Mustafa Sönmez’e göre Erdoğan hükümeti, ekonomi yönetiminde ABD’li küresel danışmanlık şirketi McKinsey’le anlaşarak, öz...

Özet (TL;DR) @ 2018-10-01T22:02:00.000Z: Mustafa Sönmez’e göre Erdoğan hükümeti, ekonomi yönetiminde ABD’li küresel danışmanlık şirketi McKinsey’le anlaşarak, özellikle yerel seçimler öncesinde IMF’in MR’ından kaçmayı hedefliyor. Ancak…

(C) AA / Mehmet Acar

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak'ın, Yeni Ekonomik Program (YEP) kapsamında, Hazine ve Maliye Bakanlığı bunyesinde kurulacak 'Kamu Maliyesi Donuşum ve Değişim Ofisi'nin, ABD'li bir yonetim danışmanlık şirketi olan McKinsey'le çalışacağını açıklaması tartışmalara yol açtı. Ekonomi yonetiminin Amerikalılara havale edildiği yolunda eleştiriler eşliğinde Osmanlı donemindeki 'Duyun-u Umumiye' akıllara duştu. Hukumetin kısa sure oncesine kadar 'dış guçlerin Turkiye'ye ekonomik savaş açtığı' soylemini kullanmış olması da eleştirileri katlarken, Turk ekonomisindeki krizin ulkeyi şimdilik 'IMF'siz bir IMF programına zorladığı' değerlendirmeleri one çıkıyor.

Gelişmeleri, iktisatçı ve yazar Mustafa Sonmez ile konuştuk.

' AKP DIŞARIDAN GELEN PARAYLA YÜKSELDİ'

Mustafa Sonmez'e gore McKinsey ile ilgili Turkiye'deki muhalefetten getirilen eleştiriler çok abartılı. Bunun bir danışmanlık firması olduğunun altını çizen Sonmez, yapılan anlaşmanın da Erdoğan yonetimi boyunca 'ekonominin dışarıdan gelen paralarla dondurulmuş olunması ancak artık rejimin artık dışarıdan para bulamaz hale gelmesinin' etkili olduğunu soyledi.

"Bunun çok abartıldığını duşunuyorum. Mckinsey dediğimiz şirket son tahlilde bir danışmanlık firması. Bu danışmanlık firmasına muhalefet yapıyoruz diye olmadık şeyler vehmedildi; 'Gelip Turkiye'yi yonetecek. IMF misyonu yuklenecek' vs. diye. Muhalefet partilerinin de bu dolmuşa binmesi garip bir durum. Sonuçta bir danışmanlık firması. Bu rejim artık dışarıdan para bulamıyor. Fotoğrafı buyuterek bakalım. Bu ekonomi dışarıdan gelen parayla dondu, AKP bu parayla yukseldi. Şimdi bu para gelmiyor, AKP duşuşe geçti. Bu paranın mutlaka yerine gelmesi lazım. Ama bu para artık hem eskiden olduğu gibi ucuz değil hem de Turkiye'yi riskli, problemli, bu rejimi guvensiz buluyor. Dolayısıyla dışarıdan para gelmiyor."

' AKP, YEREL SEÇİM YAKLAŞIRKEN IMF'YE GİDERSE KARİZMASI ÇİZİLİR'

Sonmez'e gore AK Parti'yi ayakta tutan dışarıdan parayı bulmanın tek bir yolu var: IMF'ye teslim olmak. Sonmez, Erdoğan yonetiminin yerel seçimlerden once IMF'ye gitmeyeceğinin altını çizdi:

"Dışarıdan para bulmanın tek bir yolu var. IMF'ye gidip teslim olmak, IMF parasıyla çarkı dondurmek. IMF'ye iki nedenle gidemiyorlar. Bir, onumuzde yerel seçimler var. Bu şimdiye kadar 'IMF'ye borçlarımızı odediğimiz gibi bir de onlara borç verdik' diye halkın onunde yalan yanlış şeyler soylediler. Şimdi IMF'ye giderlerse karizma iyice çizilir. Hele yerel seçime giderken iyice çizilir. Bir bundan çekiniyorlar. İki, IMF'ye gittikleri takdirde IMF, Yunanistan'ı hatırlayın, bir girer butun hesapları alt ust eder. Bunların halının altına sakladıkları, toplumdan gizledikleri, Saray butçesinden tutun, bilmem mega projelerin bilmediğimiz sozleşmelerine kadar hepsini didik didik eder gerçeği gormek için ve gerçekte bu ekonominin ne kadar paraya ihtiyacı var gormek için. Şimdi boyle bir IMF MR'ından da kaçıyorlar. Onu en azından yerel seçim sonrasına erteliyorlar. Bundan kaçışları yok. Çunku butun veriler hızla kotuye gidiyor."

