Özet (TL;DR) @ 2019-01-22T13:42:00.000Z: Ekonomist-yazar Hakan Özyıldız, Seyr-i Sabah programında TÜİK’in yaptığı mutluluk araştırmasının ekonomik yönlerinden bahsetti. Özyıldız, büyümenin yüksek olduğu yıllarda da insanları mutsuz edecek…


Seyr-i Sabah

13:42 22.01.2019(Guncellendi 14:14 22.01.2019) URL'yi kısaltın

Ekonomist-yazar Hakan Özyıldız, Seyr-i Sabah programında TÜİK'in yaptığı mutluluk araştırmasının ekonomik yonlerinden bahsetti. Özyıldız, buyumenin yuksek olduğu yıllarda da insanları mutsuz edecek ekonomik gelişmelerin var olabileceğini vurguladı.

(C) AA /

Turkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2009 yılından bu yana gerçekleştirdiği yaşam memnuniyeti anketinde ekonomik gelişmelerin vatandaşı nasıl etkilediğini soruyor. Ortaya çıkan sonuçlar, ulkedeki mutluluk oranını gostermekte onemli bir rol oynuyor. Ekonomist-yazar Hakan Özyıldız, kendine ait internet sitesinde bu konuyu şu şekilde ele aldı: Ekonominin başarı olçusu sadece buyume midir yoksa insanların yaşamını nasıl etkilediği mi? Olumlu mu etkiliyor olumsuz mu? Bu sorunun cevabını Seyr-i Sabah programında veren Özyıldız, buyumenin her zaman mutluluk getirmediğini vurguladı:

' EKONOMİ MUTLU OLMAK İÇİN VARDIR'

(C) AP Photo / Mucahid Yapıcı

"Hepimizin ortak gayesi mutlu olabilmek. Doğduktan sonra belli bir yaşa kadar ailemizle beraberiz sonrasında kendi başımızca verdiğimiz mucadelede tek amacımız sağlıklı ve mutlu bir yaşam surebilmek. Bu amaçla okuyoruz işe gidiyor ve emekli olmak için birikimler yapıyoruz. TÜİK, 2009 yılından sonra her yıl yaşam memnuniyeti anketi yapıyor. Bir onceki yıl ekonomi sizi nasıl etkiledi diye soruyor. Bu soruda verebileceğiniz cevaplar evet mi hayır mı ilgili değil mi şeklinde. Bu ekonomi sizi daha çok borçlandırdı mı geliriniz mi arttı diyorlar. Borçlandırdı diyenler yuzde 33, gelirim arttı diyenler yuzde 20. Ben olumlu ve olumsuz etkileri birbirinden ayırdım. Olumlu olanların en fazla oranı yuzde 22. Bu da 2017 yılı. Ekonomik kuçulmenin yarattığı etkiler bu sene sonunda anlaşılacak.

Olumsuz etkiler olarak daha ucuz mal tuketiyorum diyenler var ki bu da yuzde 50'nin ustunde. Borçlandım diyenler yuzde 34, gelirim azaldı diyenler yuzde 20. Eğlence ve tatil masraflarımı kıstım diyenler yuzde 28. 2013 civarında buyume oranları yuzde 9'ları bulmuştu. Ama o yıllarda daha ucuz urun tukettim diyenlerin oranı yuzde 63. Alım guçleri azalmıştı. Enflasyon yukselirken insanlar daha ucuz urunler almışlar. Toplumda çalışanların buyuk kısmı asgari ucretle geçiniyor. Kalanlarda da ekonomiden alınan pay artmıyor. TUİK verilerine gore toplumun onemli bir kısmı ucuz tuketmeye, borçlanmaya ve eğlence ve tatil masraflarını kısmaya mecbur kalıyor.

