Özet (TL;DR) @ 2019-01-10T15:37:00.000Z: 1 sene önce Rusya’nın Soçi kentinde gerçekleşen Suriye Ulusal Diyalog Kongresi’nde kurulmasına karar verilen Suriye anayasa komisyonu henüz oluşturulmadı.


Goruş

15:37 10.01.2019(Guncellendi 15:40 10.01.2019) URL'yi kısaltın

1 sene once Rusya'nın Soçi kentinde gerçekleşen Suriye Ulusal Diyalog Kongresi'nde kurulmasına karar verilen Suriye anayasa komisyonu henuz oluşturulmadı.

Astana surecinin garantorleri olan Rusya, Turkiye ve İran, Suriye sorununun çozumune yonelik siyasi surecin başlatılmasını sağlayacak bu onemli oluşumun kurulması için yoğun çaba sarfetmeye devam ediyor.

Uzmanlar, anayasa komisyonunu kurma surecinin işleyişini engelleyen objektif zorlukların yanında bir de yapay faktorlerin de mevcut olduğunu soyluyor. Bu yapay engellerin başında da ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, Suudi Arabistan, Mısır ve Ürdun tarafından oluşturulan ve "kuçuk grup" olarak adlandırılan oluşumun olduğu iddia ediliyor.

Peki bu tur iddiaların doğruluk payı nedir? Suriye sorununun çozumune yonelik siyasi surecin başlamasını engelleyen faktorler neler?

Konuyla ilgili Sputnik'e konuşan guvenlik uzmanı ve eski asker Abdullah Ağar, şu değerlendirmelerde bulundu:

(C) REUTERS / Danish Siddiqui

Astana ve Soçi kapsamında Rusya, Turkiye ve İran arasında ortaya çıkan işbirliği ve bu işbirliğinin bir stratejiye ve bir başarıya, bir etkiye donuşmesi, tabi "kuçuk grup" denen diğer ekseni çok rahatsız ediyor. Onlar, Astana surecinin başarısız olduğunu ve Astana'nın iptal edilmesi gerektiğini soyluyor. Bunların amacı, Suriye sorununun çozumunun "kuçuk grubun" etkili olduğu bir denklem uzerinden ilerlemesini sağlamak ki bu, çok daha farklı bir denklem ve masa oluşturuyor. Bu noktada bir mucadele var. Bir diğer taraftan da bunun sadece siyasi kazanımlar ve arzu edilen sonuçlar adına altyapı ve gerekçeler uretmek için değil, Rusya, Turkiye ve İran arasında ortaya çıkan ve sonuç verici işbirliğini bozmaya yonelik bir hamle olduğunu ongormek gerekiyor.

Bu bağlamda ozellikle Fırat'ın doğusunda ortaya çıkacak olasılı işbirliği uzerinden Turkiye ile Rusya'nın, Rusya ile İran'ın ve İran ile Turkiye'nin eksenlerinin ayrışması, kopması gibi birtakım amaçların gudulmekte olduğunu da goruyor olmamız gerekiyor. ABD'nin hedefi artık çok net. Önceden YPG/PKK'yı DEAŞ yuzunden desteklediğini diyordu. Şimdi ise İran'ı telaffuz etmeye başladı. ABD'nin amaçları ile ilgili olarak şunu da soylemek gerekir. ABD'nin, Turkiye'yi Rusya'ya kaptırmamak gibi çok onemli bir derdi var bence. Amerika, Turkiye'yi tekrar kendi eksenine getirmek için bir tur havuç-sopa yontemini kullanarak ona bir "proksi devlet" rolunu biçmeye çalışıyor.

Şu anda en onemli unsur, Rusya'nın misyonu değil, vizyonudur. Yani Rusya nasıl bir vizyon ustlenecek; taktik hamleler uzerinden operasyonel başarılar mı elde etmeye çalışacak, yoksa operasyonel başarılar uzerinden stratejik başarılar mı kazanmaya çalışacak, yoksa stratejik işbirlikleri uzerinden jeopolitik kazanımların peşine mi duşecek. Biz Fırat'ın doğusunu konuşurken aslında gelecek yuzyılın jeopolitik şekillenmesini konuşuyoruz. Bunun siyasi kanadı olarak da, Anayasa komisyonu meselesi gibi kendisini gosteriyor. Bu komisyonun oluşmaması için buyuk gayretler var. Bu bağlamda bu ay içerisinde yapılması planlanan Astana toplantısı çok onemli. Şubat'ın başında da heyetlerin katılacağı bir toplantı gerçekleşecek. Anayasa komisyonu anlaşması, bu toplantılara gore şekillenecek gibi. Astana surecinin garantor ulkeleri, inisiyatifini kaybederlerse masa çok kalabalıklaşacak. Masa çok kalabalıklaştığı zaman da denklem de iniyatif ve kazanım alanları değişecek, ağırlıklar başka taraflara kayacak.

Dolayısıyla, insanlık adına, Suriye'nin istikrarı adına Rusya'nın ustlenmiş olduğu vizyonun çok onemli olduğunu duşunuyorum. Suriye'nin uniter yapısı çerçevesinde uretilecek ortak bir akıl ve ortak bir etki sağlanabilirse Suriye'nin parçalanmasının onune geçilebilir. Aslında bu paydada Amerika da denklemin içerisine katılabilir. Ama eğer ABD, sadece menfaatleri uzerinden giderse, yani Suriye'nin parçalanması uzerinden giderse, sorunun buyuyeceğini ve çok daha riskli bir konuma gireceğini duşunuyoum.