Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras’ın 5-6 Şubat tarihlerinde Türkiye'ye gerçekleştireceği ziyareti, 21. Yüzyıl Türkiye ...

Özet (TL;DR) @ 2019-02-04T16:14:58.000Z: Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras’ın 5-6 Şubat tarihlerinde Türkiye'ye gerçekleştireceği ziyareti, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü Balkanlar ve Kıbrıs Araştırmaları Merkezi Başkanı Gözde Kılıç Yaşın,…

Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras'ın, 5-6 Şubat tarihlerinde Turkiye'ye iki gunluk bir ziyaret gerçekleştireceği bildirildi. Yunanistan Hukumet Sozcusu Dimitris Canakopoulos, Turkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daveti uzerine, Turkiye'yi ziyaret edeceğini soyledi. Erdoğan ve Çipras son olarak Birleşmiş Milletler (BM) 73. Genel Kurulu goruşmelerine katılmak uzere bulundukları ABD'nin New York kentinde, 25 Eylul'de bir araya gelmişlerdi. 5 Şubat Salı gunu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Çipras, goruşmenin ardından ortak basın toplantısı ve akşam yemeği gerçekleştirecek. Çipras, Çarşamba gunu ise Fener Rum Patriği Bartholomeos'u ve Heybeliada'daki Ruhban Okulu'nu ziyaret edecek. Boylece Çipras, Ruhban Okulu'nu ziyaret eden ilk Yunan Başbakanı olacak.

' ÇİPRAS'IN PATRİKHANE ZİYARETİ ABD'NİN HOŞ TUTULMASI AÇISINDAN ÖNEMLİ'

Çipras'ın Salı ve Çarşamba gunleri gerçekleştireceği Turkiye ziyaretini, 21. Yuzyıl Turkiye Enstitusu Balkanlar ve Kıbrıs Araştırmaları Merkezi Başkanı Gozde Kılıç Yaşın, Sputnik'e değerlendirdi. Yaşın'a gore, Çipras, Turkiye'ye 'siyasi hayatının en zorlayıcı gunlerini atlatmanın rahatlığıyla' geliyor:

"Çipras, Makedonya isim anlaşmasını meclise getirme ve parlamento oylamasında da sonuca ulaşmada buyuk kararlılık gostermişti. Anlaşmanın meclise gelmesinden once bozulan koalisyon nedeniyle yeniden guven oylamasına giderken, guvenoyu alamasa bile gorevine devam edeceğini, Avrupa'da boyle 12 hukumet olduğunu, soz verdiği kritik girişimleri gerçekleştirene kadar da seçime gitmeyeceğini soylemişti. Bunların bir kısmının Turkiye'yi de ilgilendiren hususlar olma ihtimalini dikkate almalıyız. Yunanistan Anayasası'nda din ve devlet işlerini tam ve kesin biçimde birbirinden ayıran onemli değişikliklere giriştiğini, değişimi Yunan Kilisesi'nin onayladığını ve desteklediğini biliyoruz. Yunanistan Anayasası'nın 3. maddesi, Fener Rum Patrikhanesi'ne bağlılığa işaret eder ve değişiklik bu maddeyi de kapsıyor. Fener Rum Patriği Bartholomeos kendisinin goruşu alınmadan, haber bile verilmeden hazırlanan taslağa sert tepki vermişti. Ziyaretin ikinci gununde Çipras Rum Patriği ile goruşecek, gelişinin bir nedeninin Fener Rum Patrikhanesi'nin Yunanistan'daki mal varlığı ve Yunan kilisesi uzerindeki hukumranlığı konusunda guvence vermek olduğunu duşunebiliriz. Patrikhanenin Yunan kamuoyunu anayasa değişikliği hakkında etkileyebileceğini duşunmuyorum, Yunan Kilisesi daha etkili. Ama hem duyulan saygı, tarihi koklere verilen onem hem de Fener'in hamiliğini ustlenen ABD'nin hoş tutulması açısından bu ziyaret onemli. Çipras'ın ateist olduğunu defaatle açıkladığına gore ziyaret de siyasi bir ziyaret olacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

