Özet (TL;DR) @ 2019-01-23T09:28:00.000Z: Son 10 yılda gıdada üretici tarafında fiyat artışları yüzde 120’de kalırken, perakende fiyatlar yüzde 145 yükseldi. Et fiyatlarında artış yüzde 212’yi bulurken, sebze grubu fiyatları yüzde 274…


Ekonomi

09:28 23.01.2019(Guncellendi 09:29 23.01.2019) URL'yi kısaltın

Son 10 yılda gıdada uretici tarafında fiyat artışları yuzde 120'de kalırken, perakende fiyatlar yuzde 145 yukseldi. Et fiyatlarında artış yuzde 212'yi bulurken, sebze grubu fiyatları yuzde 274 oranında arttı.

Haberturk yazarı Abdurrahman Yıldırım, "10 yıl once 10 yıl sonra soframızda goz yaşartan seruven" başlığıyla yayımlanan yazısında "Tencereler et ve sebzeyle kaynar. Son 10 yılda gıdada uretici tarafında fiyat artışları yuzde 120'de kalırken, perakende fiyatlar yuzde 145 yukseldi. Et fiyatlarında artış yuzde 212'yi bulurken, sebze grubu fiyatları yuzde 274 artışı buldu" ifadesini kullandı.

"Soğan da yuzde 543 artışla dudak uçuklattı. Tam olarak et ile sebze arasına sıkıştık derken, soğanın içinde yer aldığı sebze grubunu gozden kaçırdık. Öyle anlaşılıyor ki, et fiyatları ithalatla baskılandı ama sebzede ithalat da mumkun değil" diyen Yıldırım, "10 yıl once 10 yıl sonra nostaljisine dun borsayla başladık, bugun gıda fiyatlarıyla devam ediyoruz. Bu konuda Cumhurbaşkanı Erdoğan net bir uyarı yaptı. Uyarının adresini bulduğunu, marketlerde yuzde 25'e varan duzeyde gıda fiyat indirimlerine başladığını gorduk. Daha onceden de Cumhurbaşkanı'nın benzer ifadeleri oldu. Sorun zaten bugunun sorunu değil, geçmiş yıllardan beri gelen, birikmiş ve artık yapısal bir hal almış durum" goruşunu dile getirdi.

"Son 10 yılda gıdada uretici tarafında fiyat artışları yuzde 120'de kalırken, perakende fiyatlar yuzde 145 yukseldi. Et fiyatlarında artış yuzde 212'yi bulurken, sebze grubu fiyatları yuzde 274 artışı buldu" bilgisini veren Abdurrahman Yıldırım, şoyle devam etti:

-- Konuya başta 10 yıl once neredeydik, 10 yıl sonra neredeyiz tespitiyle girelim. Bir kere 10 yıl once soframıza gelen gıdaları goreli olarak daha ucuz tukettiğimiz kesin. Çunku genel enflasyon duzeyi son 10 yılda yuzde 145.5 olurken, aynı endeks içinde yer alan "Gıda ve İçecek" tuketici fiyat artışı yuzde 181'e çıktı. Bir kere buradan 35.5 puanlık bir ekstra bedel odenmesi soz konusu. Yani tuketici kesimi şikayetlerinde haklı.

-- Gıdanın alt kalemlerindeki fiyat artışlarının uretim ve tuketimle yakından ilgisi var. Mesela kırmızı et tuketimindeki artış, fiyatları son 10 yılda yuzde 212.7 duzeyine yukseltti. Bu artış gıda grubunun 32 puan, TÜFE'nin 67 puan uzerinde. Üstelik son 10 yılda en çok ithal edilen gıda urunleri arasında olmasına rağmen.

- Ekmek ve tahıllar grubu fiyat artışı yuzde 140 ile genel enflasyonun 5 puan, gıda grubunun 41 puan gerisinde kaldı. Buğdayda geçen yıla kadar uretim ile tuketimin dengede gittiğini belirtelim. 2018'de ise buğday uretimi yuzde 7 azaldı. İthalat kapısı da açıldı ve bedeli herhalde bu yıl odeyeceğiz. Buğdayda uretim artışına ozel bir onem vermek gerektiği ortada.

-- Burada patates, kuru soğan ve nohuta ayrıcalık yaparak kilo uzerinden fiyatlarına yer verdik. Patates geçmiş yıllarda sorun yaşadığımız, fiyatların çok oynadığı bir urun. Üretimi duşmuyor ama artmıyor da. Halbuki tuketimi artıyor. Giderek uretim açığı doğruyor. Buna bağlı spekulasyon yapma fırsatı doğuyor. Sonuç ise 10 yılda yuzde 304'luk fiyat artışı. Gıda grubuna gore 121 puan, genel TÜFE'ye gore 158 puan daha fazla gerçekleşmiş bir fiyat artışı ile karşı karşıyayız.

-- Nohut uretimi geçmiş yıllarda azdı bu nedenle fiyatı yuksek seyretti ve fasulyenin uzerine çıktı. Ancak 2018'de yuzde 34'luk uretim artışı gerçekleşti. Sonuçta nohutun kilosu aralık ayında 10.5 liraydı. Ocak ayının 20'si itibariyle 7 liranın altına indi. Bir ayda uçte birlik fiyat duşuşu gerçekleşti. Ne kadar uretim, ne kadar tuketim; o kadar fiyat artışına guzel bir ornek.

' SOĞAN GÖZ YAŞARTTI'

-- Gelelim soğana. Üretim azalmasından kaynaklı fiyat artışı suz konusu. Çunku 2011 yılına kadar 2 milyon ton civarında veya ustunde uretim varken ve kendi kendimize yeterliyken, sonraki yıllarda giderek bir azalma soz konusu. 2018'de uretim yuzde 9.4 duşmuş ve 2 milyon tonun altına inmiş. Bu nedenle soğanın fiyatı son 10 yılda yuzde 543 ile rekorda. Bu artışla soğan gıda grubu fiyat artışının iki katı daha fazla yukselmiş.

' SEBZEDE 10 YILDA YÜZDE 274 ARTIŞ'

-- Meyvelerde fazla sorun yok. Yuzde 168 ile gıda grubunun 13 puan altında kalmış. Ancak asıl buyuk sorun sebzede. 10 yıllık bazda sebze grubu fiyat artışı yuzde 274 ile gıda grubunun 93 puan ustune çıktı. Ciddi bir fark oluşmuş. Hatta çok şikayet ettiğimiz et fiyatlarının da 62 puan uzerine çıktı. Yani et tuketenler, sebze tuketenlere gore daha avantajlı duruma geçti. Et fiyatlarının artmasından kaçınanların sığındığı sebze grubu daha fazla arttı.

Etiketler:

nohut, kilo, patates, soğan, Tuketici, etiket, fiyat, ucret, zam, para, Ticaret Bakanlığı, Tuketici Başvuru Merkezi, Ekonomi Bakanlığı, Ruhsar Pekcan, Abdurrahman Yıldırım, Turkiye