanında gormeyi arzulayan konumda. Ben yarın bir gun Suriye'deki gelişmeler konusunda İran'la Rusya'nın ters duşmesinin, Turkiye'yle Rusya'nın ters duşmesinden çok daha olası olduğu kanaatindeyim" diye konuştu.

' TÜRKİYE SEÇİM SONRASI ESAD'LA BARIŞMA GİBİ ADIMLAR ATABİLİR'

Turkiye'nin 31 Mart'ta gerçekleşecek yerel seçimler sonrası Esad'la barışma gibi adımlar atabileceğine işaret eden Sezer "Seçim sonrası ise çok radikal bir takım değişikliklerle Turkiye'nin tekrar sahada ağırlığını koyabileceği bir iklim oluşabilir. Bunu Esad'la barışma anlamında soyluyorum. Turkiye açısından bu onumuzdeki bir buçuk aylık sureç Suriye sorunu konusunda maalesef son derece belirsizlikler içeren ama bundan çok daha onemli olarak yerel seçimleri onceleyen bir platformda cereyan ediyor. Buna istinaden Turkiye bu kısa surede Fırat'ın doğusuna yonelik belki Adana Mutabakatı'na da atıfta bulunarak sadece 5 kilometrelik bir alanda operasyon veya mudahale yapma konusunda Rusya ve İran'dan anlayış bekleyebilir. Tabii, burada asıl anlayışı Rusya'nın gosterip gostermeyeceği onemli" diye konuştu.

' ASIL KIRILMA İRAN'LA YAŞANABİLİR'

Sezer "Ancak asıl kırılma, Rusya ve İran arasında olabilir. Esad'ın doğrudan Rusya'nın kontrolunde bir lider olması son bir buçuk, iki yıldır İran'ı son derece rahatsız ediyor. Hatta Esad'ın kardeşi uzerinden alternatif iktidar arayışları da oldu. Neticede, İran'ın Turkiye ve Rusya'dan farklı olarak Suriye dışındaki multecilerin çoğunluğunun Sunni olması gerekçesiyle Suriye'ye donmelerini istememesi soz konusu. Çunku onumuzdeki donemde yapılacak olan seçimlerde etkili ve belirleyici bir husus olacak. Ayrıca Rusya'nın İsrail'in guvenliğine yonelik olarak verdiği ozel sozler ve taahhutler olduğunu da biliyoruz. Rusya'nın, İsrail'in bazı İran kaynaklı tesisleri Suriye'de bombalarken fuze sistemlerini çalıştırmadığını biliyoruz. Bence Astana sureci de kanımca artık yavaş yavaş omrunu tamamlıyor. Arap Ligi'nin Suriye'deki giderek artan etkisi ve faaliyetlerini de duşunursek bu ilişki uzun surmeyebilir" diye ekledi.