' IMF'YE GİDİŞ KAÇINILMAZ'

IMF'nin kaçınılmaz son olduğunu soyleyen Sonmez, Erdoğan yonetiminin kaybolan guveni tekrar kazanmak için McKinsey ile danışmanlık anlaşması yaptığını ifade etti:

"Bugun sanayi PMI verisi geldi. Anormal bir duşuş var. Çarşamba gunu enflasyon açıklanacak. İTO'nun enflasyonu yuzde 4 geldi. En azından TÜİK enflasyonu da yuzde 4 gelirse yuzde 22 yıllık enflasyon olacak. Verilerde hiçbir iyileşme yok. IMF'ye gidiş dolayısıyla kaçınılmaz. Şimdi o zamana kadar ne yapalım da gorunuşu kurtaralım diye gidip McKinsey ile bir danışmanlık anlaşması yaptılar. McKinsey guya kefil olacak. Geldiler, bize açtılar hesaplarını, hesaplarına baktık, şoyle raporlar yazdıracaklar, onunla çıkıp piyasadan para istemeye, yani dışarıya bir guven verme ihtiyaçları var. Bu guveni de IMF ile veremediklerine gore gidip McKinsey'den satın almak peşindeler. Parayı bastırınca McKinsey de danışmanlığı ustlenir. Rapor yaz dediğinde o raporu da yazar."

' MCKINSEY'E EN PARLAK RAPORLARI DA YAZDIRSALAR…'

Turkiye hukumetinin kuresel ekonomi içerisinde çok fazla yol hatası yaptığını anlatırken, kendilerinin 'IMF iyidir' demediklerini ve sadece somut olgulara dayalı değerlendirme yaptıklarının altını çizin Sonmez, "Bize kalsa butun paradigmanın dağılmasını isteriz. Başka şeyler isteriz" vurgusu yaptı. Diğer yandan Ankara'nın sıkışmışlığına dikkat çeken Sonmez'e gore, Moody's'in, Fitch'in raporları dururken kimse McKinsey hazırladığı rapor doğrultusunda Turkiye'ye para vermez:

"Sıkıştığın zaman her şeye başvurursun. Gidersin dune kadar kufrettiğin Amerika'nın ocağından McKinsey'i çekip alırsın, parasını verirsin, raporunu yazdırırsın. McKinsey'e en parlak raporları da yazdırsalar, obur tarafta Moody's'in, Fitch'in raporları dururken kimse kalkıp da McKinsey boyle yazdı diye Turkiye'ye para vermez. Ayın uçunde IMF dunya gorunumunu açıklayacak. Turkiye'nin Yeni Ekonomik Program'daki hedeflerinin ne kadar gerçekçi olup olmadığını dunyaya duyuracak. IMF çaktırmadan yılda bir gelir, butun bilgileri toplar. Ondan sonra bir tane rapor yazarlar. Nisan ayı raporunda ekonomi daha turbulansa, kriz tuneline girmeden, 'İşler iyi gitmiyor. Turkiye'nin gostergeleri iyi değil' diye IMF rapor yazmıştı. Nisan'dan sonra zaten olanlar oldu. Bu yol IMF'ye gider derken hiçbirimiz kaçınılmaz olarak IMF'ye gideceksiniz ve IMF sizden iyidir demeye getirmiyoruz. Biz dışarıdan bakıyoruz ve diyoruz ki iki oyun planı var bu rejimin onunde. Ya top çevirecekler ama doğrusu bu durumdaki yonetimlerin hem bizim kendi deneyimimiz hem dunyadaki deneyimler gosteriyor ki bu duruma gelen IMF'ye gider. Bu bir temenni değil. Yarın CHP iktidara gelirse CHP de IMF'ye gidecek. Bu kuresel ekonomi içerisinde bu kadar yol hatası yapılmış, araba boyle devrilmişse bu arabayı yeniden kuresel oyun içerisinde yola koyabilmek için kaçınılmaz gideceğiniz lyer IMF'dir. Yani bu bir temenni değildir. Biz IMF'yi istemeyiz. Bize kalsa butun paradigmanın dağılmasını isteriz. Başka şeyler isteriz. Bu oyunu oynuyorsanız sizin geldiğiniz yer IMF'liktir. Ama bunu geciktirirsiniz, yan yollara saparsınız o başka."

