ABD’nin Suriye’de daha yeni iki üs kurmuşken ve İsrail’in itirazları varken çekilmesinin gerçekçi bulmayan Prof. Emin Gü...

Özet (TL;DR) @ 2018-12-21T19:55:00.000Z: ABD’nin Suriye’de daha yeni iki üs kurmuşken ve İsrail’in itirazları varken çekilmesinin gerçekçi bulmayan Prof. Emin Gürses’e göre Türkiye ile ABD arasında ‘başka bir anlaşma’ söz konusu olabilir.…

ABD Başkanı Donald Trump'ın Suriye'den tamamıyla çekilme yonundeki kararı Amerika'nın gundemine bomba gibi duştu. Trump, bu karardan hoşnut olmayan Savunma Bakanı James Mattis'in şubat ayı sonunda gorevini bırakıp emekliye ayrılacağını duyururken, Mattis'in açıklamasında 'fikir ayrılığı' vurgusu dikkat çekti. ABD'nin Suriye'den çekilme açıklamasına Rusya temkinli yaklaşır gorunurken, bolgedeki olası gelişmeler değerlendirilirken dikkatler ozellikle Turkiye'nin ne yapacağında duğumleniyor.

Gelişmeleri Prof. Emin Gurses ile konuştuk.

' MATTIS'İN GÖREVDEN AYRILACAĞINI TRUMP ZATEN SÖYLEMİŞTİ'

Emin Gurses'e gore, Mattis'in gorevden ayrılacağını Trump'ın zaten soylemişti. Gurses aynı şekilde ABD Başkanı'nın geçtiğimiz nisan ayında Suriye'den çekilme sinyallerini verdiğini anımsattı. Ancak ozellikle İsrail'in bu gelişmeden memnun kalmamasına dikkat çeken Gurses'e gore çekilme meselesi hiç kolay değil:

"Zaten Trump Nisan ayında zaman Suriye'den çekilme zamanıdır diye açıklama yapmıştı. Sonra donemin dışişleri bakanı Rex Tillerson, Ocak 2018'de Stanford Üniversitesindeki bir konuşmasında 'Kesinlikle biz Kurt otonomi bolgesi kuracağız. Dışarıdan destekleyeceğiz, buradan çekilmek mumkun değil' demişti. Ayrıldı gorevden. Mattis'in gorevden ayrılacağını Trump zaten soylemişti. Ama Amerika'da kıyamet kopuyor şimdi. Amerika'da Trump bir şey dedi diye bu olacak anlamına gelmez. İkincisi Trump'ın Erdoğan ile goruşmeleri var, neler konuşuldu, tam bilmiyoruz. Amerika burada Fırat'ın doğusunda birkaç tane askeri bolge kurmuş, bazıları 2 bin askeri personelin bazıları 4 bin askeri personelin bulunduğunu soyluyor. Bu kadar silahlanma yapmış. İsrail buradan çekilmesine karşı çıkıyor. İngiltere Savunma Bakanı açıklama yaptı kesinlikle çekilmek yanlıştır diye. Planlar 1916 senesinin boru hattı planı yani koridor oluşturma planıdır. Ama acaba Trump savunma bakanlığı ve Amerikan istihbaratı buna ne diyor? Çunku Amerika'da dışişlerini savunma bakanlığı karar verir."

' ABD, İSRAİL'E SORMADAN ÇEKİLEMEZ'

Gurses, ABD'nin İsrail'in onaylamadan bolgeden çekilmesine imkan olmadığı goruşunde. Suriye'nin İsrail için bir tehdit unsuru olmadığını belirten Gurses, İsrail'in Hizbullah'ı tehdit olarak gorduğunu, asıl amacının ise İran'ı Doğu Akdeniz'e yakın olan bolgelerden uzaklaştırmak olduğunu anımsattı. Gurses, Trump'ın durup dururken boyle bir karar almasını sorgularken, Ankara ile ozel bir şeylerin goruşulme olasılığına dikkat çekti:

"Durup dururken boyle bir karar alınmasının arkasında ne var acaba? Turkiye ile başka bir şey mi goruştuler? Cumhurbaşkanı, 'Biz muttefikiz, stratejik ortağız, oturup konuşalım ne yapacağımızı' diyebilir. Zaten CNN International, şoyle bir altyazı geçti: Tayyip Erdoğan'ın şoyle dediği soyleniyor: 'Bu konuyu goruşuyoruz'. Acaba burada başka bir şey mi konuşuluyor? Siz YPG'ye destek vermeyin, biz beraber devam edelim mi demeye getiriliyor? Çunku İsrail'in de tepkisi fazla buyuk bir tepki değil. Ama burada İsrail'e sormadan çekilmek diye bir şey olmaz zaten. Zaten Suriye darmadağın olmuş bir ulke. İsrail için Suriye devleti bir tehdit oluşturmuyor, Hizbullah tehdit oluşturuyor. İsrail boyle duşunuyor. Hizbullah, İran adına İsrail'in sınırlarında operasyon yapan bir ekip haline gelmiş. İsrail'in asıl amacı İran'ı Doğu Akdeniz'e yakın olan bolgelerden uzaklaştırmak. Turkiye de burada hem İran'a yakın hem Rusya'ya yakın, Amerika'ya da muttefikiz, beraber hareket edelim diyor. O zaman insan şupheleniyor, birden Trump bu kararı niye aldı? Trump'ın aldığı karar uygulanacak anlamına gelmez. Senatoda kıyamet kopuyor Amerika'da. Boyle bir yerden çıktığınız zaman bir daha girmeniz mumkun değil. Birleşmiş Milletler'in 51. maddesine gore giriyorsunuz. Buradan çıktığınız zaman ne gerekçeyle gireceksiniz bir daha bolgeye? IŞİD'i temizledik, tehdit kalmadı diyorlar. Doğru IŞİD'i zaten kendileri organize etmişlerdi. IŞİD bolgeyi temizledi, sonra Amerikalılar YPG'yi bolgeye yerleştirdiler. IŞİD orada gorevini yaptı. Bolgeden Kurtleri, Arapları, Turkmenleri temizledi. Bizim Kuzey Iraklı oğrencilerimiz var, IŞİD'in içinde bulunanlar da var. 'IŞİD zaten Irak ordusundan dışlananlardan oluştu. Sonra onemli bir kısmı koylerine geri gitti. Suça karışanlar bu işin içinde kaldı. Onlar da fazla bir rakam etmiyor' diyorlar. Önce seçildiği zaman Rusya ile ticari ilişkiler kuracağız dedi. Sonra kıyamet koptu, geri adım attı. Sonra Çin'e karşı kampanya başlattı. Baktılar ki Çin'de misilleme yaptı, bunu yurutemeyecekler, orada da geri adım attı. Geri adım atmak Amerika için sorun değil. 'Çunku artık Amerika dunyanın her yerine kollarını ayaklarını uzattı. Fazla yaygınlaştığı için kontrol edemez hale gelecek, geri çekilmek zorunda kalacak' diye bir açıklama vardı. Afganistan'da bir oğrencimiz var. Diyor ki 'uyuşturucu ticareti Amerika geldikten sonra iki buçuk kat arttı'. Demek Amerika burada bir şey yapmadı."

' RUSYA VE İRAN İLE BÖLGESEL DAYANIŞMA İÇİNDE OLDUĞU İÇİN ERDOĞAN BATI'DA DEĞERLİ'

Gurses'e gore Erdoğan, Rusya ve İran ile bolgesel dayanışma içinde hareket ettiği için Batı siyasetinde değer goruyor. Gurses, Turkiye'nin bolgede yapması gereken oncul şeyin Şam hukumetiyle goruşmek olduğunu dile getirdi:

"Boyle bir şey yapması orada Turkiye'nin YPG'nin yerini alması anlamına gelir. Turkiye, Amerika'ya YPG ile değil, benimle iş yapın, ben bu işleri daha iyi yaparım derse Şam hukumeti işgalci ilan eder. Birleşmiş Milletler'in 51. Maddesine gore, bir saldırıya karşı kendini savunuyorsun, bunu guvenlik konseyine rapor ediyorsun. Yarın guvenlik konseyine der ki Suriye hukumeti, 'Benim ulkemde işgalciler var' der. Erdoğan ne dedi, 'Amerika buraya çağrılmadan geldi'. Çağrılmadan geldiğiniz zaman gerekçeniz olacak. Yani kendinizi savunma amacıyla geliyorsunuz ve bunu Birleşmiş Milletler'e guvenlik konseyine rapor ediyorsunuz. İşiniz bittiği zaman çekilmek zorundasınız. Yarın Turkiye'ye siz burada ne yapıyorsunuz, siz de çekilin derler. Diğer turlu işgalci duruma duşersiniz. O zaman sizin hem Rusya ile hem İran ile ilişkileriniz de bozulur. Zaten sizin butun bolge ulkelerle ilişkiler bozuk. Doğu Akdeniz'de İsrail, Mısır hep işbirliği yapıyorlar. Tayyip Bey bugun Batı'da değeri yuksekse Rusya ve İran ile bolgesel dayanışma içinde olduğu içindir. Onlarla arası bozulduğu an Batı'da kendini karşılayacak bir şey bulamayacak. O zaman çok zor duruma duşer. Onun için Turkiye Amerika'ya biz burada sizin adınıza iş goruruz derse sıkıntıya duşer. Turkiye zaten Amerika'nın bolgede İngiltere ve İsrail ile beraber bir koridor kurulmasının onunde Tayyip Erdoğan engel duruyor. Zaten engel olduğu için sıkıntı oldu. Tayyip Erdoğan deseydi ki engel olmuyorum, buradaki koridoru oluşturun, ben de size yardım edeyim, o zaman Turkiye'ye karşı bir operasyon olmazdı. Şimdi tekrar aynı yere gelirseniz, o zaman siz bolgede kurduğunuz ittifakları kaybedersiniz. Kaybettiğiniz an Batılılarda sizin bir değeriniz kalmaz. Turkiye'nin burada yapacağı tek şey Şam ile goruşmek. Suriye toprakları ancak Şam'ın kontorlune verilirse butunluk sağlanır. Yoksa sen Suriye'nin topraklarını işgal ettin, işgalci olursun, çekilmek zorunda kalacaksın. Amerika once bir karar verecek, Pentagon'da goruşmeler devam ediyor. Senato'da kıyamet kopuyor. Trump, Amerika'yı sattı diyorlar, o kadar ağır laflar ediyorlar. Trump kendi başına bu kararı almadı, bir hesabı vardır."

