Özet (TL;DR) @ 2018-12-17T11:42:48.000Z: Yok olma süresi 1000 yılı bulabilen, yıllık bazda üretimi 335 milyon tonu aşan plastik poşetler sofralarımıza kadar uzanabiliyor. Geri dönüşümü üreiminden daha maliyetli olan plastik poşetleri bu…


Hayatımıza 1900'lu yılların başlarında giren plastikler 1970'li yıllardaki plastik sektorundeki gelişmelerin ardından 1977 yılında tam olarak hayatımıza girdi. Alışveriş noktalarında herkesin rahatlıkla bulabileceği, ortalama kullanım omru 15 dakika olan, suda, toprakta, hatta havada uçuşurken gorduğumuz, çok ince olan ve doğadaki varlıkları maalesef de insanlar için giderek normal bir durum olarak kabullenilen olayların baş aktoru; plastik poşetler.1950'li yıllarda 1,5 milyon ton civarında uretim değerleri bulunan plastik malzemelerin uretimi giderek artmış ve gunumuzde yıllık bazda uretimi 335 milyon tonu aşmıştır.Üretimin bu hızla seyretmesi halinde 2050'li yıllarda bu değerin yıllık bazda 1,2 milyar tona ulaşması ongoruluyor.

Bununla birlikte, bugune kadar uretildiği duşunulen 8 milyar ton plastik malzemenin en az yarısının atık halinde doğaya atıldığı duşunuluyor.

PLAST İK POŞETLERİN YALNIZCA YÜZDE 1'İ GERİ DÖNÜŞÜYOR

Buyuk-kuçuk hemen her turlu mağaza çalışanının alışveriş sonrasında sorgusuz sualsiz uzandığı plastik poşetler, petrol bazlı polietilen maddesinden uretiliyor.Polietilen maddeler atık haline geldiğinde ekosistemdeki canlılar için olduğu kadar doğaya da zararlı, zehirli bir madde. Plastikler dış ortam koşulları ve neme karşı iyi direnç gosteriyor, esneklik ve ustun kimyasal dayanıklılık genel ozellikleri arasında sayılabilir.

Maalesef plastik (naylon) poşetlerin sadece %1'i geri donuşturulebilir, %99'u ise doğada kalır.

HER YIL D ÜNYADA 5 TRİLYON TANE PLASTİK POŞET ÜRETİLİYORBir plastik poşetin geri donuşumu, yeni bir tane uretmekten daha pahalı. Bir ton plastik poşeti geri donuşturmek 4000 dolardan fazla paraya mal olurken, aynı miktarda yeni plastik poşet ise 35 dolar gibi bir ucret karşılığında satın alınabiliyor.Her yıl dunyada 5 trilyon adet plastik poşet uretiliyor. Bu kadar poşeti yan yana eklersek 280.000 km bir uzunluk oluşuyor, bu da dunyayı tam 7 kez turlamak demek.Turkiye'de plastik poşet uretim miktarı 30-35 milyar adet civarında. Ülkemizde de yıllık ortalama ağırlık olarak 200.000 ton uretiliyor. 1 saat içerisinde kullanılan plastik poşetleri uç uca eklediğimizde, ulkemizin en doğusu ile en batısını birleştiren bir uzunluğa (1565 km) ulaşabiliyoruz.İstatistiksel verilere gore, Turkiye'de bir kişi, yılda ortalama 380-440 adet plastik (naylon) poşet kullanıyor.

PLAST İK POŞETLERİ BU KADAR TEHLİKELİ YAPAN NE?Ortalama olarak 15 dakika kullandığımız plastik poşetler, çoplerle birlikte doğaya atılıyor ve yok olma suresi 1000 yılı bulabiliyor. Bazı plastik poşetlerin kısa surede fiziksel olarak yok olmuş gibi gorunseler de, plastik poşetler mikro parçacıklara bolunurler ve yuzyıllar boyunca çevreye zarar verirler.Plastik poşetler hafif olmaları dolayısıyla, çope atsak bile ruzgarın etkisiyle alıcı ortamlara ve canlılara ulaşıyorlar. Bir gun şehir merkezinde olan bir plastik poşet, diğer bir gun kilometrelerce uzağa uçabiliyor. Ruzgarın etkisiyle ağaçların dallarına, elektrik direklerine takılabilen plastik poşetler su kaynaklarına ulaştığında akıntılar sebebiyle denizlerde ve daha sonra okyanuslarda son bulurlar. Okyanuslarda yaşayan canlılara ve balıklara kalıcı zararlar verebilirler, su giderlerini tıkayarak sel ve diğer doğal afetlere neden olurlar.İnsanlığın doğayı hunharca kirlettiği plastik atıklar, deniz ve okyanuslara karıştıktan sonra yemek masalarına geri donuyor.

Her yıl insanlar milyonlarca ton plastiği deniz ve okyanuslara atıyor. Parçalanarak mikroplastiklere donuşebilen bu malzemeleri çoğu deniz canlısı besin zannederek yiyor.

PLAST İKLER YEMEK MASALARIMIZA KADAR ULAŞABİLİYOR

İnsanlar için en kritik noktalardan birisi de bu. Bu mikroplastiklerin bize en kolay şekilde ulaştığı nokta besin zinciri. Kriller gibi minik deniz canlılarının yuttuğu plastikler, en ust noktadaki somon gibi avcı balıklara kadar ulaşıyor. Ama şimdi yeni bir çalışma deniz mahsulleri haricinde de bu plastiklerin yemek masamıza geldiğini gosteriyor.Nature bilimsel araştırma dergisinde yayınlanan çalışma, 8 ulkeden 16 deniz tuzu markasını incelemiş. Bu deniz tuzlarının suda çozundukten sonra geriye kalan parçacıkları inceleyen araştırma, geride kalan 72 maddeden 30'unun plastik, 17'sinin daha onceden plastiğe ait olan pigment, 4'unun ise toz parçacığı olduğunu gosteriyor.Analizler plastiklerin neredeyse hepsinin denizden geldiğini gosteriyor. Avustralya, Japonya, Malezya, Portekiz ve Guney Amerika'dan seçilen çok sayıda urunde plastik kirliliği bulunmuş durumda.

Araştırmayı yapan uzmanlar, deniz mahsullerinde ve deniz tuzunda bulunan plastiklerin sağlığa zararının şimdilik sınırlı olduğunu belirtse de, giderek artan plastik kirliliği goz onunde bulundurulduğunda bu mikroplastiklerin insan sağlığa zararının daha buyuk boyutlara ulaşacağını belirtiyorlar.

Ç ÖPTEN GELEN ENERJİ