' ARJANTİN İLE TÜRKİYE'NİN GÖSTERGELERİ ÇOK BENZER'

Sonmez, Arjantin ile Turkiye'nin benzer bir ekonomik sureçten geçtiğine değindi. Başta Almanya olmak uzere Avrupa'nın Turkiye'de çok ciddi yatırımlarının olduğunu belirten Sonmez, yuzde 80'ini Avrupa'nın oluşturduğu 635 Milyar Dolar yabancı varlığı olduğunu soyledi:

"Arjantin'in gostergeleri ile Turkiye'nin gostergeleri çok benzer. Tek fark var. Arjantin kamu maliyesinde ciddi açıklar vermiş. Turkiye de borçlanma, ağırlıkla ozel sektorun borçlanması. Ama ozel sektorun borçlanması kamu borçlanmasına doner. Ondan hiç kaçamaz. Dolayısıyla burada gidilecek yer eninde sonunda IMF'dir. O zamana kadar AKP ne yapıyor? McKinsey diyerek ortalığı bir şey yapmaya çalışıyor. Ondan sonra bir Almanya'ya yaslanıyor. Ama şunu unutuyorlar. Merkel de IMF'ye gitmelisiniz dedi. Şimdi dune kadar Nazi dedikleri Almanya'nın da ocağına duştuler. Oradan bir şeyler bekliyorlar. Bu durumdaki bir ulkeye butun uluslararası derecelendirme kurumları yatırım yapılamaz notu vermiş ve her gun bir başka bahaneyle bu notu indiriyorlar. Bunu Alman seçmen goruyor. Bu durumdayken Alman hukumeti ya da Alman firmaları kalkıp Turkiye'ye herhangi bir karşılıksız maddi yardım yaparlar mı? Burada bir risk var. Almanların ve Avrupalıların Turkiye'de gomdukleri çok ciddi bir para var. Hem kredi biçiminde hem doğrudan yatırım biçiminde hem borsaya yatırım biçiminde. Şu anda Turkiye'de 635 Milyar Dolar yabancı varlığı var. Bunun yuzde 80'e yakını Avrupa'nındır. Korfez ulkelerinin payı yuzde 10'dur. Amerika'nın daha duşuktur."

' AVRUPA, TÜRKİYE'NİN DARALMASINI İSTEMEZ'

Erdoğan yonetiminin yanlış borçlanmalar yaptığının altını çizen Sonmez, Avrupa'nın Turkiye'deki ekonomik durumun boyle devam etmesini istemediklerini belirtti. Sonmez'e gore, Turkiye'ye ciddi bir para girişi lazım:

"Ama esas risk Turkiye'ye esas borç veren ve yatırım yapan Avrupa'dır ve başrolde de Almanya vardır. Dolayısıyla Turkiye'nin dağılıp gitmesi ve bu borçlarını odeyemez duruma gelmesinden tabii ki endişe ve rahatsızlık duyarlar. Bir de unutmasın ki Turkiye, son tahlilde 81 milyonluk yanı başındaki bir pazardır. Avrupa, buranın daralmasını istemez. Bir de şunun farkına varmaya başladılar: 'Ocağımıza duştunuz mu, biz size ayar vermesini biliriz.' Onların florte yaklaşmalarının altında da bu var. Bir eksen değişimine rıza gosterdiler. Rusyaların İranların ekseninden Batı'ya doğru bir niyetleri var. O zaman biz de bu niyeti değerlendirelim. Kapımıza kadar geldiler, biz ayar verelim derdinde Avrupa. Ama buradan kimse karşılıksız bir para çıkacağını ummasın. İpleri ellerine geçirirlerse ki geçirmeye yakınlar o zaman Turkiye'ye onlar ayar vermeye başlayacaklar. Bir sihirli değnek gelip dokunacak, ekonomi gulluk gulistanlık olacak diye bir şeyi kimse ummasın. Turkiye 2018'in ikinci yarısında girdiği bu kriz tunelinden 2019'da da çıkamayacak. IMF'ye gitmedikçe çıkamayacak. Çok açık. Çunku Turkiye'ye dışarıdan ciddi para girişi lazım. Her ay 15 Milyar Dolar para girmesi gerekiyor. Yılda 180 Milyar Dolar para gelmesi gerekiyor. Bu parayı kimse kolay kolay çıkarıp vermez. Ancak ve ancak gider IMF ile anlaşma imzalarlar, IMF 'Tamam, ekonomi kontrolum altında' der. Ondan sonra yatırımcılar 'IMF duruma el koymuştur, biz de belli yatırımlar yapabiliriz' derler. Bir de şanssız durum şu: Dunyada şimdi oyle bir iklim var ki kimse Turkiye'ye yatırım yapmaya bayılmıyor. Çunku dunyada Fed faizleri yukseltti. Amerika ciddi bir yatırım çekiciliğine sahip. Keza Avrupa iyi kotu belini doğrultuyor. Hindistan, Çin var. Şimdi durup dururken niye Turkiye'ye para getirsinler ki? Bu para aslanın ağzında, bulunması çok zor. AKP yonetimi çok yanlış işler yaptı, çok yanlış borçlanmalar yaptı. Şimdi bedeli maalesef odenecek."