TBMM İçtüzüğü'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

Özet (TL;DR) @ 2018-10-10T01:25:00.000Z: TBMM İçtüzüğü'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

AK Parti İzmir Milletvekili ve TBMM Başkanı Binali Yıldırım'ın, TBMM İçtuzuğunde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

Kabul edilen teklif kapsamında yapılacak değişiklikler şoyle:

-- Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlama amacını taşıyan, TBMM İçtuzuğunde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna gore, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, atandıkları tarihten sonra yapılan ilk birleşimde and içecek.

-- Danışma Kurulu, Turkiye Buyuk Millet Meclisi Başkanı veya gorevlendireceği başkanvekili başkanlığında siyasi parti grup başkanları veya başkanvekillerinden kurulacak.

-- Plan ve Butçe Komisyonu ile Dilekçe Komisyonu uyeleri de diğer komisyonlarda gorev alabilecek.

(C) AA / Kayhan Özer

- Bir siyasi parti grubu, komisyonlarda kendisine duşen kontenjandan Genel Kurulca seçilmiş bir uyenin yerine başka bir isim bildirebilecek. Bu durumda Genel Kurulca işaret oyuyla seçim yapılacak.

-- Komisyon toplantıları, TBMM uyelerine, Cumhurbaşkanı yardımcılarına, bakanlara, bakan yardımcılarına ve ust kademe kamu yoneticilerine açık olacak.

-- Komisyonlarda TBMM uyeleri, yurutme adına Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve bakan yardımcıları soz alabilecek, ancak komisyon uyeleri dışında kimse değişiklik onergeleri veremeyecek ve oy kullanamayacak.

-- Her milletvekili, uyesi olmadığı bir komisyonun belgelerini gorup okuyabilecek.

-- Komisyona havale edilen evrak, komisyon başkanlığınca bastırılarak veya elektronik iletişim kanalları kullanılarak mesai saatlerinde veya genel kurulun çalışma saatleri içerisinde komisyon uyelerine dağıtılabilecek.

- TBMM Genel Kurulunun gundemi, "Başkanlığın Genel Kurula sunuşları', 'Özel gundemde yer alacak işler', 'Seçim', 'Oylaması yapılacak işler', 'Meclis soruşturması raporları', 'Genel goruşme ve Meclis araştırması yapılmasına dair ongoruşmeler', 'Kanun teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işler"den oluşacak.

-- Danışma Kurulunun teklifi ve Genel Kurulun onayı ile "Genel goruşme ve Meclis araştırması yapılmasına dair ongoruşmeler" için haftanın belli bir gununde belli bir sure ayrılabilecek.

-- Başkanlıkça luzum gorulen hallerde, "Kanun teklifleri ile komisyonlardan gelen diğer işler"in goruşme sırası Danışma Kurulunca Genel Kurula teklif olunabilecek.

-- Esas komisyonlar ve kanun teklifi sahiplerinin bu konu ile ilgili istemleri de Danışma Kurulunda goruşulecek. Bu husus ayrıca elektronik ilan panosunda ilan edilecek.

- Başkanlığa gelen kanun teklifleri, resmi tezkereler ve komisyon raporları ile yazılı soru, genel goruşme, Meclis araştırması, Meclis soruşturması onergeleri, gelen kağıtlar listesinde yayımlanacak. Bunlardan Genel Kurula sevk edilenler bu listede ayrıca belirtilecek. Başkanlığa geliş tarihleri de ayrıca gosterilecek.

-- Gelen kağıtlar tatile rastlamadığı takdirde, cumartesi ve pazar gunleri hariç her gun internette yayımlanacak ve ilk birleşim tutanağına eklenecek.

EN ÇOK ÜÇ KİŞİYE SÖZ VERİLECEK

-- Gorevde bulunan veya gorevinden ayrılmış olan cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında gorevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM uye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği onergeyle Meclis soruşturması açılması istenebilecek. Parlamenter hukumet sisteminde gorev yapmış başbakanlar ve bakanlar hakkında da bu hukumler uygulanacak.

- TBMM Genel Kurulunda kabul edilen TBMM İçtuzuğunde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna gore, Meclis Genel Kurulunda duyurulmasında zaruret gorulen olağanustu hallerde, beşer dakikayı geçmemek uzere başkanın takdiri ile en çok uç kişiye gundem dışı soz verilecek.

-- Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar olağanustu acele hallerde gundem dışı soz isterse başkan bu istemi yerine getirecek. Cumhurbaşkanı, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların açıklamalarından sonra siyasi parti grupları birer defa ve onar dakikayı aşmamak uzere konuşma hakkına sahip olacak. Grubu bulunmayan milletvekillerinden birine de beş dakikayı geçmemek uzere soz verilecek.

