Dünya gazetesi yazarı Ali Ekber Yıldırım, Türkiye'nin laboratuvarda 'temiz et' üreteceğini söyledi. Yıldırım, 'temiz et'...

Özet (TL;DR) @ 2019-01-22T10:13:00.000Z: Dünya gazetesi yazarı Ali Ekber Yıldırım, Türkiye'nin laboratuvarda 'temiz et' üreteceğini söyledi. Yıldırım, 'temiz et' üretimi için kurulan ilk şirket olan biftek.co'nun Ankara Üniversitesi…

Ali Ekber Yıldırım, "Turkiye, laboratuvarda 'temiz et' uretecek" başlığıyla yayımlanan yazısında "Kırmızı et; fiyatıyla,uretimiyle,ithalatıyla,hastalıklarıyla ve diğer bir çok yonuyle son 10 yılda Turkiye'nin hep gundeminde oldu. Bu kez çok farklı bir çalışma ile gundeme gelecek" ifadesini kullandı.

"Bir sureden beri ABD, Hollanda ve İsrail'in onculuğunu yaptığı laboratuvar ortamında 'temiz et' uretimi konusunda Turkiye'de de ilk çalışmalar başladı" diyen Yıldırım, şoyle devam etti:

- 'Temiz et' uretimi için kurulan ilk şirket olan biftek.co, Ankara Üniversitesi Teknokent'te faaliyete başladı. 'Temiz et' uretimi için Turkiye'de Araştırma-Geliştirme(Ar-Ge) çalışmalarını Vehbi Koç Sağlık Ödulu,Novartis Bilim Ödulu,Gordon Araştırma Konferansı Ödulu sahibi olan Ankara Üniversitesi Kok Hucre Enstitusu Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Can Akçalı ile Bilkent Üniversitesi Molekuler Biyoloji ve Genetik Bolumu Öğretim Gorevlisi Dr. Erdem Erikçi tarafından ortaklaşa yurutuluyor. Araştırmanın iş geliştirme ve finans konusundaki çalışmaları ise Kerem Erikçi ve Melih Akçalı yurutuyor.

' YAŞANABİLİR ALANLARIN YARISI TARIMA AYRILMIŞ DURUMDA'

Laboratuvar ortamında 'temiz et' uretimi konusunda Turkiye'de ilk çalışmaları başlatan biftek.co şirketinin kurucusu ve ortağı Dr. Erdem Erikçi, dunyada ve Turkiye'de bu konudaki gelişmeleri Ali Ekber Yıldırım'a değerlendirdi:

-- Tarım devrimi oncesi dunyada sadece 2.5 milyon insan yaşarken, kişi başına duşen arazi miktarı 61 kilometre kareydi. Bugun ise kişi başına 0.02 kilometrekera alan duşuyor. M.Ö 10.000 yıl oncesinde 61 kilometrekare içinde bulunabilecek,yenebilir ve besleyici niteliği olan her şeyi duşunurseniz,dunyanın insanları ve hayvanları beslemekte hiç zorlanmayacağını anlayabilirsiniz. Fakat bugun dunya zorlanıyor. Eğer yediklerimizin uretiliş şekli değişmezse yarın daha da zorlanacak.

- Yaşanabilir alanların yarısı tarıma ayrılmış durumda. Bu alanların %77'si hayvanlara yem uretmek için gereken bitkisel uretimi, %23'u de bizim yiyeceğimiz bitkisel uretimi sağlamak için kullanılıyor. Toplam arazinin yaklaşık 3'te 2'sinde hayvanları beslemek için gereken bitkisel uretim yapılıyor olsa da, protein ihtiyacımızın %33'unu hayvansal urunlerden karşılıyoruz. Geri kalanını bitkilerden alıyoruz. Demek ki; protein uretimi sırasında çok ciddi kayıplar gerçekleşiyor. Zira hayvanların protein verimliliğine, yani 100 gr protein içeren yeme karşılık kaç gram protein elde edilebildiğine baktığınız zaman, yumurtada %25, sutte %24, tavuk etinde yuzde 19.6, kırmızı ette ise yuzde 3.8 olduğunu gorursunuz.

' SU KAYNAKLARININ YÜZDE 70'İ TARIMDA KULLANILIYOR'

-- Yukarıda bahsettiğimiz verilerin yanı sıra, tatlı su kaynaklarının %70'inin tarımda kullanıldığını ve tum kara taşıtları, gemi ve uçaklar tarafından atmosfere salınan sera gazı miktarı kadar gazın hayvancılık aktivitelerine bağlı olarak salgılandığını unutmamak gerekir. Yani yaratılış olarak, dana veya tavukların verimli birer gıda aracı olarak tasarlanmadığını soyleyebiliriz. Fakat guzel bir gelecek istiyorsak daha verimli protein kaynaklarına ihtiyacımız var.

' ETE ALTERNATİF İKİ ÜRÜN VAR'

- Et yemeyi bırakmak çozum olarak sunulabilir. Fakat et yemeyi seven kitlelerinin iradesine guvenerek, geleceğe dair kaygılar temelinde,insanların vegan veya vejetaryen olmalarını istemek gerçekçi olmayacaktır. Etin alternatifini sunmak daha guçlu bir yaklaşım olur. Gunumuzde ete alternatif iki urun onerisi var: İlkine "bitki temelli et" deniyor. Buğday ve patates gibi bitki karışımlarına çeşitli katkı malzemeleri ekleyerek koku, doku ve tat olarak ete çok benzer urunler geliştiriliyor. Soya kıyması, tofu gibi urunler uzun zamandır piyasada mevcut aslında, fakat bu urunlerle hep vegan/vejetaryen pazarı hedefleniyor. "Beyond Meat", "Impossible Burger", "GoodCatch" gibi yeni oyuncular pazarlarını herkes için genişletti ve uretim yontemlerine inovatif yaklaşımlar getirerek etten ayrılması zor urunler piyasaya surmeye başladılar. Perakendecilik sektorunde bitki temelli et, %20'lik bir oranla satışı en hızlı artan urun olarak kabul ediliyor.

' ETE ŞARBON GİBİ HERHANGİ BİR MİKROBUN BULAŞMASI SÖZ KONUSU OLMAYACAK'

- İkinci yaklaşım ise hucre temelli et; yani hayvanın vucudunun içinde gerçekleşen olayın benzerini, laboratuvar ortamında gerçekleştirmek uzerine kurulu yepyeni bir yontem. Hayvandan alınan kuçuk bir biyopsiden elde edilen hucrelerin bolunmesi ve kas hucrelerine ozelleştirilmesiyle yuksek miktarda kas hucresi elde edilmesi, yani hayvan buyutmeden gerçek et elde edilmesi şeklinde ozetlenebilecek bu yontem birçok sorunu aynı anda çozebilir. Örneğin; bu şekilde et uretmek için hayvan oldurmeye gerek yok.Sadece doku orneği almak yeterli olacak. Ayrıca, hucre tabanlı et uretiminin geleneksel et uretme yontemlerine gore %7-45 daha az enerji, %99 daha az arazi, %81-96 daha az suya ihtiyaç duyacağı ve %78-96 daha az sera gazı salınımına neden olacağı ongoruluyor. Dahası, geleneksel et uretiminde bolca kullanılan antibiyotik, temiz et uretiminde kullanılmayacak ve ete şarbon gibi herhangi bir mikrobun bulaşması da soz konusu olmayacak. Saydığımız bu faydalardan dolayı hucre tabanlı et için "temiz et" ifadesi de kullanılıyor.