Ekonomist gazeteci Dr. Cüneyt Akman, Seyr-i Sabah programında açıklanan enflasyon oranlarını değerlendirdi. Akman, enfla...

Özet (TL;DR) @ 2018-10-04T12:42:00.000Z: Ekonomist gazeteci Dr. Cüneyt Akman, Seyr-i Sabah programında açıklanan enflasyon oranlarını değerlendirdi. Akman, enflasyonu engellemenin yolunun süpermarketlere gönderilen zabıtalarla fiyat etiketi…

12:42 04.10.2018(Guncellendi 14:18 04.10.2018) URL'yi kısaltın

Ekonomist gazeteci Dr. Cuneyt Akman, Seyr-i Sabah programında açıklanan enflasyon oranlarını değerlendirdi. Akman, enflasyonu engellemenin yolunun supermarketlere gonderilen zabıtalarla fiyat etiketi kontrol etmek olmadığını dile getirdi.

(C) AA /

Enflasyon, yine beklentilerin ustunde bir oranla açıklandı. Yaygın medyada yuzde 2-3 enflasyon artışı beklentileri doğru çıkmadı ve yıllık enflasyon yuzde 24.5 oranına geldi. Bu artışın sebepleri tartışılırken belediyenin zabıta ekipleri medya mensuplarıyla birlikte supermarketlerde etiketleri eski fiyatlarıyla karşılaştırarak fiyat yukseltenlere ceza kesmeye başladı. Ekonomist ve gazeteci Cuneyt Akman, Seyr-i Sabah programına yaptığı açıklamalarda enflasyon engellemenin yolunun bu olmadığını soyledi. Akman, asıl sorunun hukumetin denetim mekanizmalarını ortadan kaldırmasında olduğunu dile getirdi:

' İKTİDARDAN KÖTÜ BİR ORAN ÖNGÖRÜRSENİZ VATAN HAİNİ OLUYORSUNUZ'

(C) REUTERS / Umit Bektas

"Biz iktisatçılar bazen herkesin kolay bildiği şeyi karışık anlatmayı severiz. İnsanların her biri bakkala gittiğinde ne olduğunu goruyor. Bir soylem var bu enflasyon oranı hiç beklenmiyordu diye. Butun ekonomistler 5'in ustunde gelir diye konuşuyorduk herkes bunu bekliyordu. Ama yazılı basında yuzde 2-3 gibi beklentiler dile getiriliyordu. Piyasa beklentisi olarak bunlar nakledildi. Bunda bir problem var. Ekranlarda yorum yapanlar kendi aralarında başka bir şey konuşuyor, iş vatandaşa soylemeye gelince başka bir şey konuşuyorlar. Enflasyon oranı gibi bir tahmin bile endişeye mahal olmadan konuşulamıyor. Enflasyonun 2-3 beklendiği yoktu, zaten herkes 5 diyordu, iktisattan anlayan birinin bunu gormemesi imkansızdı. Öyle bir hava yaratıldı ki iktidarın tahminlerinden kotu bir tahmin yapsanız direkt vatan haini oluyorsunuz. Buna karşı olan mucadele yontemleri de acayip olmaya başladı. Enflasyonu durdurmak için zabıtayı gonderiyorsunuz. Marketlere gidiyor fişleyip etiket artırınca ceza kesiyor. Fiyat artışının fahişi nedir olmayanı nedir? Kopru zamları, hazine garantileri malum. Şimdi dolardan vazgeçildiği soyleniyor. Onların dolarla yaptığı sozleşmelerden kimse bahsetmiyor.

Şimdi bizi ne bekliyor sorusunu gormek için rakamlara bakmak lazım. Gazetelerin bazıları enflasyon haberini vermediler. Enflasyon haberi yok ama yuksek enflasyon duruyor haberi var. TÜFE yuzde 6.3 arttı. Senede yuzde 24.5 oldu. Bu bekleniyordu ama beklenmeyen ÜFE ile aradaki fark kapanır beklentisinin gerçekleşmemesi. Üretici fiyatı yıllık yuzde 50'ye dayandı. Aradaki fark kapanacağı yerde yuzde 22'ye dayandı. Üreticinin maliyeti artınca ya bunu yansıtacak halka ya da sermayeyi kediye yukleyecek ve konkordato ilanlarını 200'er 300'er duymaya başlayacağız. Çok yuksek bir şeyde aniden frene basarsanız onda da halka zarar verebilirsiniz. Enflasyonu nasıl durdurursunuz? Herkes doviz kurundaki geçirgenliğe bakıyor. Kur ocaktan bu yana yuzde 70 artmış durumda. Bunun fiyatlara daha az yansıması bekleniyordu. İktisatçılarda şu panik oldu: Bu geçirgenlik beklentilerimizden çok daha fazla. Rakamlar işi kalıcılığını gosteriyor. Bu enflasyon yukselebilir ama işsizlik duşer. Bu bir tahterevallidir. Enflasyonla işsizlik aynı anda yukseliyor. Aylardan beri işsizlik yuzde 10 seviyesinde. Bu 2001 krizinin hemen ardından korkunç işsizlik. Biz buna alıştık ve yıllardır orada duruyor.

1980'lerde Friedman adında bir iktisatçı vardı, enflasyonu engellemek için sıkı paraya geçeceksiniz derdi. Bir yanıyla doğru bir noktaya temas ediyor Turkiye'nin şimdiki durumunu anlatıyor: Turkiye senelerdir karşılıksız para basıyor çok hızlı genişliyor. Turkiye'deki uretimin gerektirdiğinin çok ustunde para basıyor. Bunun sonucunda bir suredir saklanan halının altına itilen enflasyonun ortaya çaktığını goruyoruz. Doviz kurunun artması bu biriktirilmiş enflasyondan kaynaklanıyor. Bunu engellemek için ne yapmak lazım? Para arzını kısıp daha yuksek vergi daha az harcama yapmak lazım. Bu frene aniden basarsanız araba takla atar.

(C) REUTERS / Stoyan Nenov

Hukumetler bazen musriftir. Mesele Turkiye'de bunu aşmış durumda. Daha once de populist harcamalar yapıldı seçim zamanı. Bunları niye yaptık? Bir rejim değişikliği yapılmak isteniyordu. Para muslukları iyice açıldı. Kredi vermek istemeyen bankalara zorla kredi verdirildi. Enflasyonu bunlar yarattı. Muazzam mega projelerin de etkisi var. Bu projelerin doğru durust denetimi yok. Asıl problem hukumetin kendisinin denetim mekanizmasını ortadan kaldırmasında. Bu fiyatların ve rakamların hangisi doğru hangisi yanlış konusunda bir bilgimiz yok. Bunun ekonomik anlamı krizin belli bir noktasında fiyatlar daha fazla duşmez dersiniz. Ama o rakamlara guvenmiyorsanız o raporlara guvenmiyorsanız duşuş çokuş sonsuz bir biçimde surer. McKinsey ile bu guveni arıyorlar. Enflasyon hakkında yuzde 20.8 tahmininiz var ama 15 gunde tahmininizin bir işe yaramadığını gosteren enflasyon çıkıyor ortaya. Bu kadar kotu bir enflasyon rakamından sonra doviz hafif yukseldi. Bunun sebebi ayın 25'inde tekrar Merkez Bankası toplantısı var. İnsanlar şimdiden 300 puan faiz artışı beklemeye başladı. Dış siyaset problemi ne olacak diye bakınıyor. Brunson serbest bırakılır, bu bela başımızdan gider beklentisi var."