-- Butçe sunuş konuşmasını yurutme adına cumhurbaşkanı yardımcısı veya bir bakan yapacak.

-- Butçe ve kesin hesap kanun tekliflerinin goruşulduğu Genel Kurul oturumlarına yurutme adına cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar katılabilecek, goruş bildirebilecek. Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar veya zorunlu durumlarda bakan yardımcıları ve ust kademe kamu yoneticileri, olağanustu hal durumlarında Meclis Başkanının daveti uzerine bilgilendirme yapmak uzere Genel Kurul oturumlarına katılabilecek. Sayıştay Başkanı veya yetkilendireceği daire başkanı ya da uye, gerektiğinde TBMM'de açıklama yapabilecek.

(C) AA /

- Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, bakan yardımcıları ve ust kademe kamu yoneticileri, kapalı oturumlarda bulunabilecek.

-- Bir yasama doneminde sonuçlandırılamamış olan kanun teklifleri hukumsuz sayılacak ancak TBMM uyeleri bu teklifleri yenileyebilecek. Yenilenen teklifin tumu uzerindeki goruşmelerden sonra onceki donemlere ait rapor ve metinler, açıkça belirtilmek kaydıyla komisyonca benimsenebilecek.

-- Yasama donemi başında, onceki donemde verilmiş yazılı soru, Meclis araştırması, genel goruşme ve Cumhurbaşkanınca bir kez daha goruşulmek uzere geri gonderilen kanunlar hukumsuz sayılacak.

-- Bir yasama doneminde sonuçlandırılamamış olan yururlukteki Kanun Hukmundeki Kararnameler hukumsuz sayılmayacak ve bunlar hakkında kanun teklifleri hakkındaki hukumler uygulanacak.

-- Yururlukten kaldırılan Kanun Hukmundeki Kararnamemeler, bir raporla Genel Kurula sunulmadan işlemden kaldırılamayacak.

- Anayasa gereğince, TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlı olan antlaşmalar, Cumhurbaşkanınca TBMM'ye genel gerekçesiyle sunulacak.

-- TBMM Başkanı bu antlaşmaları Genel Kağıtlar listesinde yayımlayacak. Antlaşmaların gelen kağıtlar listesinde yayımından itibaren milletvekilleri tarafından antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi verilebilecek.

-- Bu teklif, diğer kanun tekliflerinin tabi olduğu usule gore işlem gorecek.

GENEL VEYA ÖZEL AF

-- "Ölum cezalarının yerine getirilmesine dair kanun tasarıları ile genel veya ozel af ilanını içeren kanun tasarı ve teklifleri" başlıklı TBMM İçtuzuğu'nun 92'nci maddesi, "Genel veya ozel af ilanını içeren kanun teklifleri" şeklinde değiştirildi.

- Genel veya ozel af ilanını içeren tekliflerin Genel Kurulda kabulu, TBMM uye tam sayısının beşte uç çoğunluğunun kararı ile mumkun olacak.

-- Gerekli çoğunluk, soz konusu tekliflerin afla ilgili maddelerinde ve tumunun oylamasında ayrı ayrı aranacak. Teklif hakkında verilen genel veya ozel af ilanını içeren değişiklik onergesinin kabulu halinde, kabul için gerekli beşte uç çoğunluğun tespiti için bu onergenin oylanması açık oylama suretiyle tekrarlanacak.

YAZILI SORU

-- İçtuzuğun "Bilgi Edinme ve Denetim Yolları" başlığı, kısmın birinci bolumunun başlığı ise "Yazılı soru" şeklinde değiştirildi.

-- Değiştirilen içtuzuğun 96'ncı maddesine gore, yazılı soru, kısa, gerekçesiz ve kişisel goruş ileri surulmeksizin kişilik ve ozel yaşama ilişkin konuları içermeyen bir onerge ile yazılı olarak cevaplanmak uzere milletvekillerinin, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibaret olacak. Yazılı soru onergelerine belge eklenemeyecek.

(C) AA /

- Yazılı soru onergesi, sadece bir milletvekili tarafından imzalanacak ve Başkanlığa verilecek.

-- Başkan, içtuzuk şartlarına uygun gorduğu onergeleri gelen kağıtlar listesinde yayımlayacak ve ilgili cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara gonderecek.

MECL İS SORUŞTURMALARI

-- "Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında verilen Meclis soruşturması onergeleri" başlığıyla değiştirilen 107'nci madde ile gorevde bulunan veya gorevinden ayrılmış olan cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında gorevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM uye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği onergeyle Meclis soruşturması açılması istenebilecek.

