Taksi plaka fiyatları iki milyon liraya ulaşırken, İstanbul yediemin otoparkları bağlanan UBER araçları ile doldu. Ama t...

Özet (TL;DR) @ 2019-01-28T16:37:15.000Z: Taksi plaka fiyatları iki milyon liraya ulaşırken, İstanbul yediemin otoparkları bağlanan UBER araçları ile doldu. Ama ticari taksiler ve UBER İstanbul’da bireysel taşımanın tek şekli değil. UBER…

İstanbul yediemin otoparkları, yasal duzenleme olmadığı için 'Yetkisiz yolcu taşımacılığı' gerekçesiyle bağlanan ve sayıları binleri bulan UBER araçları ile doldu. İstanbul genelinde yaklaşık 7 bin araçla hizmet veren UBER uygulamasının sadece yılbaşı gecesinde 250 -- 400 arasında aracının bağlandığı soyleniyor. UBER şirketi çalışanları araçlarını geri almak için mahkeme surecini başlattı. Ancak, araçlar İstanbul'da yollara çıksalar bile ticari taksilerin tepkileri ile karşılaşıyor. Çunku değeri iki milyon liraya ulaşan ve yenisi uretilmediği için piyasada az sayıda bulunan ticari taksi plakası sahipleri ve şoforleri UBER'i haksız kazanç sağlamakla suçluyor. Ticari taksiciler ve UBER çalışanları tartışadursun, İstanbul genelinde sayılarının 13 bine vardığı duşunulen korsan taksiciler en az aktif olarak çalışmaya devam ediyor.

Gozde Naz Uysal, benzer amaçla yolcu taşımacılığı hizmeti veren ve İstanbul'un trafiğinde etkin rol oynayan bu uç ulaşım sisteminin şoforleriyle sistemlerin farklarını ve sıkıntılarını Sputnik için konuştu.

' BURADA AMAÇ SUÇ İŞLEMEK DEĞİL'

(C) AA /

İstanbul Avrupa yakasında 21 araba ve 33 şoforle hizmet veren bir korsan taksi durağı sahibine gore sadece Halkalı Mahallesinde bilinen en az 150 korsan taksi var. Duraktaki şoforlerin çoğu farklı meslek gruplarından geliyor. Birçoğu geçmişte ekonomik sıkıntılar yuzunden işlerini batırmış, kapatmak zorunda kalmış ve bir sure işsiz kalmış. Hepsi kısa sureli diye başladıkları bu işi ise yıllardır yapar hale gelmiş. Asıl mesleği ziraat muhendisliği olan korsan taksi şoforu de diğer şoforler gibi çalışmaya başlamadan once bu sistemi muşteri olarak kullananlardan. Kendi aracıyla iki yıldır korsan taksicilik yapan adını vermek istemeyen 32 yaşındaki şofor, İstanbul'da korsan taksiye bilinenden çok daha fazla ilgi ve ihtiyaç olduğunu soyledi. İsmini vermek istemeyen şofor, "İstanbul'da binlerce insan korsan taksicilik yapıyor. Bunun içinde elindeki tek mesleki şeyi ehliyeti olan insanlar var. Yani burada amaç suç işlemek değil. Bunu polisler de biliyor. Fakat ticari taksilerdeki ranttan dolayı bu işin resmileştirilecek bir durumu da yok. Bizim tek sıkıntımız araçlarımızın bağlanması" dedi. İleride tekel dukkanı açmayı planlayan başka bir taksi şoforu ise işinden memnun olduğunu soyledi ve ekledi: "Şu an maddi yonden sıkıntı yok. Gelecekteki iş planlarımda bir aksilik olursa bu işe devam ederim. Asgari ucretli bir yerde çalışmaktansa bu işin yapılması daha mantıklı."

