Özet (TL;DR) @ 2018-11-04T21:03:33.000Z: ABD Başkanı Donald Trump'ın, nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin ardından işaretini verdiği yaptırımların ikinci aşaması bugün TSİ 08.00'de başladı. Türkiye İran ile ticareti yasaklanan…


ABD yonetimi, 2015'te nukleer anlaşma çerçevesinde kaldırdığı İran yaptırımlarının enerji, finans ve deniz taşımacılığı sektorlerini kapsayan ikinci bolumunu de uygulamaya başladı.ABD Başkanı Donald Trump'ın nukleer anlaşmadan çekilmesi nedeniyle kademeli olarak geri getirilen İran yaptırımlarının ikinci ve son paketi, Washington saati ile 00.01 (TSİ 08.01) itibarıyla resmen yururluğe girdi. İran Ulusal Petrol Şirketi ve iştiraklerinin uluslararası faaliyetleri kısıtlayacak yaptırımlarla, buyuk olçude petrol ihracatına dayanan ulke ekonomisinin can damarını kesmeyi hedefleyen ABD yonetimi, yabancı finansal kuruluşların İran Merkez Bankası ve İranlı diğer bankalarla işlem yapmasını da yaptırımlara tabi hale getirdi. Ayrıca, bankalar arasındaki uluslararası fon transferlerini duzenleyen SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) sisteminin, ambargo uygulanan tum İranlı finans kuruluşlara kapatılmaması halinde ABD'nin yaptırımlarına maruz kalacağı bildirildi.

Bugun itibariyle hayata geçen ikinci yaptırım paketi çerçevesinde ulkenin liman işletmecileri, tersaneleri ve deniz taşımacılığı sektoru ambargo kapsamına alınırken, İran İslam Cumhuriyeti Gemicilik Şirketi (IRISL), İran Guney Gemicilik Hattı Şirketi ve iştirakleri ABD Hazine Bakanlığı'nın kara listesine eklendi.

12 MADDEL İK ŞARTLAR NELER?

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da ABD'nin nukleer anlaşmadan çekilmesinin ardından mayıs ayında yaptığı açıklamada, İran'la yeni bir anlaşma yapılması gerektiğini vurgulayarak 12 maddelik şart ortaya attı.

Pompeo'nun dile getirdiği şartlar şu şekilde:1- İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansına (UAEA) onceki nukleer programlarının askeri boyutlarını tamamen açıklamalı ve bu çalışmalarını daimi ve doğrulanabilir olarak tamamen bırakmalı.2- İran, uranyum zenginleştirmeyi durdurmalı ve bir daha asla plutonyum işlememeli.3- İran, UAEA'ya tum ulkedeki tesislere koşulsuz erişim hakkı tanımalı.4- İran, balistik fuze uretimine son vermeli ve nukleer kapasiteli fuze fırlatma ve geliştirmeyi durdurmalı.5 - İran, gerçek olmayan suçlamalarla tutukladığı tum ABD ve bu ulkenin ortak ve muttefiki olan ulkelerin vatandaşlarını serbest bırakmalı.6 - İran, Hizbullah, Hamas ve Filistin İslami Cihad Hareketi de dahil olmak uzere Ortadoğu'daki tum "terorist gruplara" desteğini geri çekmeli.7- İran, Irak hukumetinin egemenliğine saygı duymalı ve Şii milislerin silahsızlandırılması, tasfiyesi ve yeniden entegrasyonuna izin vermeli.8- İran, Husi milislere askeri desteğini kesmeli ve Yemen'de barışçıl siyasi çozum için çalışmalı.9- İran, Suriye'nin tamamında İran komutasında bulunan guçleri geri çekmeli.10- İran, Afganistan ve bolgedeki Taliban ve diğer teroristlere verdiği desteği kesmeli ve El Kaide'yi barındırmayı bırakmalı.11- İran, Devrim Muhafızları Kudus Gucu'nun dunyadaki terorist ve militan ortaklarına verdiği desteği kesmeli.12- İran, birçoğu ABD'nin muttefiki olan komşularına karşı tehditkar davranışlarına son vermeli, İsrail'i yok etme ile Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirliklerine fuze atmaktan vazgeçmeli.

B İRİNCİ PAKETTE NELER VARDI?

ABD'nin 7 Ağustos'ta İran'a yonelik yeniden uygulamaya başladığı birinci aşama yaptırımlar çerçevesinde İran hukumetinin, ABD doları satın alması, altın ve değerli madenlerle ticaret yapması yasaklandı.İran'ın çelik, komur, aluminyum ticareti ile otomotiv sektorune yaptırım uygulandı, Tahran'a sivil havacılık yaptırımları geri getirildi, yaptırımlar kapsamında İran'ın yolcu uçakları ve uçak parçası ithalatı engellendi.İran'ın para birimi tumen uzerinden ulke dışında gerçekleşecek onemli işlemlere kısıtlamalar uygulandı ve ABD'ye İran tarafından yapılan el yapımı halı ve gıda urunlerinin ihracatı yasaklandı.İran'ın dış borcuna bağış yapılması ve satın alınmasına yaptırımlar kapsamında yasak getirildi.

" TÜRKİYE MUAFİYET GÖSTERİLECEK ÜLKELER ARASINDA"Bu arada, ABD yonetimi, Cuma gunu İran'dan petrol ithalatını duşurmekle birlikte sıfırlayamayan 8 ulkeye ilgili yaptırımlardan geçici muafiyet tanınacağını duyurmuştu. Ülke isimlerinin ise ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompoe ve Hazine Bakanı Steven Mnuchin tarafından resmen bugun açıklanacağı bildirilmişti.

Öte yandan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Donmez cuma gunu, "Turkiye'nin muafiyet gosterilecek ulkeler arasında olduğunu biliyoruz. Ancak detaylar elimize ulaşmadı" açıklamasını yapmıştı.