' PATRİKHANE MESELESİ TÜRKİYE'NİN DIŞ POLİTİKASINI DA ETKİLİYOR, GÖRÜŞMEDE GÜNDEME GELEBİLİR'

Yaşın "Patrikhane meselesi, Makedonya Ortodoks Kilisesi'nin durumunu da kapsıyor. Zira Makedonya Ortodoks Kilisesi, Sırp Ortodoks Kilisesi'ne bağlıydı ama sonra bağımsızlığını ilan etti ama kendi bağlı bulunduğu kilise bu bağımsızlığı tanımadığı için statusu 60 yıldır --doğru tabir bu olmasa da- belirsiz/boşta kaldı. Şimdilerdeyse, Ukrayna Kilisesi'ni kendine bağlamakla Rus Patrikhanesi ve ona bağlı tum diğer kiliselerle kopruleri atan Fener Rum Patriği'nin Makedonya Kilisesi'ni de kendine bağlayarak Makedonya'nın yeni kimlik seruvenine 'katkı' sağlaması bekleniyor. Nitekim Patrik Bartholomeos, Sırp kilisesinden once zaten Fener'e bağlı olduğu yonunde bir açıklama yaparak konuya bakışını gostermişti. Ama Lozan Antlaşması hukumleri uyarınca Turkiye, Patrikhane'nin Turkiye'de yaşayan Rumların dini inançlarını yerine getirmesini sağlayacak bir kurum olarak ulkesinde kalmasına izin vermiş, herhangi bir kiliseden farklı olmadığı vurgulanmış ve siyasi tum yetkilerinden arındırılması hususunda da guvence alınmıştır. Başka ulkelerdeki kiliseleri tanımanın bu çerçevenin dışına çıktığı, Turkiye'nin dış politikasındaki onceliklerini etkilediği açık. Ukrayna, kilisesini bağımsız olacak sanırken Turkiye'den surece sessiz kalmasını rica ettiğini Ukrayna Cumhurbaşkanı'nın açıklamasından anlıyoruz. --Gerçi şimdi o da kilise mensupları da bağımsız olmadıklarını Fener'e bağlandıklarını anladılar.- Çipras'ın Erdoğan'la yapacağı goruşmede bu hususun da yer alma ihtimalini dikkate alabiliriz. Pekala, Yunanistan açısından da Makedonya'daki bu kilise konusunda bazı hassasiyetler de olabilir. Örneğin Yunanistan'ın varlığı reddedilen Makedon azınlığı, kimliklerini ifade hakkı gibi kendi kiliselerinde ibadet hakkından da mahrumlar ve Makedonya'daki kilisenin Fener'e bağlanması soz konusu olacaksa Çipras, Fener Rum Patriği'nden Makedon kimliğinin tanımı konusunda Yunan devletinin çıkarları, Prespa Anlaşması'ndan beklentileri ile ortuşen bir takım koşulların getirilmesi rica edilebilir" diye konuştu.

' ÇİPRAS-ERDOĞAN GÖRÜŞMESİ, YUNANİSTAN'IN KIBRIS KONUSUNDAKİ POZİSYONUNA İLİŞKİN BİLGİ VERECEK'

"Patrikhane ile ilgili bu iki husus dışında goruşmede Kıbrıs, Ege'deki gerilim, Doğu Akdeniz krizi de gelebilir" diyen Yaşın şoyle konuştu:

"Turk Akımı'na bağlanma istekliliğini bildiğimiz Çipras'ın bu konuya değineceğini de duşunuyorum. Kıbrıs konusunda son muzakere surecinde Anastasiadis'in iki devletli çozumu gundeme getirdiğini, Kıbrıs Turklerinin ve KKTC meclisindeki ezici çoğunluğun tercihi de bu yonde olmasına rağmen bu kez KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı'nın, federasyonu gundemde tutmaya çalıştığı, bu tutumunun da KKTC kamuoyunda onun ABD ile bağı olduğu varsayımıyla açıklanmaya çalışıldığını goruyoruz. Turkiye'nin tutumu da Sayın Çavuşoğlu'nun açıklamaları çerçevesinde iki devletli formul ya da konfederasyon seçeneğinin denenmesi yonundeydi. Bu goruşme Yunanistan'ın pozisyonu hakkında fikir verecektir. Konunun Doğu Akdeniz kriziyle zorunlu bağlantılandırıldığı donemin artık geçtiğini duşunuyorum. Rum tarafı da makul bir anlaşmayla iki devletli formul noktasına yaklaştıysa doğalgaz konusu Kıbrıs konusunun dışında şekillenebilir. Kaldı ki bugun de zaten aslında olan bu. Kıbrıs sorunu çozumunun aciliyet gerekçesiyle zorlanacağı zemin, Doğu Akdeniz'deki oldu bittilerle aşılmış oldu. Burada Turkiye, Lubnan ve Suriye'nin dahil olmadığı --Doğu Akdeniz doğalgazının Avrupa'ya ulaştırılması konusunda- bir forum oluşturuldu ama sonraki katılımlara da kapı açık bırakıldı. Goruşmede gundeme gelebileceğini duşunebiliriz ama Turkiye'nin bu konudaki tum kıyıdaş ulkelerin uzlaşısı sağlanarak deniz yetki alanları paylaşımı yapılabileceği, kendi kıta sahanlığı uzerindeki hak ve yetkilerini çiğnetmeme tutumundan geri adım atma ihtimali olmadığını belirtelim. Bahsekonu, EastMed hattının da Turkiye'nin kıta sahanlığı uzerinden geçirilmek istendiği, Turkiye'nin tum bu oldu bittilere kendi kıta sahanlığı ve KKTC'nin Turkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO) tanıdığı arama ve sondaj izinleri çerçevesinde KKTC'ye ait bolgelerde sondaja başladığı, Şubat Ayı itibariyle Turkiye karasularını aşarak daha geniş alanda sondaja başlayacağı biliniyor. Goruşmede tarafların kendi pozisyonunu koruyacağını ama iletişim kanalının açık tutulması bakımından da goruşmenin onemli olduğunu soyleyebiliriz. Ege adalarının iskan ve işgali konusunda da taraflar geri adım atmayacaktır, konunun kendileri açısından onemi vurgulanacaktır."

' LİDERLER, SEÇİM ÖNCESİ GERÇEKLEŞECEK GÖRÜŞMEDE KARŞI TARAFI ZOR DURUMA DÜŞÜRMEMEYE DİKKAT EDECEKTİR'

"FETÖ'cu askerler konusunun artık daha fazla gundem maddesi olacağını duşunmuyorum. Yunanistan bu konuda sonuna kadar diretti… Turkiye aleyhine çalışan teroristler için hala daha Yunanistan sığınmak için ilk akla gelen yer. Trump'ın Doğu Akdeniz'de ABD çıkarları için Yunanistan'ın çok onemli gorevler ustlendiği soyleminin tam ne anlama geldiği, Yunan hava savunma sistemlerinin hangi duşmana karşı ABD tarafından guçlendirildiği de herhalde bu goruşmenin konusu olmayacaktır. Seçim zamanlarında taraflar karşı tarafı guç duruma duşurmeyecek tutum sergilemeye dikkat ederler. Turkiye'deki yerel seçimler devletler arası goruşmelerin konusu/gerekçesi olur mu bilmiyorum ama Çipras'ın da Mayıs ayında erken seçime gitme ihtimali var, gerginlik daha radikal milliyetçi partilerin şu an --Makedonya isim anlaşması nedeniyle- artmakta olan kamuoyu desteğini biraz daha korukleyebilir. İki liderin samimiyeti olçusunde bu konuda destek imasında bulunulabileceğini duşunebiliriz. Bu, Turkiye'yi hedef alan soylemler anlamına gelir. Çunku Yunanistan'da Turkiye'ye kafa tutan guçlu gorunur ve bu oy getirir" diye ekledi.