' KORSAN TAKSİ MÜŞTERİLERİ ARASINDA POLİSLER DE VAR'

DHA

Şoforlerin verdiği bilgiye gore korsan taksiyi kullanan muşteriler arasında hakimler, savcılar, avukatlar, doktorlar, pilotlar, hostesler hatta polisler bile var. Durak sahibine gore muşterilerin korsan taksi kullanma sebebi ucuz fiyatı değil. Durak sahibi her geçen gun artan korsan taksi talebini ise şu şekilde yorumluyor: "İnsanlar bizden memnun olmasa zaten bizimle çalışmazlar ve bu iş yurumez. Arz talep meselesi var burada. Biz de çalışan arkadaşlarımızı ozenle seçiyoruz. Sonuçta universite mezunu bir şofor sizi bir yerden bir yere goturuyor ve bir ticari taksinin vermediği hizmeti daha ucuza veriyor. İnsanlar donup tekrar arıyor, komşusuna soyluyor, kardeşine soyluyor, arkadaşına soyluyor. Muşteri açısından talep artıyor"

' TİCARİ TAKSİLERİN TAŞIMADIĞI MÜŞTERİLERİ ALIYORUZ'

(C) REUTERS / Osman Orsal

Her korsan taksi durağı durak ucretini ve yolculuk fiyatını kendisi belirliyor. Durak ucretleri gunluk 20 ile 40 lira arasında değişiyor. Yolculuk ucretleri ise kilometre başına 1.45 kuruştan hesaplanıyor. Durak olarak gunluk yaklaşık 350 yolcu taşıyorlar. Bir araç gunde 15 saatlik bir çalışmayla ayda 3500 lira net gelir kazanabiliyor. Yani asgari ucretten çok daha fazla. İstanbul trafiğinin ciddi bir bolumunu ustlendiklerini soyleyen korsan taksiciler ticari taksinin muşterilerini değil, kısa mesafe gitmeyen veya trafiği bahane ederek onların taşımadıkları insanları muşteri olarak aldıklarını iddia ediyor. Durak sahibi ticari taksiyle aralarındaki farkı ise şoyle anlatıyor: "Biz de şofor anahtarı eline alınca kazancından sadece yakıt parasını duşup kalan parayı araba sahibi ile yarı yarıya boluşuyor. Araç kendi arabası ise hepsi cebine kalıyor. Yani herkes eşit kazanıyor" dedi. Sistemde ticari taksi şoforlerini haklı bulan korsan taksiciler, "Orada sistem kazanıyor aşağıdaki insanlar işin hamallığını çekiyor. Ticari taksiye rant sağlayan plaka sahipleri veya galericiler. Hem aylık kira bedeli hem de bir yıllık komisyon parası alıyorlar. Yani ticari takside çalışan şofor para kazanmıyor. Plaka sahipleri ve galericiler para kazanıyor" diye ifade etti.

' UBER, 'ŞOFÖRLERİN DE DİNLENMEYE İHTİYACI VAR' DİYOR'

