Özet (TL;DR) @ 2019-01-21T05:33:23.000Z: Engelli ve maluller nasıl emekli olacak?


21.01.2019 - 08:33

Engellilerin topluma entegrasyonu için istihdam kotaları var. Ama işverenler yukumluluklerine tam uymuyor. Bu nedenle engellilere farklı emeklilik koşulları uygulanıyor. Çalışırken malul duruma duşenler için de malulluk aylığı var. Ancak ikisi sık sık karıştırılıyor...

Engellilerin istihdam edilmeleri, topluma entegrasyonları açısından çok onemlidir. Bu çerçevede uygulanan istihdam kotaları ve teşvikler engellilerin istihdam edilmelerini kolaylaştırmak amacındadır.Ancak butun bu teşviklere rağmen, işverenlerin engelli istihdam etme yukumluluklerine tam anlamıyla uymadıkları gorulmektedir.

Bu zorluklar nedeniyle engellilere farklı emeklilik koşulları uygulanmaktadır. Yani bu konuda pozitif ayrımcılık soz konusudur. Diğer yandan çalışırken malul duruma duşenler için de, kamuoyunda malulen emeklilik olarak bilinen, malulluk aylığı bağlanması hakkı bulunmaktadır. Bu iki konu çoğu kez birbirine karıştırılmaktadır.

ENGELL İ NE DEMEK?

Engelli emekliliği, vergi indiriminden yararlanma durumuna gore belirleniyor. Yani engellilik durumunun sağlık kurulu raporu ile tespit edilmesi, engellilere hem vergi avantajı sağlamakta, hem de erken emeklilik hakkı tanımakta. Vergi indiriminden yararlanmak ve engelli emekliliği koşullarıyla emekli olabilmek için, Vergi Dairesi veya Mal Mudurluklerine başvurulması gerekmektedir.

Bu başvuru sonrasında "Özurluluk Ölçutu, Sınıflandırması Ve Özurlulere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yonetmeliğe" gore ilgili kişiler sağlık kuruluşlarına sevk edilerek çalışma gucundeki kayıp oranı belirlenmektedir.

ENGELL İNİN EMEKLİLİĞİ İLK KEZ SİGORTALI OLDUĞU TARİHE GÖRE

Engellilerin emeklilik koşulları 3 kez ciddi anlamda değiştiği için engellinin emeklilik koşulları ilk kez sigortalı olduğu tarihe gore farklı olmaktadır. 06.08.2003 tarihinden once sigortalı olmuş ve engelli raporu almış butun kişiler, engellilik oranı fark etmeksizin 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gun primle emekli olabilmektedir.

Diğer yandan bu tarih ve sonrasında ilk kez sigortalı olan engellilerin emeklilik koşulları engellilik derecesine gore belirlenmektedir. İlk kez 06.08.2003 ve sonrasında sigortalı olmuş engellilerden;

- 1. derece engelli olanlar 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gun prim odeme,- 2. derece engelli olanlar 18 yıl sigortalılık ve 4.000 gun prim odeme,

- 3. derece engelli olanlar ise 20 yıl sigortalılık ve 4.400 gun prim odeme koşuluyla emekli olabilmektedir. 06.08.2003 tarihinden sonra, II. ve III. derece engelliler emekli olabilmeleri için kademeli geçiş sonrası belirlenen şartları yerine getirmeli.

2008 SONRASI ŞARTLAR DEĞİŞTİ

1 Ekim 2008 sonrasında engelli emekliliğinde yeniden değişikliğe gidildi. İlk kez 1 Ekim 2008 ve sonras sigortalı olan engelliler için emeklilik koşulları farklılaştı. 1 Ekim 2008 sonrası engellilik sınıflandırma oranları da değişti. Engellilik oranları 1 Ekim 2008 oncesi %40-60, %60-80 ve %80 uzeri olarak sınıflandırılırken, bu tarihten sonra %40-49, %50-59 ve %60 uzeri oldu.

Diğer yandan 1 Ekim 2008 sonrası butun emekliler için kademeli geçişle emeklilik koşulları yukseltildi. Yani 06.08.2003'teki gibi yalnızca II. ve III. derece engelliler için değil, butun engelliler için emeklilik koşulları zorlaştırıldı.

MALULL ÜK NE DEMEK?

İş kazası veya meslek hastalığıyla meslekte kazanma gucunun veya başka bir sebeple çalışma gucunun en az yuzde 60'ını kaybeden kişi malul sayılır. Ancak malulluğe sebep olan rahatsızlığın sigortalılık sonrası gerçekleşmesi gerekir. Malul sayılmak için çalışma gucunun kaybı yanında, sigortalılık suresi ve prim odeme gun sayısı şartı var. Dolayısıyla malulen emeklilikte engelli emekliliğine gore daha zor şartlar soz konusu.

Bir kişi malul sayılabilmesi için en az 1.800 gun prim odemiş olmalı. Eğer 1.800 gun prim odemesi var ise SGK kişiyi rapor alması için sağlık kuruluşuna sevk etmekte ve raporun sonucu beklenmektedir. Sağlık kuruluşundan gelen raporda çalışma gucu kaybı yanında kişinin başka birisinin surekli bakımına muhtaç olduğu da tespit edilirse başka bir koşul aranmaksızın malulluk aylığı bağlanmakta.

Fakat gelen raporda boyle bir ibare yoksa ve çalışma gucu kaybının en az yuzde 60 olduğu tespit edilmişse, bu kez 10 yıldır sigortalı olma şartına bakılmaktadır. Malul sayılan kişi eğer en az 10 yıldır sigortalıysa malulluk aylığına hak kazanmaktadır.

Diğer yandan malul sayılan kişi, eğer 4/b'li yani eski adıyla Bağ-Kur'luysa malulluk aylığı bağlanması için SGK'ya borcu olmaması şartı da aranmaktadır. Ayrıca malul sayılmak için SGK'ya başvuru yapan fakat 1.800 gun primi olmayan kişiler askerlik, doğum veya yurtdışı borçlanması ile 1.800 gun prim odeme şartını yerine getirebilmektedirler.

ENGELL İ VE MALUL FARKI

Malulluk aylığı ve engelli emekliliği bu nedenlerle farklı şartlara tabidir. Engelli sayılmak için çalışma gucunun en az yuzde 40 kaybedilmesi yeterli. Çalışma gucunu en az yuzde 40 kaybetmiş engellinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe gore emeklilik koşulları belirlenmektedir.

Malulen emekli olabilmek için ise çalışma gucunun en az yuzde 60 oranında kaybedilmesi ve ayrıca prim odeme ve sigortalılık şartlarının da yerine getirilmesi soz konusudur. Malulluk için malulluğe konu rahatsızlığın sigortalılık sonrası gerçekleşmiş olması da şarttır.

  • ntv para
  • Ekonomi
  • emeklilik
  • emeklilik yaş hesaplama
  • emekli