Özet (TL;DR) @ 2019-01-24T07:47:27.000Z: Son yıllarda çok sayıda insanın tercih ettiği ve özünde etik bir anlayış bulunan veganlık, bir beslenme yöntemi olmanın ötesinde bir yaşam tarzı. Hayvanların beslenme veya diğer amaçlarla kaynak…


Sadece besin değil, giyim, kozmetik urunler, ilaç araştırmaları gibi tıbbi gerekçeler de dahil olmak uzere hangi amaçla olursa olsun hayvanların somurusune dayanan her turlu tuketim zincirinin karşısında durma, tum hayvansal urunlerin kullanımından kaçınma anlayışına dayanan veganlık , dunyada olduğu gibi ulkemizde de giderek yaygınlaşıyor. Alternatif bir tuketim biçimini savunan, hem etik hem de sağlık nedenleriyle tum hayvansal besinlerden ve urunlerden uzak durmayı gerektiren veganlığın sağlık uzerindeki etkileri de, veganlığın ortaya çıktığı 1940'lı yıllardan beri konuşuluyor.

Bazı açıklamalarıyla zaman zaman eleştirilere maruz kalan İç Hastalıkları ve Kardiyoloji Uzmanı Prof. Canan Karatay 'ın da "Vegan demek tahıl beyinli demek. Veganlar kısa omurludur. Veganlar yalnız tahıl yiyor, tavşan ve koyun gibi. Veganlığın hastalık olduğunu duşunuyorum" şeklindeki sozleri, aralarında çok sayıda unlu ismin de bulunduğu veganlardan buyuk tepki gormuştu.

Ancak bazı insanların etik kaygılar dışında sağlığı olumlu etkileyeceği duşuncesiyle vegan beslenme tarzını benimsediğini soyleyen Acıbadem Gokturk ve Zekeriyakoy Tıp Merkezi Beslenme ve Diyet Uzman ı İrem Erhan, bilinçli uygulanan bir vegan beslenmenin ozellikle diyabet, kalp hastalıkları, kanser, bobrek fonksiyon bozuklukları gibi birçok hastalıktan korunmada onemli rol aynadığı goruşunde.

EN ÖNEMLİ KURAL: BİLİNÇLİ OLMAK

Vegan  diyete bilinçli şekilde başlamanın onemine işaret eden Erhan, en azından yeni başlayanların bir beslenme uzmanından eğitim almalarını ve diyetin ilk aşamalarını diyetisyen yardımıyla oturtmalarını oneriyor.

" Vegan beslenme de işin puf noktası besin çeşitliliğini sağlamak. Protein alımı kadar onemli başka konular da var. Örneğin ilerleyen donemlerde oluşan marjinal vitamin-mineral eksiklerini onlemek ve saptamak daha zor olabilir" diyen Erhan, beslenme uzmanının, vucudun ihtiyaç duyduğu tum besinler ve gerekli durumlarda takviyeler konusunda en doğru planı yapacağını vurguluyor.

HANG İ HASTALIKLARDA RİSKİ AZALTIYOR, HANGİLERİNDE ARTIRIYOR?

Beslenme ve Diyet Uzmanının verdiği bilgiye gore, vegan beslenmede yuksek lif ve posa alımı sayesinde kan şekeri dengesi sağlanabiliyor ve bu durum kişiyi Tip 2 diyabet ve insulin direncine karşı koruyor. Vegan beslenme tipinde hayvansal yağ alımı sıfır ve diyet lifi alımı yuksek olduğundan LDL ve total kolesterol seviyeleri kontrol altında tutulabiliyor. Bu da kalp sağlığının korunmasına katkı sağlıyor. Ayrıca kanser, Alzheimer, artrit, bobrek fonksiyon bozuklukları ve bazı kronik enflamatuar hastalıkların riskleri de azalabiliyor.