(C) AA /

Dunyada 58 ulke ve 300 şehirde hizmet veren UBER uygulamasında çalışan şoforlerin sıkıntıları ise ticari taksicilerin saldırılarından sonra bağlanan araçları. Üyeleri UBER şoforleri olan Taşımacılar Derneği (LİTAŞ) Başkanı Metin Magriso'nun tahminine gore her gun 30-40 UBER uygulaması ile yolcu taşıyan araç bağlanıyor. İstanbul'da sadece yılbaşında bağlanan UBER aracı sayısı 250-400 arası. Yılbaşından iki gun once aracı bağlanan UBER şoforu Ersen Guner, bir sene once UBER'de çalışmak için memleketi Malatya'dan İstanbul'a geldi. Guner, UBER'in surucu sınavını geçtikten sonra şirkete ait araçlarda çalışmaya başladı. Muşterilerin her zaman hizmetten memnun kaldığını belirten Guner, ticari taksilerle sorunlar yaşadığını, kavga ettiğini ve Esenyurt'a muşteri bıraktığı sırada 10 ticari taksinin onunu kestiğini anlattı. UBER'in diğer sistemlerden farklı olduğunu soyleyen Guner, "UBER'de araç sahibi ne kadar kazanıyorsa şofor de o kadar kazanıyor. Gunde 12 saatten fazla çalışamıyoruz. 12 saatten sonra sistem otomatik olarak kapanıyor. Yani UBER 'şoforlerin de dinlenmeye ihtiyacı var' diyor" diye konuştu. Aracı bağlandıktan sonra UBER'in avukatına giden ve belgelerini teslim eden Guner, dava açıldığını ve 1 hafta içinde aracının bırakılmasını beklediğini soyledi ve ekledi: "UBER hiçbir konuda bizi yarı yolda bırakmadı. Başımıza gelen olaylarda kendileri ve avukatları maddi manevi her zaman arkamızda durdu." Yediemin otoparklarında bekletilen araçların zarar gorduğu iddiasını ise onaylayan Guner, bağlanan aracının tamponunun kırıldığını, arkadaşlarının araçlarının ise yağmurda kapıları açık bırakıldığı için ıslandığını soyledi.

' DEVLET BÜYÜKLERİMİZE GÜVENEREK TAMAMI KREDİLİ UBER ARACI ALDIM'

****Anestezi teknisyeni olan ve çalışmak için İstanbul'a gelen Muhammet Kaya ise mesleğini yapamayınca UBER aracı aldı. 2018 yılında son kontenjandan UBER standartlarında ozel araç alan Kaya, UBER'i seçme nedenini şoyle anlattı: "Bulent Tufekçi Bakanımın 'UBER bir konfordur. Halkımız için iyi bir hizmettir' demesine itimat ettim. Bu noktaya geleceğini hesap etmemiştim açıkçası. Devlet buyuklerimize guvenerek tamamı kredili araç aldım. 180 Bin TL borçlandım. Borcumu odemek için de mecbur çalışıyorum. Araç çalışmazsa kredim yatmayacak; bu sefer icra yoluyla satışa gidecek. Değerinin çok altına istenecek. O kadar emek verdim bunu da kabul edemem" Aracının hiç bağlanmadığını ama bu konuda tedirginlik duyduğunu ifade eden Kaya, "Araçlar bağlanıyor, UBER mahkeme ediyor, 11 gun içinde araç tekrar çıkıyor. Demek ki yasadışı bir durum yok. Ama yurutmede bir yanlışlık var" dedi.

' TİCARİ TAKSİLER UBER'İ POPÜLER YAPTI'

****Haks ız kazanç eleştirilerine tepki gosteren Kaya, damga pulu ve diğer vergiler için her ay 200 lira olmak uzere yıllık 2400 lira muhasebe parası odediğini soyledi. Kaya, UBER muşterilerinin genelde ticari taksi kullanmayı tercih etmediğini belirterek, "UBER yolcularından şu an İstanbul'daki ticari taksicilerin muşterilere olan kotu tavırlarını ve kısa mesafe gitmediklerini duyuyoruz. Mesela benim UBER aracım hep kısa mesafe gidiyor. Bunlar zaten taksicilerin almadığı muşteriler. Yani almadıkları muşterileri almamıza rağmen itiraz ediyorlar" dedi. İstanbul'da UBER kullanımının ticari taksicilerin tepkisi uzerine populer olduğunu ifade eden Kaya, bu yolla insanların merak edip UBER kullanmaya başladığını ve şirketin şu an yuzde 99 memnuniyet seviyesine ulaştığını belirtti.