-- Bu onergede, gorevleriyle ilgili işlerden dolayı hakkında Meclis soruşturması açılması istenen cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu gerektiren fiillerinin gorevleri sırasında işlendiğinden bahsedilmesi, hangi fiillerinin hangi kanun ve nizama aykırı olduğunun gerekçe gosterilmek ve maddesi de yazılmak suretiyle belirtilmesi zorunlu olacak.

- TBMM Başkanlığına verilen Meclis soruşturması onergesi, gelen kağıtlar listesinde yayımlanacak, onergenin bir orneği derhal, hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakana Başkanlıkça gonderilecek ve Genel Kurulda okunacak.

-- Meclis soruşturması açılıp açılmaması hakkında yapılacak goruşmelerin gunu, onergenin verilişinden itibaren bir ay içinde goruşulup karara bağlanacak şekilde, bir ozel gundem halinde Danışma Kurulunun teklifi uzerine Genel Kurulca tespit edilecek. Bu goruşme gunu de ayrıca hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakana bildirilecek.

-- Sırasıyla, onergeyi verenlerden ilk imza sahibinin veya onun gostereceği bir diğer imza sahibinin, şahısları adına uç milletvekilinin ve o sırada gorevde bulunsun veya bulunmasın, hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın konuşacağı bir goruşmeden sonra, Meclis soruşturması açılıp açılmaması hakkında uye tam sayısının beşte uçunun gizli oyuyla karar verilecek.

-- Parlamenter hukumet sisteminde gorev yapmış başbakanlar ve bakanlar hakkında da bu hukumler uygulanacak.

KARARNAMELER

-- Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, savaş ve mucbir sebeplerle Meclis'in toplanamaması hali hariç olmak uzere 3 ay içinde TBMM'de oncelikle goruşulecek ve karara bağlanacak.

(C) AA /

- TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen TBMM İçtuzuğunde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna gore, Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi halinde, TBMM'deki siyasi partilerin, guçleri oranında komisyona verebilecekleri uye sayısının 3 katı olarak gosterecekleri adaylar arasından her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak 15 kişilik komisyon tarafından soruşturma yapılacak.

-- Komisyon, kendisine başkan, başkanvekili, sozcu ve katip seçecek.

-- Ceza Muhakemesi Kanunu'na gore hakimlerin davaya bakmasına veya karara katılmasına engel oluşturacak durumda bulunan milletvekilleri, bu komisyona seçilemeyecek. Komisyonda gorevlendirilecek kamu gorevlileri için de aynı hukum uygulanacak.

CUMHURBA ŞKANI'NIN CEZAİ SORUMLULUĞU

-- Meclis İçtuzuğu'nun, 114'uncu maddesinin başlığı "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" şeklinde değiştiriliyor.

-- Gorevde bulunan veya gorevden ayrılan cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM uye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği onergeyle soruşturma açılması istenebilecek.

- Meclis, onergeyi her durumda en geç bir ay içinde goruşecek. TBMM'nin bilgisine sunulacak onerge, soruşturulması istenen cumhurbaşkanına bildirilecek ve Meclis'in bilgisine sunulmasından başlayarak 7 gun sonraki birleşimin gundemine alınacak.

-- Sırasıyla onergeyi verenlerden ilk imza sahibi veya onun gostereceği bir diğer imza sahibinin, şahısları adına 3 milletvekilinin ve tercih etmesi halinde, o sırada gorevde bulunsun veya bulunmasın, hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanının konuşacağı bir goruşmeden sonra, Meclis soruşturması açılıp açılmaması hakkında uye tam sayısının 5'te 3'unun gizli oyuyla karar verilecek.

-- Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclis'teki siyasi partilerin, guçleri oranında komisyona verebilecekleri uye sayısının 3 katı olarak gosterecekleri adaylar arasından her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak 15 kişilik komisyon tarafından soruşturma yapılacak.

-- Komisyon, Meclis soruşturması komisyonunun yetkilerini kullanabilecek. Kendisine başkan, başkanvekili, sozcu ve katip seçecek soruşturma komisyonu, uye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanacak ve toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verilecek.

-- Çalışmaları gizli olacak komisyona kendi uyeleri dışındaki milletvekilleri katılamayacak.

(C) AA /

- Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu 2 ay içinde Meclis Başkanlığı'na sunacak. Soruşturmanın bu surede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin sure verilecek. Komisyonun bu konudaki istem yazısı Genel Kurul'un bilgisine sunulacak. Bu sure sonunda raporun TBMM Başkanlığı'na teslimi zorunlu olacak.

-- Başkanlığa verildiği tarihten itibaren 10 gun içinde dağıtılacak rapor, dağıtımından itibaren 10 gun içinde Genel Kurul'da goruşulecek. Bu goruşmede komisyona, şahısları adına 6 milletvekiline ve o sırada gorevde bulunsun veya bulunmasın hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanına soz verilecek.

