Özet (TL;DR) @ 2018-11-28T17:15:27.000Z: Dünyanın farklı ülkelerinden fizikçiler bir araya gelerek yüksek enerji ve ağır iyon araştırmaları gerçekleştirmeye yönelik yeni sPHENIX projesi için Rusya Ulusal Nükleer Araştırmalar Üniversitesi'nde…


Bilim

17:15 28.11.2018URL'yi kısaltın

Dunyanın farklı ulkelerinden fizikçiler bir araya gelerek yuksek enerji ve ağır iyon araştırmaları gerçekleştirmeye yonelik yeni sPHENIX projesi için Rusya Ulusal Nukleer Araştırmalar Üniversitesi'nde (MEPhI) bir araya geldi.

sPHENIX işbirliği, bağıl ağır iyonların çarpıştırıcısı (RHIC) uzerinde çalışmalar yurutmek için kuruldu. Yonetici ekipte yer alan Iowa Devlet Üniversitesi'nden John Lajoie, projeyi Rossiya Segodnya'ya anlattı.

Projenin bilime kazandıracakları hakkında konuşan Lajoie, "sPHENIX projesi "Farklı olçeklerdeki mikroskobik içeriğini incelemek uzere kuruldu. Projede plazmanın uzun-mesafe, uzun-dalgalı içeriklerinin mikroskobik içeriklerden, yani kuark ve gluonların birbirleriyle olan etkileşimlerinden nasıl ortaya çıktıklarını bulmaya çalışıyoruz. Bu sorunun cevabını bulmak için de kuark- gluon plazmasındaki uyarılmalara dikkat ediyoruz" ifadelerini kullandı.

Bağıl ağır iyonların çarpıştırıcısının (RHIC) aslında fizik veya kuantum kromodinamikler arasındaki guçlu etkileşime yonelik bir laboratuvar olduğunu belirten Lajoie "Çekirdek içi çarpışmaları irdelemenin yanı sıra bu laboratuvarla farklı atomların çekirdeklerini itilebiliyor. Bu da bizim nukleer cismin kuark-gluon plazma durumuna nasıl geçtiğini anlamamızı sağlayacak. Bu sıcak, yoğun, yuksek etkileşimli, ancak neredeyse mukemmel sıvının ozunu anlamaya çalışıyoruz. Çok ilginç bir araştırma" dedi.

' RHIC DÜNYADA TEK'

Lajoie, proje çerçevesinde ayrıca kuantum kromodinamiklerindeki protonların dizilimlerini daha iyi gorme imkanı bulacaklarını, RHIC'in dunyada polarize protonlar arasında çarpışma sağlayabilen tek çarpıştırıcı olduğunu ifade etti.

Lajoie, proje ile hangi teknolojilerin ortaya çıkabileceği hakkındaki soruya da şoyle yanıt verdi: "Bu harika bir soru, çunku cevaplamak mumkun değil. Zira 1865 yılında James Clerk Maxwell doğadaki temel etkileşimleri anlamak için referans teşkil eden eşitlikler oluşturdu. Maxwell'in eşitlikleri klasik manada elektrodinamik sureçlerinin tam bir resmini oluşturdu. O donem yaptığı keşfin yuz yıl sonra ne işe yarayacağını sorsanız, muhtemelen kimse Ay'a gidebileceğimizi soyleyemezdi. Elektrodinamiğin anlaşılması insanlığın en buyuk bilim ve tekniksel devrimlerinden biri oldu. Çalışmamızın sonunda neye gotureceğini soyleyemem, ancak guçlu nukleer etkileşimi anlamanın muazzam sonuçları olacağını kendimden çok emin bir şekilde soyleyebilirim. Nukleer fiziğin 100, 150 yıl sonra ne durumda olacağını bilemem, ancak bilmek isterim."

Lajoie "Bilim insanlarının sPHENIX projesi çerçevesinde quark-gluon plazması edinimi için Guneş'in çekirdeğinden binlerce kat sıcaklıklara ulaşması gerekiyor. Siz hangi koşullarda çalışmayı planlıyorsunuz?" sorusuna karşılık da "Biz koşulları değiştirmeyi planlamıyoruz. Bu koşullar genelde partikullerin nasıl çarpıştığına, çekirdekte ne olduğuna ve çarpışma esnasında çıkan enerjiye bağlı. Çarpıştırıcı enerjisi aynı kalacak. RHIC'te fizik araştırmaları için çok iyi koşulların oluştuğunu duşunuyoruz" ifadelerini kullandı.

Rus bilim insanlarıyla çok verimli bir işbirlikleri olduğunu da vurgulayan Lajoie, MEPhI'den oğrencilerin elde ettikleri bulgular uzerinde çalışmalarını istediklerini kaydetti.