' AMERİKA, YPG'Yİ ORTADA BIRAKIRSA, BİR DAHA KENDİNE MÜTTEFİK BULAMAZ'

ABD'nin bolgede usler kurmuşken aniden çekilme kararının gerçekçi olmadığını savunan Gurses'e gore ABD, YPG'yi ortada bırakırsa, bir daha kendine muttefik bulamaz. Gurses, Erdoğan yonetiminin Suriye'deki ittifak ilişkilerini bozması halinde Batı'nın kendisini 'satacağını' soyledi:

(C) REUTERS / Yuri Gripas

"Özgur Suriye Ordusu savaşacak, o zaman Suriye'yi bolmeye karar verdiniz. Sonra bunlara bir bolge vereceksiniz, o bolge ayrı bir Arap devleti mi olacak? Öyle olursa Birleşmiş Devletler devreye girer. O zaman Kurtlere de bolge ayrılır orada o zaman der. Eski Dışişleri Balanı Tillerson'ın soylediğine gelir iş. Burada Kurt otonom bolgesi zaten kurmuş durumdayız, biz bunu destekleyeceğiz diyor yaptığı açıklamada. Aynı şeye denk geliyor. Bir ara Davutoğlu, ihale zaten bizdedir diyordu. O yerde bolgenin Turkiye'nin başına ne sıkıntılar geldi gorduk. Bu iş Amerika sana ihaleyi verdiği zaman sen butun bolge ulkeleriyle kavgalı hale gelirsin. Bir kısmıyla kavgalısın zaten ondan sonra da yalnız kalırsın. Yabancı basında bir şey olduğu zaman Tayyip Erdoğan da buradaydı diyorlar. Tayyip Erdoğan'ın Batı'daki bu değeri bolgesel ittifaklardan geçiyor. Bu ittifaklar var diye Erdoğan'a bu kadar değer veriyorlar. Yalnız kalırsa, bir sure sonra Batı onu satar. Amerika burada bir iki tane askeri us kurmuş. Biri Fırat'ın tam Turkiye sınırına yakın bolgede, bir tanesi Irak sınırında bir us kurulmuş. Amerika'nın burada bu usleri kurarken birden çekiliyorum demesi akla uygun değil. Zaten Kurtlerin içinde de bir suru konseyler kurulmuş, Şam ile goruşecekler. Ama Şam onlara bundan sonra nasıl guvenecek? Bu durumda yalnız kalacaklar. Zaten Amerika, ust kademe için tutuklama kararı çıkardıktan sonra YPG'ye katılın diye PKK'nın alt kademesine mesaj verdi. YPG'ye katılım başladı. Bunlara şimdi maaş da veriyorlar 250 dolar civarında. Amerika, YPG'yi ortada bırakırsa, bir daha kendine muttefik bulamaz. Turkiye ile onemli goruşmeler yapmış veya anlaşamaya varmışsa, o zaman YPG'yi tasfiye eder. Kuzey Irak'taki Kurt bolgesi geleceğin Kurt devleti Barzani'nin bolgesi. O zaman oraya gitsinler diyorlar. Ekonomik olarak da kendilerine yeterli bir bolge olur. Ama Fırat'ın doğusunda yeni bir bolge kurup Amerikalıların çok eski hesapları Hazar'ı İran'ın kuzeyinden ve Suriye'nin kuzeyinden Akdeniz'e bağlama hesapları tutmuyor."