YETERL İ ORANDA KALSİYUM, B12, DEMİR VE OMEGA-3 ALDIĞINIZA EMİN OLUN

Ancak bilinçli uygulanmayan bir vegan diyetin de çok ciddi sağlık risklerine yol açabileceğine dikkat çeken Erhan, ozellikle; kalsiyum alımı duşukluğune bağlı olarak ilerleyen donemlerde kemik ve eklem rahatsızlıkları, B12 vitamini ve demir alımının duşukluğune bağlı olarak anemi, Omega-3 eksikliğine bağlı olarak norolojik fonksiyon bozuklukları ve gorme sorunları vurgusu yapıyor, "Vegan bireyler için en onemli eksiklik proteinin yetersiz alımı gibi duşunulse de B12 vitamini, D vitamini, omega-3, iyot, demir, kalsiyum ve çinko yetersizliklerinin sık gorulduğu; bunların da birçok hastalığa zemin hazırladığı unutulmamalı" uyarısında bulunuyor.

VEGAN D İYET KİMLER İÇİN SAKINCALI?Özellikle gelişme çağındaki çocukların, gebelerin, emziren annelerin ve ileri yaştaki bireylerin besin oğesi gereksinimlerinin arttığını hatırlatan Diyetisyen Erhan, bu grupta yer alanlarda beslenmenin daha kritik onemde olduğunu dile getiriyor, "Bu gruptaki kişilerin enerji ihtiyaçları, makro ve mikro besin oğesi dağılımları kontrol edilmeksizin vegan beslenme tarzına geçmeleri sakıncalıdır" diyor. Özellikle kanser hastalarına vurgu yapan Uzman, vegan diyetin bazı hastalıklarda ciddi sorun yaratabileceğinin altını çiziyor:  "Diğer tum hastalıklardan once şuna değinmek istiyorum; kanser hastalarında ozellikle hastalık doneminde emilim sorunlarıyla karşılaşıyoruz, bu nedenle de başlıca protein, kalsiyum, demir ihtiyacını karşılamak ekstra onem taşıyor. Bu tabloda kişinin besin oğesi ihtiyacını karşılamak için çoğu zaman bitkisel kaynaklı besinler yeterli olmayabiliyor. Protein tozu gibi oral yolla alınan takviyelerin de biyoyararlılığı kesin bilinmediği için bu donemde bireylerin vegan beslenme tarzını uygulamamaları daha doğru bir tercih olacaktır. Kanser dışında ozellikle crohn ve ulseratif kolit gibi bağırsak hastalıklarında kişinin posa alımı ve aldığı posanın turu (çozunur, çozunmez posa) tedaviyi ve kişinin ataklarını birebir etkiliyor. Bu nedenle inflamatuar bağırsak hastalığı olan ve posa tuketimiyle ilgili kısıtlaması olan kişilerin doktor ve diyetisyenine danışmadan vegan, vejeteryan beslenme gibi yuksek miktarda posa içeren bir diyet uygulaması doğru değil."

KAL İTELİ PROTEİN İÇİN KURU BAKLAGİLLER VE TAHILLARI BİRLİKTE TÜKETİN

Vegan beslenenlerin yeterli protein alımında altın kural; beslenmede çeşitliliğin sağlanması. İyi planlanmış bir diyetle protein ihtiyacı tamamlanabiliyor. Vegan beslenme sırasında vitamin-mineral içeriği yuksek, kolesterol ve doymuş yağ içeriği duşuk olduğu için tercih edilebilecek en iyi kaynak ise kuru baklagiller. Proteinin kalitesini ve vucut için gerekli yapı taşlarını artırmak için kuru baklagillerin yanında tahıl kaynaklarının da kullanılması gerektiğini soyleyen Beslenme Uzmanının, beraber tuketilmesini onerdiği tahıl ve kuru baklagiller ise şoyle: - Mercimek + bulgur,- Kuru fasulye + pirinç, - Barbunya + yulaf, - Borulce + çavdar.