Siz ne kadar çok buyurseniz buyuyun eğer bu dağılımı sağlayamıyorsanız, gelirini artıranların işe girdi diyenlerin borcunu kapattım diyenlerin oranını artıramıyorsanız ekonominiz ne kadar buyurse buyusun sizi memnun etmiyor ve toplumun geniş kesimlerinde memnuniyet katsayısı duşuk. Goç etme maddesi yurt içinde yerini değiştirmiş olanları gosteriyor. Bunun geçinmek için yapıldığı belli. Emekli olunca sahile gideyim yazlıkta yaşayayım değil. Ekonomik nedenlerle goç etmek zorunda kalmayı gosteriyor.

' BORÇLARI GERİ ÖDEMENİN ZAMANI GELDİ'

(C) REUTERS / Stoyan Nenov

IMF'nin değerlendirmesi, ulkenin buyumesinin yavaşlayacağı, hepimizin bildiği bir gerçek. Birçok uluslararası kurum buna benzer şeyleri soyluyor. Bu Turkiye'nin içinde bulunduğu sorunu ortak bir noktada buluşturdu. Artık borç geri odeme zamanı geldi. Şirketler, aileler, bankalar, az da olsa devlet, zamanında aldığı borçları şimdi geri odemek zorunda. Turkiye 200 milyar dolarlık bir borç yukunu çevirmek zorunda kalacak. Bu parayı Turkiye aldı, bayta inşaat konut olmak uzere doviz getirmeyen alanlara yatırım yaptı. İhracata sanayiye turizme yapsaydı durum bambaşka olurdu. Şu anda borçları geri oderken bu kadar sıkışmayabilirdik o zaman. Parayı isteyenler şoyle soruyorlar: Sen benden parayı hazine garantisiyle istiyorsan vereyim diyorlar. Kamu ozel işbirliği projelerini alanların borçları garantiyle alındı. Hazinenin bu borçları ustleneceği kreditorlere soylendi. Bankalar ustunden kredi verilmesinin rahatlığı nedir? Bir bana batınca garantoru kim? TMSF.

Dunyada para bollaştığı zaman oradaki yatırımcılar nereye nasıl para vereceklerini şaşırırlar. O paradan da çok gelir beklerler. Her tur riski alırlar. Yurt dışında yuzde 0 ile 1 arasında doviz bulabilen bankalar dunyaya trilyonlarca dolarlık borç verdiler. Bu sadece Turkiye'ye yonelik bir olay değil. Her yerde borçlar arttı. Kendi ulkelerinde de arttı. Bize gelen kısmı toplamın çok kuçuk bir bolumu. Bu bankalar yılın bayında butçelerini verdikleri kredinin bir kısmını kaybedeceklerini bilerek verirler. Turkiye de bu riskli ulkeler arasındadır. Kredi derecelendirme kuruluşları bize yatırım yapılamaz olarak tanımlıyor.

' FİYATLARI SİYASİLER DEĞİL VATANDAŞ BELİRLER'

(C) AA /

Eğer Turkiye'de kapitalist bir ekonomi varsa, siyasi otoriteyi bırakın, burokrasi bile her istediğinde piyasaya mudahale edemez. Turkiye'de bir rekabet kurumu var. Nedir gorevi? Piyasalarda bazı şirketler rekabeti bozuyorsa oturur araştırır, rıza verme yetkisi var, gerekirse cezasını verir, gerekirse kapatır veya mahkemeye goturur. Bunun mueyyideleri var. Turkiye'de maketin birisi otekinden daha farklı fiyata aynı urunu satıyorsa ondan alışveriş yapmazsınız. Benim eşim oyle yapıyor. Pahalı satanı cezalandıran kişi son kullanıcıdır. Sovyetler birliğinde fiyatları devlet koydu, 1990'da ne olduğunu gorduk.

Bizim yapmamız gereken şey, eğer cumhurbaşkanının sıkıntısı varsa bunu rekabet kurumuna şikayet etmeli, rekabet kurumu inceleme yapmalı, rekabeti bozuyorsa ceza verilmelidir. Rekabet kurumunun işi zaten insanların bir araya gelip pahalı satanları cezalandırmaktır."