Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamasının ardından, tekstilden otomobil sektörüne geniş kullanım alanı bulunan...

Özet (TL;DR) @ 2019-01-15T15:03:00.000Z: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamasının ardından, tekstilden otomobil sektörüne geniş kullanım alanı bulunan kenevirin üretimine ilişkin tarımsal politikalar yeniden şekillendiriliyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere gore, uyuşturucu ozelliği nedeniyle 1990'lı yıllardan itibaren dunya genelinde ekim alanı gerileyen kenevir, daha çok endustriyel olarak kullanılmaya başlandı.

Kenevir ekim alanları, dunya genelinde 1990'da 63 bin hektarken 2017'de 26 bin hektara geriledi. Aynı donemde kenevir tohumu uretimi 35 bin tondan 93 bin tona ulaştı.

Avrupa'da bugune kadar tescil edilen 69 kenevir çeşidinin yarıya yakını son 10 yılda geliştirildi. Bu çeşitlerin çoğu, duşuk oranda esrarın etken maddesi tetrahydrocannabinol (THC) içeren endustriyel tip kenevir oldu. THC, bitki ıslah çalışmalarıyla ayrıştırılarak, oranı kenevir kuru ağırlığının yuzde 0.2-0.3'une kadar duşuruldu.

(C) AA / Emin Sansar

Endustriyel tip kenevirlerde THC oranının ust sınırı Kanada için yuzde 0.3, Avrupa Birliği için yuzde 0.2 olurken, duşuk THC oranına sahip çeşitlerin kullanılması sonucunda Avrupa ve Amerika kıtalarında kenevir tarımı yapılan alanlar artmaya başladı. Çin de buyuk alanlarda kenevir uretimi yapılan ulkeler arasında yer alıyor.

T ÜRKİYE'DE KENEVİR ÜRETİMİ

Yapısındaki uyuşturucu madde oranından dolayı kontrollu ekilmesi gereken kenevirle ilgili Turkiye'deki mevzuata bakıldığında, lif, sap ve tohumunun amacı dışında yetiştirilmesi yasaklanırken, bilimsel araştırmalarla THC'si duşuk kenevir çeşitlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Kenevir yetiştirilecek yerlerde, ekiminin izne bağlanması, gerekli kontrollerin yapılması ve izinsiz ekimlere uygulanacak işlemlere ilişkin esaslar belirlenirken, 2016'da Resmi Gazete'de yayınlanan tebliğle İzmir, Uşak, Kutahya, Burdur, Antalya, Zonguldak, Bartın, Karabuk, Kastamonu, Sinop, Samsun, Çorum, Amasya, Ordu, Tokat, Yozgat, Kayseri, Malatya ve Rize'de kenevirin ekimi izinle serbest hale getirildi.

(C) AA / Erçin Top

İzin verilen il ve ilçelerin dışında kenevir yetiştiriciliği yapılamıyor. Bilimsel araştırma amacıyla ana veya tali bitki olarak kenevir yetiştiriciliğine, belirlenen bolgeler dışında da Tarım ve Orman Bakanlığı'nca izin verilebiliyor.

Turkiye'de, tescilli ve uretim izinli kenevir çeşidi bulunmazken, ekim alanı yıllar itibarıyla geriledi. 1989'da 42 bin dekar olan kenevir ekili alan, 1999'da 5 bin 360 ve 2009'da 66 dekara duştu. Son olarak geçen yıl 200 dekarda lif ve tohum amaçlı kenevir ekimi yapıldı.
Kenevir endustrisinin giderek zayıflaması nedeniyle ekim alanları hızla azalırken, lif ve tohum amaçlı kenevir ekimi 2014-2017'de Samsun'un Vezirkopru ilçesinde izinle yapıldı. Vezirkopru'de 2018'de izinli kenevir yetiştiriciliğinde, 29 uretici 113 dekarda ekim yaptı, 54 dekarda lif ve 59 dekarda tohum için hasat gerçekleştirildi. Hasat sonucunda elde edilen lif miktarı 8-9 ton, tohum miktarı 1 ton civarında oldu.

İ LK YERLİ VE MİLLİ KENEVİR ÇEŞİTLERİ ÜLKE TARIMINA KAZANDIRILACAK

Endustriyel kenevir uretimindeki gelişmelerle, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Politikalar Genel Mudurluğu'ne (TAGEM) bağlı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitusu Mudurluğu'nde 2017'den itibaren bu alanda çalışmalara başlandı.
Bu kapsamda Karadeniz Bolgesi Kenevir Araştırmaları Gudumlu Projesi (TAGEM/BÜGEM) yurutulmeye başlandı. Projeyle yurt dışında tescil edilen THC oranı duşuk ve yaygın ekim alanı olan çeşitlerin bolge şartlarına adaptasyonları belirlenecek. Çalışmalarla on plana çıkmış ve durulmuş yerel populasyonun verimi ve verim komponentleri tespit edilecek.

