Özet (TL;DR) @ 2018-11-04T23:18:00.000Z: ABD Başkanı Donald Trump'ın, nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin ardından işaretini verdiği yaptırımların 2. aşaması yarın TSİ 08.00'de başlıyor.


ABD Başkanı Donald Trump'ın, nukleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin ardından işaretini verdiği yaptırımların 2. aşaması yarın TSİ 08.00'de başlıyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile nukleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin ardından uygulamaya koyacağı yaptırımların ikinci aşaması yarın TSİ 08.00'de yururluğe giriyor.

Trump'ın anlaşmadan çekilme kararını açıklamasının ardından ABD Hazine Bakanlığı, İran'a yonelik yaptırımların 90 ve 180 gunluk iki aşamayla yeniden uygulanmaya başlayacağını duyurdu. Bu kapsamda 90 gunun ardından ilk yaptırımlar 7 Ağustos'ta devreye girdi. ABD Hazine Bakanlığının verdiği 180 gunluk surenin dolmasıyla ikinci aşama yaptırımlar ise yarın TSİ 08.00'de başlayacak.

ABD Hazine Bakanlığı verilerine gore, 5 Kasım'da başlayacak yaptırımlar 6 maddeden oluşuyor.

Maddelerin başında, İran'ın liman operatorleri, gemicilik ve gemi inşaatı sektorleri bulunuyor. Yaptırımlar, İran İslam Cumhuriyeti Gemicilik Hatları, Guney Gemicilik Hattı gibi firmaları ve bunların ilgili olduğu kuruluşları kapsıyor.

Hazine Bakanlığının yaptırımlarının ikinci maddesini ise petrolle ilgili işlemler oluşturuyor. İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) ve Ulusal Tanker Şirketi (NITC) gibi kuruluşları da kapsayan yaptırımlar, İran'dan petrol, petrol urunleri ya da petrokimya urunlerinin satın alımına uluslararası kısıtlamalar getiriyor.

F İNANS SEKTÖRÜ DE HEDEFTE

Yaptırımların bir diğer hedefinde ise yabancı finans kuruluşlarının İran Merkez Bankası ve belirli İranlı finans kuruluşları ile yaptığı işlemler yer alırken, 4. madde yine İran Merkez Bankası ve bazı İranlı finans kuruluşlarına ozel finansal mesaj hizmetlerinin onlenmesini içeriyor. İran'a yonelik yaptırımların 5. ve 6. maddelerinde de aracılık ve sigorta şirketleri ile İran enerji sektorune yonelik kısıtlamalar bulunuyor.

Öte yandan ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, onceki gun yaptığı açıklamada, 5 Kasım'da yururluğe girecek yaptırımlar çerçevesinde 700'u aşkın İranlı kişi ve kurumun daha kara listeye ekleneceğini belirtti.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da ABD'nin nukleer anlaşmadan çekilmesinin ardından mayıs ayında yaptığı açıklamada, İran'la yeni bir anlaşma yapılması gerektiğini vurgulayarak 12 maddelik şart ortaya attı.

12 MADDEL İK ŞARTLAR NELER?

Pompeo'nun dile getirdiği şartlar şu şekilde:

1- İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansına (UAEA) onceki nukleer programlarının askeri boyutlarını tamamen açıklamalı ve bu çalışmalarını daimi ve doğrulanabilir olarak tamamen bırakmalı.

2- İran, uranyum zenginleştirmeyi durdurmalı ve bir daha asla plutonyum işlememeli.

3- İran, UAEA'ya tum ulkedeki tesislere koşulsuz erişim hakkı tanımalı.

4- İran, balistik fuze uretimine son vermeli ve nukleer kapasiteli fuze fırlatma ve geliştirmeyi durdurmalı.

5 -- İran, gerçek olmayan suçlamalarla tutukladığı tum ABD ve bu ulkenin ortak ve muttefiki olan ulkelerin vatandaşlarını serbest bırakmalı.

6 -- İran, Hizbullah, Hamas ve Filistin İslami Cihad Hareketi de dahil olmak uzere Ortadoğu'daki tum "terorist gruplara" desteğini geri çekmeli.

7- İran, Irak hukumetinin egemenliğine saygı duymalı ve Şii milislerin silahsızlandırılması, tasfiyesi ve yeniden entegrasyonuna izin vermeli.

8- İran, Husi milislere askeri desteğini kesmeli ve Yemen'de barışçıl siyasi çozum için çalışmalı.

9- İran, Suriye'nin tamamında İran komutasında bulunan guçleri geri çekmeli.

10- İran, Afganistan ve bolgedeki Taliban ve diğer teroristlere verdiği desteği kesmeli ve El Kaide'yi barındırmayı bırakmalı.

11- İran, Devrim Muhafızları Kudus Gucu'nun dunyadaki terorist ve militan ortaklarına verdiği desteği kesmeli.

12- İran, birçoğu ABD'nin muttefiki olan komşularına karşı tehditkar davranışlarına son vermeli, İsrail'i yok etme ile Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirliklerine fuze atmaktan vazgeçmeli.

B İRİNCİ PAKETTE NELER VARDI?

(C) REUTERS / Tasnim

ABD'nin 7 Ağustos'ta İran'a yonelik yeniden uygulamaya başladığı birinci aşama yaptırımlar çerçevesinde İran hukumetinin, ABD doları satın alması, altın ve değerli madenlerle ticaret yapması yasaklandı. İran'ın çelik, komur, aluminyum ticareti ile otomotiv sektorune yaptırım uygulandı, Tahran'a sivil havacılık yaptırımları geri getirildi, yaptırımlar kapsamında İran'ın yolcu uçakları ve uçak parçası ithalatı engellendi.

İran'ın para birimi tumen uzerinden ulke dışında gerçekleşecek onemli işlemlere kısıtlamalar uygulandı ve ABD'ye İran tarafından yapılan el yapımı halı ve gıda urunlerinin ihracatı yasaklandı. İran'ın dış borcuna bağış yapılması ve satın alınmasına yaptırımlar kapsamında yasak getirildi.

8 ÜLKE, YAPTIRIMLARDAN MUAF

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Hazine Bakanı Steven Mnuchin, cuma gunu yaptıkları açıklamada, İran'a yaptırımların 5 Kasım'dan itibaren yeniden uygulanmaya başlanacağını bildirdi. Buna karşın, İran'dan petrol ithalatını kayda değer şekilde duşuren ancak sıfırlayamayan 8 ulkeye, petrol ithalatı için geçici muafiyet tanınacağını kaydeden Pompeo, bu ulkelerin 5 Kasım Pazartesi gunu açıklanacağını ifade etti. Pompeo, yaptırımlar açısından Avrupa Birliği'ne hiçbir muafiyet tanınmayacağını kaydetti.