Protein ihtiyacını karşılamak için baklagiller dışında tofu urunleri ve yağlı tohumlardan veya tahıllardan elde edilen sutler de tercih edilebiliyor. Örneğin fındık sutu protein kaynağı olmanın dışında B1, B2, B6 vitaminleri ve folik asitten yana da zengin. Fındığın tane tane tuketimine oranla sutunun tercih edilmesi ozunu daha çok ortaya çıkaracağından besin oğelerinin emilimini artırıyor.

HAZIR VEGAN GIDALARDA ET İKET OKUMAYI İHMAL ETMEYİNVegan beslenenler elbette tum gıdalarını evde hazırlamıyor. Dışarıdan hazır gıda alınırken lezzeti artırmak için kullanılan yuksek oranda şeker, tuz ve yağa dikkat etmek gerekiyor. Bu nedenle etiket okumak buyuk onem taşıyor.  **

M İKROBESİN ÖGELERİNİ UNUTMAYIN

**Vegan beslenenler bunların yanı sıra mikrobesin oğelerinin eksikliğine de dikkat etmeli. Örneğin demir emiliminin azalmaması için yemeklerden sonra en az 1 saat çay, kahve tuketilmemeli. Demir ve çinko emilimini artırmak için tuketilen bitkisel kaynakların fermente edilmesi veya filizlendirilmesi de etkili bir yontem. Demir emilimini kayda değer olçude artıran bir başka yontem ise bu demir kaynaklarını tuketirken ya da hemen sonrasında C vitamini almak. Örneğin kuru baklagiller gibi bitkisel bir demir kaynağının yanında bol limonlu, domates, yeşil biber ve maydanoz içeren bir salata tuketilebilir. Veganların kullandıkları tuzun da kesinlikle iyot ilaveli olması gerekiyor. Omega-3 için takviye kullanılabiliyor ya da deniz urunleri dışında en çok omega-3 içeren keten tohumu, chia tohumu, kanola yağı ve ceviz tercih edilebilir.

" VEGAN BESLENENLERİN ÇOĞU DÜŞÜK BEDEN KİTLE İNDEKSİNE SAHİP"

"Vucuda etkisi kilo olarak değerlendirildiğinde yapılan araştırmalara gore, vegan beslenme tarzını benimseyenlerin çoğu duşuk beden kitle indeksine ve duşuk kiloya sahip. Bu yuzden kilo vermek isteyenler de bu beslenme tarzını benimseyebiliyor" ifadesini kullanan Beslenme ve Diyet Uzmanı İrem Erhan, bu beslenme tarzında genellikle enerji alımının daha duşuk olduğunu soyluyor. Tuketilen sebze, meyvelerden dolayı lif alımının yuksek olması uzun sure tokluk hissi veriyor ve yuksek lif oranı enerji ihtiyacını azaltıyor. Bu da vegan beslenenlerin daha duşuk kilolu olmasında rol oynuyor.

V İDEO: DÜNYANIN İLK VEGAN KUMAŞI BURSA'DA ÜRETİLDİ

vegan kumaşı Bursa'da uretildi ve sertifikasını aldı. Vegan kumaşları alacak kuresel markalar \"TR\" ile başlayan sertifika kodunu kullanacak. İşte ayrıntılar...

İLGİLİ HABER: İngiltere Başbakanı'nın deri pantolonu Gungoren'den","streamid":"3e9c02de-1ec0-4203-b85a- dc93f3c0669b"} data-player-ishd=False data-player-forcehtmlplayer=false data- player-mostvisibleplay=true data-player-vod- token=e258d12bd2d643d101b02643c5388df819a64c4e8d2b51ed data-player-mute=false data-player-videowidget=false data-player-lazyload=false data-player- section=ekonomi data-player-category=Video-Galeri data-player-target=genel- saglik,beslenme,istanbul,kilo,canan-karatay,kalori,vejeteryan,vegan,vegan- beslenme,turkiye,ekonomi,bursa,b636057d-8b0b-464b-a9f7-23dad0e430f0,vegan- beslenme-hangi-hastaliklardan-koruyor-hangilerinde-risk-yaratiyor,haber-detay data-player-duration=0>