Bu doğrultuda Bakanlığa bağlı kuruluşlar tarafından yurutulen çalışmalar sonucunda 2 endustriyel kenevir çeşit adayının tescil başvurusu tamamlanarak, ilk yerli ve milli kenevir çeşitleri ulke tarımına kazandırılacak.

KENEV İR ISLAHINA YÖNELİK ÖNCÜ ÇALIŞMA

"Kenevir Populasyonlarından THC Oranı Duşuk Genetipelrin Geliştirilmesi" konulu TÜBİTAK 1001 Projesi de Ondokuz Mayıs Üniversitesi ile yurutuluyor. Ülke şartlarında kenevir ıslahına yonelik oncu çalışma niteliğinde olan projeyle, Orta Karadeniz Bolgesi'ndeki ureticilerden alınan koy populasyonları ile Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Ege Tarımsal Araştırma Enstitusu'ndeki gen bankasından temin edilen genotiplerin fenolojik, morfolojik ve bazı teknolojik ozelliklerinin belirlenmesi amaçlanıyor. Bu anlamda duşuk THC içeriğine sahip çeşitlerin bulunması durumunda, dunyada olduğu gibi Turkiye'de de kenevir tarımı artacak.

KENEV İR ÜRETİM VE İŞLEME MALİYETLERİ DÜŞÜRÜLECEK

"Saplarından Lif Elde Edilen Bitkilerde Tarım Teknikleri ve Mekanizasyonunun Geliştirilmesi, Üretim ve İşleme Maliyetlerinin Duşurulmesi"ne yonelik proje de TAGEM destekli kamu-ozel sektor ortaklığında yurutuluyor.

Proje kapsamında, keten, kenevir ve ısırgan bitkilerinden mekanizasyon destekli olarak duşuk maliyetli ve kabul edilebilir kalitede doğal liflerin elde edilmesi durumunda, bunların ayrılması ve işlenmesi aşamaları için makineler geliştirilecek. Uygun yetiştirme tekniği ve mekanizasyonun geliştirilmesiyle maliyetlerin azaltılması, dekara verimin artırılması suretiyle bu bitkilerin ekim alanlarının yaygınlaştırılması sağlanacak.

Projeden elde edilen sonuçlar ozel sektor tarafından uygulamaya aktarılacak, ekonomik çıktıları bakımından uretime, ureticiye, sanayiciye (tekstil, makine gibi) direkt katkı sağlayacak.

KENEV İR HANGİ ALANLARDA KULLANILIYOR?

Kenevir, otomobil sektorunde doğal fiber parçalar, ağaç işleme sanayisi, kenevir talaşından doğal inşaat malzemeleri, ahşap malzeme, kumaş ve kanvas urunler, gemi halatı, izolasyon malzemeleri, kozmetik urunler, biyodizel, biyokutle yoluyla enerji uretimi, kenevir yağı, gıda ve yem, kağıt sanayisi, banknot ve sigara kağıdı, çay poşeti gibi çok geniş alanda kullanılıyor.

KENEV İRDE GELİR VE MALİYET

Turkiye'de ortalama 1 dekardan 100 kilogram lif elde ediliyor. Lifin kilogramı ise ortalama 15 liradan satılıyor. Bin 500 lira gelir elde edilen 1 dekarda, 800-850 lira masraf yapılıyor.

Tohum amaçlı endustriyel kenevir yetiştiriciliğinde ise 1 dekardan 50-60 kilogram tohum elde ediliyor. Bunun kilogram fiyatı ise 25-30 liraya satılıyor. Bin 250-bin 500 lira gelir elde edilirken, gider 800-850 lira oluyor.

ERDO ĞAN KENEVİR ÜRETİMİNİN ÖNEMİNE DİKKATİ ÇEKTİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha once yaptığı açıklamalarda kenevir uretiminin onemine dikkati çekerek, şu ifadeleri kullanmıştı:

"Bize bir zamanlar afyon ekimini yasaklayanlar kendileri cayır cayır afyon ekiyorlardı. Askeri bir sorunun çozumu için gorunurde konuyla hiçbir ilgisi olmayan boyle bir şartın konulması elbette son derece manidardır. Şimdi diyorum ki biz yeniden, tarım, çevre ve şehircilik bakanıma soyledim, kenevir ekimi sureci başlatalım çunku kenevir ekiminin çok farklı alanlarda çok farklı faydalarının olduğunu da goreceğiz. Şimdi bu sureci başlatacağız."