Özet (TL;DR) @ 2018-11-24T12:16:15.000Z: ABD'de Noel döneminin başlangıcı olarak kabul edilen “Kara Cuma”nın (Black Friday) yavaş yavaş dünyaya yayılması, tüketim çılgınlığı eleştirilerini beraberinde getirdi.


Dunya

12:16 24.11.2018URL'yi kısaltın

ABD'de Noel doneminin başlangıcı olarak kabul edilen "Kara Cuma"nın (Black Friday) yavaş yavaş dunyaya yayılması, tuketim çılgınlığı eleştirilerini beraberinde getirdi.

Her yıl kasım ayının dorduncu perşembesi kutlanan Şukran Gunu'nun ardından milyarlarca dolarlık alışverişin yapıldığı Kara Cuma, Amerikalıların guneş doğmadan mağazalara akın etmesinden, indirimli urunler için kavgaya tutuşmasına kadar pek çok ilginç goruntuyle geride kaldı.

(C) REUTERS / Simon Dawson

Mağazaların tuketicileri cezbetmek için haftalar oncesinden duyurduğu indirimler, ABD Ulusal Perakendeciler Birliği'nin (NRF) verilerine gore, 116 milyon Amerikalının alışveriş çılgınlığına katılmasını sağladı.

Mastercard ise Noel doneminin başlangıcı olarak kabul edilen Kara Cuma'da bu yıl yapılan alışveriş tutarının 23 milyar dolarla rekor kırdığını açıkladı.

Bu rakam, satışların bir onceki yıla kıyasla yuzde 9 arttığını ortaya koydu.

Satışların tum zamanların en yuksek seviyesini gormesinde ulke ekonomisinin bu yılki guçlu performansıyla duşen işsizlik ve artmaya başlayan ucretler onemli rol oynadı. 23 milyar dolara ulaşan Kara Cuma satışlarının, yıllık gayrisafi yurtiçi hasılası 20 trilyon doları bulan ulke ekonomisine yaklaşık yuzde 0,1 katkısı oldu.

' KARA CUMA'NIN NOEL BABA İLE İLİŞKİSİ PEK BİLİNMİYOR'

Her yıl milyonlarca insanın alışveriş yaparak bir parçası olduğu ya da ekranlardan izlediği Kara Cuma çılgınlığının nasıl başladığı ise birçok insanın aklına dahi gelmeyen bir soru.

Bu nedenle, tarihi 1920'lere uzanan Kara Cuma'nın Noel donemi ve Noel Baba ile ilişkisi pek bilinmiyor.

Kara Cuma'nın tohumları, ABD'nin en buyuk mağazalar zincirlerinden Macy's'in 1924 yılında New York'taki Şukran Gunu geçidiyle atıldı. Noel Baba'nın yer aldığı geçit toreninin alışverişleri artırması, geçidi geleneksel hale getirdi ve diğer perakendecilere ilham verdi.

Sayıları yıllar içinde artan birçok mağaza, kasım ayının dorduncu perşembesi kutlanan Şukran Gunu'nun ertesi gunu muşterileri alışveriş yapmaya teşvik etmek için birbiriyle indirim yarışına girdi.

Ülkede birçok insanın izin almasıyla birlikte zaman içinde bir nevi resmi tatil haline gelen buyuk indirim gunu, ilk kez Philadelphia Polis Departmanı tarafından 1960'lı yıllarda Kara Cuma olarak anılmaya başladı. Yazılanlara gore, polislerin cumadan once "kara" tanımlamasını kullanmasında muşterilerin yarattığı kalabalık ve trafiğin yol açtığı fazla iş yuku etkili oldu.

Alışveriş merkezlerinin ulkede mantar gibi çoğaldığı 1970-1990 doneminde popularitesi giderek artan Kara Cuma, Amerikan kulturunun de onemli bir parçası haline geldi. Ülke halkı Noel alışverişlerinin buyuk bir bolumunu indirimlerden yararlanmak için o gun yapmaya başladı.

Kapitalist duzenin tuketimi canlı tutma çabalarının başarıya ulaşan orneklerinden Kara Cuma, ozellikle son yıllarda diğer ulkelere de yayılmaya başladı.

İnsanları çoğu zaman gerçeği yansıtmayan abartılı indirimlerle gereksiz tuketime sevk etmekle eleştirilen Kara Cuma indirimleri, mevcut durumda İngiltere, İrlanda, Norveç, İsviçre, İspanya, İtalya, Fransa, Almanya gibi birçok Avrupa ulkesinin yanı sıra Kanada, Meksika, Avustralya, Yeni Zelanda, Brezilya, Rusya ve Guney Afrika'da da uygulanıyor.