-- Son soz, hakkında soruşturma açılması istenen cumhurbaşkanına ait olacak ve suresi sınırlandırılmayacak. Cumhurbaşkanı, isterse savunmasını yazılı gonderebilecek. Bu savunma Genel Kurul'da aynen okunacak.

-- Goruşmeler tamamlandıktan sonra komisyon raporu Genel Kurul'ca gizli oyla karara bağlanacak.

-- TBMM, uye tam sayısının en az 3'te 2'sinin oyuyla Yuce Divana sevk kararı alabilecek.

-- Komisyonun Yuce Divana sevk yonundeki raporları ile Genel Kurul'un Yuce Divana sevk kararlarında hangi ceza hukmune dayanıldığı belirtilecek.

-- Komisyonun Yuce Divana sevk etmeme yonundeki raporlarının reddi ancak Yuce Divana sevke dair verilen ve sevk kararının hangi ceza hukmune dayanacağını gosteren onergenin kabuluyle mumkun olacak.

-- İçtuzuğun 118'inci maddesinin başlığı "Komisyon Genel Kurulu kararlarının dağıtılması" şeklinde değiştiriliyor. Buna gore, Komisyon Başkanlık Divanı, Komisyon Genel Kurulu'nca alınan kararları bastıracak, butun milletvekillerine dağıtacak ve gereği için cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara gonderecek.

OHAL UYGULAMALARI

-- Anayasa'da yapılan değişiklik kapsamında olağanustu hal kanun hukmunde kararnamelerinin yerine olağanustu hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri getirildiği için Meclis İçtuzuğu bu kapsamda yeniden duzenleniyor.

-- Buna gore, Anayasa'nın 119'uncu maddesi gereğince cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen ve Resmi Gazete'de yayımlanan Olağanustu hal ile ilgili karar, Cumhurbaşkanlığı tezkeresiyle TBMM'nin onayına sunulacak.

(C) AA /

- Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılacak, TBMM gerekli gorduğu takdirde olağanustu halin suresini kısaltabilecek, uzatabilecek veya olağanustu hali kaldırabilecek.

-- Öngorulen surenin kısaltılması veya uzatılması hakkında siyasi parti grupları veya en az 20 milletvekilinin imzasıyla goruşme sırasında onerge verilebilecek. Oylamadan once onerge sahibi 5 dakikayı geçmemek uzere soz alabilecek.

-- Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM her defasında 4 ayı geçmemek uzere sureyi uzatabilecek. Savaş hallerinde soz konusu 4 aylık sure aranmayacak.

-- Meclis tarafından onaylanan olağanustu halin suresinin uzatılması, değiştirilmesi veya olağanustu halin kaldırılmasına dair cumhurbaşkanı tezkereleri de bu maddedeki usule gore goruşulecek ve karara bağlanacak.

OHAL KARARNAMELER İ

-- İçtuzuğun, 128'inci maddesinin başlığı "Olağanustu hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin goruşulmesi" şeklinde değiştiriliyor.

-- Buna gore, Anayasa'nın 119'uncu maddesi çerçevesinde ilan edilen olağanustu hallerde cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan ve Resmi Gazete'de yayımlandıkları gun Meclis onayına sunulan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, savaş ve mucbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması hali hariç olmak uzere 3 ay içinde Mecliste oncelikle goruşulecek ve karara bağlanacak.

(C) AA / Murat Kaynak

- Soz konusu kararnameler bir ay içinde komisyonlarda goruşulmediği taktirde, Meclis Başkanlığı'nca doğrudan doğruya Genel Kurul gundemine alınacak. Genel Kurul, geriye kalan 2 ay içinde bu kararnameler hakkında karar verecek. Üç ay içinde goruşulup karara bağlanamayan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yururlukten kalkacak.

TEKN İK DÜZENLEMELER

-- Anayasa değişikliğine uygun olarak İçtuzuğun çeşitli maddelerinde geçen "kanun tasarısı", "hukumet", "bakanlar kurulu" gibi ibareler, İçtuzuk madde metinlerinden çıkarıldı, gereken yerlere "cumhurbaşkanı yardımcısı", "bakan", "Cumhurbaşkanlığı kararnamesi" gibi ibareler eklendi.

-- Tumuyle işlevsiz hale gelen maddeler yururlukten kaldırıldı, ayrıca kurucu nitelikte duzenleme getirmeyen salt teknik uyum amacını gozeten duzenlemelere toplu olarak yer verildi.

-- TBMM İçtuzuğu, yayımlandığı tarihte yururluğe girecek.

TBMM Başkanvekili Levent Gok, İçtuzuk teklifinin yasalaşmasının ardından, birleşimi yarın 14.00'te toplanmak uzere kapattı.