Özet (TL;DR) @ 2018-11-08T20:37:00.000Z: Türkiye gibi bazı ülkelerin ekonomilerinde kendilerine yer bulan bazı Suriyelilerin yurtlarına dönme niyetinde olmadığını belirten Rus uzman Dolgov, ancak sığınmacıların büyük kısmının Suriye’ye…


Analiz

20:37 08.11.2018(Guncellendi 21:13 08.11.2018) URL'yi kısaltın

Turkiye gibi bazı ulkelerin ekonomilerinde kendilerine yer bulan bazı Suriyelilerin yurtlarına donme niyetinde olmadığını belirten Rus uzman Dolgov, ancak sığınmacıların buyuk kısmının Suriye'ye doneceğinden emin olduğunu belirtti.

(C) Depositphotos /

Turkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın (TEPAV) araştırmasına gore, Turkiye'de son 1 yılda kurulan Suriye sermayeli şirket sayısı yuzde 85 arttı. Eylul 2018'de 163 Suriyeli şirket kuruldu bu toplam kurulan yabancı sermayeli şirketlerin yuzde 11.8'ine denk geliyor.

' SAVAŞ BİTSE BİLE SURİYELİLERİN DÖNMELERİ ZOR'

Diğer yandan da Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsmanlık) hazırladığı "Turkiye'de Suriyeliler" başlıklı ozel raporda, savaş bitse bile Suriyelilerin donmelerinin zor olacağına dikkat çekildi.

Suriyeliler Turkiye'nin butun illerinde yaşıyor. Kamplarda kalanların oranı yuzde 6.69'lara duşmuşken; Suriyelilerin bir kısmı Turk vatandaşlığına geçmiş, bir kısmı çalışma ve yatırım yaparken, onlar için yarın gideceklermiş gibi politika uretmenin gerçekçi olmadığı açıktır. 2011'den bu yana doğan toplam Suriyeli bebek sayısının resmi sayılara gore 276 bin 158 olduğu dikkate alındığında bu husus bile başlı başına kalıcılığın işareti olarak okunabilecektir. 10 yıl sonra Turkiye'de 4-5 milyonu aşan bir Suriyeli nufus olması ihtimali yuksektir.

' BİR KISMI DÖNME NİYETİNDE DEĞİL'

Sputnik'e konuşan Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitusu Arap ve İslam Araştırmaları Merkezi'nden Boris Dolgov, bu konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:

"Suriyeli sığınmacıların durumu, bulundukları ulkelere gore fark gosteriyor. Turkiye dahil bazı ulkelerde sığınmacıların bir kısmı ekonomideki yerini bulabildi. Benzer durum Lubnan, Ürdun ve Avrupa ulkelerinde de gozlemlenmekte. Fransa ve Almanya'da yaşayan Suriyeli sığınmacılar var, onların ekonomide yer bulduğunu soyleyemeyiz ama rahatlar, her ay yardım parasını alıyorlar, çocukları okullara gidiyor. Muhtemelen sığınmacıların bu kısmı Suriye'ye donme niyetinde değil. Bu tamamen normal bir olgu, zira daha once diğer ulkelerde de yaşandı, sığınmacıların bir kısmı, geldiği ulkede kalarak buradaki toplumun bir parçası haline geldiler".

' SURİYE İSTİKRARA KAVUŞTUĞU SÜRECE DÖNECEKLER'

Buna rağmen Suriyeli sığınmacıların buyuk kısmının yurduna donme niyetinde olduğuna işaret eden Dolgov, yorumunu şu ifadelerle surdurdu:

"Suriye'deki durum istikrara kavuşmaya devam ettiği surece sığınmacılar evlerine donmeye devam edecek. Bu yuzdendir çozume kavuşturulması gereken bir numaralı sorun istikrarın sağlanması. Silahlı çatışmaların, teror saldırılarının olmayacağı, yaşamın normale doneceği bir durum sağlanmalı. Bu elbette, sığınmacıların doğup buyuduğu yerlere donmesine yardımcı olacak. Zira onların orada toprakları, mulkiyeti kaldı. Halihazırda Suriye'de kabul edilen yasaya gore bu araziler, varlıklar, gayrimenkuller, geri donen ve ilgili belgeler sunabilen Suriyelilere iade ediliyor. Bu olumlu bir olgu ve olumlu bir yasa. Kesinlikle birçok Suriyeli bu yasadan yararlanacak".

' TÜRKİYE İLE SURİYE ARASINDA ORTAK PROGRAM BAŞLATILMASI OLASILIĞI VAR'

Sığınmacıların evlerine donuşu yonunde Turkiye ile Suriye arasındaki ortak programların başlatılması olasılığına da değinen Dolgov, "Bu mumkun. Ama hem Suriye hem de Turkiye hukumetlerinin isteği olması gerekiyor".

Rusya Yuksek Ekonomi Okulu Asya ve Afrika Araştırmaları Merkezi'nden Turkolog Aleksey Obraztsov da Suriyeli sığınmacıların geri donmesindeki kilit oneme sahip sorunun ulkenin onarımı olduğuna işaret etti.

' SURİYE'NİN ONARILMASI ULUSLARARASI BİR PROGRAM'

Obraztsov, Sputnik'e açıklamasında, bu konuyla ilgili şu yorumda bulundu:

"Karadeniz'den Ege Denizi'ne kadar gerçekten her yerde Suriyeli sığınmacılara rastlıyorsun. Aralarından birçoğu maddi olarak oldukça rahat hissediyor kendilerini. Turkiye onlar için rahat koşullar oluşturmaya çalışıyor. Bu durumda sığınmacıların Suriye'ye donmesine ne sebep olabilir? Suriye'nin onarılması için buyuk ulkelerarası, uluslararası program. Bunu herkes iyi anlıyor, Turk ve Rus diplomatlar bunu dile getiriyor. Hiçbir şey kendiliğinden olmayacak. Elbette Turkiye gibi guvenli ve mureffeh bir ulkeden enkaza donmeyi hiçbir normal insan istemez".

Savaş sonrası Suriye'nin, altyapısının, sanayisinin onarımı sorunu kilit oneme sahip olduğunu soyleyen Rus uzman, Batı'nın ise şimdilik bu tur goruşlerden uzak durmaya çalıştığını ve ilk sıraya devlet başkanının geleceğini koyduğunu kaydetti.