' UBER'DE AYLIK KAZANÇ 10.000 LİRAYI BULABİLİYOR'

****Ş oforlerin UBER çalışanı olması için şirketin surucu sınavını geçmesi yeterli. UBER'e kayıt olurken hiçbir odeme yapılması gerekmiyor. Şirket ise şoforlerin kazancından yuzde 20 oranında pay alıyor. Araçları bağlanan araç sahipleri ve şoforlere, aracın otoparkta kaldığı her gun için 140 lira ve otopark ucreti, bağlanma işleminden iki hafta sonra hesaplarına yatırılıyor. UBER'de araç sahibi olan Kaya, çift şofor çalışıldığında aylık kazançlarının 10 Bin liraya kadar çıkabildiğini soyluyor.

T İCARİ TAKSİCİNİN GÜNLÜK YEVMİYESİ 90 LİRA

****Bireysel ta şımacılığın demirbaşları ticari taksilerde ise giderler diğer sistemlere gore iki katına çıkarken, gelirler duşuyor. Bu ucret duraklara gore değişkenlik gosteriyor. Örneğin; Yeni Bosna'da bir ticari taksi durağının durak ucreti haftalık 160 lira. Ticari taksi duraklarında bir taksi şoforu haftada 6 gun çalışırken, taksiler 7 gun işe çıkarılıyor. Pazar gunleri ise genelde yeni şoforler çalıştırılıyor. Bir ticari taksi aracı sabahçı ve akşamcı olmak uzere iki kişi tarafından kullanılıyor. Sabahçılar genelde araç sahipleri oluyor. Yani bir taksi şoforu diğer sistemlerdeki gibi gunde 12 saat çalışıyor. Ancak gunluk kazançları 350-400 lira arası. 7 yıllık ticari taksi şoforu Mahmut Dilmen net gelirinin bundan çok daha aşağıda olduğunu soyledi. Dilmen, "Bunun ortalama 80 lirası yakıta gidiyor. Şoforun yemek gibi kişisel masrafları da 20 lira olsa, bir şofor gunde ortalama 90 lira para kazanıyor. Ama tabi bu gunden gune değişebilir. Bazen hiç yevmiye kazanmamış da olabiliyoruz. Yani ortalama bir taksicinin aylık geliri 2400 lira" dedi. Ceza, kaza ve arıza ucretlerini ise şoforlerin odediğini soyleyen Dilmen, ticari taksi plakalarının 2 milyon lirayı bulan fiyatlarının ise normal olduğunu belirtti. Dilmen, artık ticari taksi plakası uretilmemesinden dolayı yuksek olan fiyatların çozumu için herkesin en fazla bir tane plaka sahibi olması gerektiğini soyledi.

' UBER'E BİR KERE BİNDİM'

****UBER uygulamas ı çalışanlarının haksız kazanç sağladığını iddia eden Dilmen, "Siz bir plaka sahibi olsanız; 2 milyon lira yatırıp bir plaka satın alsanız, şoforluk yapsanız ve sonra biri gelse sadece 180 bin liraya aldığı araçla sizin ekmeğinize ortak olsa bu ne kadar adil olur?" dedi. UBER'i bir kez kullandığını belirten Dilmen, yolculuğunu ve deneyimlerini ise şoyle anlattı: "Aracı çağırırken uygulamanın belirlediği rotaya odemem gereken tutar 35 lira gozukuyordu. Şofor bizi dolandırdı ve borcumuz 85 lira tuttu. Ben de hemen firmaya şikayet maili attım. Sonra fazla alınan tutar hesabıma geri aktarıldı ve hesaba 100 TL promosyon yatırıldı. Bu yonu guzeldi. Ama eğer ben şikayet etmemiş olsam ve bilinçsiz bir muşteri olsam o para benden gitmiş olacaktı. Durak taksisinin boyle şeyleri olmaz."

' ARTIK HER YERDE METRO VAR'

****G unde 20-25 yolcu taşıdıklarını ifade eden Dilmen, değişen duzenle artık taksi kullanımının da duştuğunu soyledi. 20 liranın uzerinde yolculuk yapan kişi sayısının çok az olduğunu soyleyen Dilmen, "Artık her yerde metro var ve insanlarda da ekonomik sıkıntı soz konusu" dedi.