Özet (TL;DR) @ 2018-09-28T07:18:10.000Z: “Özgür Willy” filmiyle milyonların gönlünde taht kuran katil balinalar, ciddi bir tehditle karşı karşıya. Bilim insanları, yaygın bir zehir nedeniyle bazı bölgelerde bu hayvanların nesillerinin…


Kısaca PCB olarak nitelendirilen "Poliklorlu bifenbil" adlı organik bileşenler, bazı bolgelerde katil balina neslinin sonunu getirebilir. "Scince" adlı bilim dergisinde yayımlanan ve uluslararası bilim insanlarından oluşan bir ekip tarafından yapılan araştırmaya gore, ozellikle Brezilya, Cebiltarık, Kanarya Adaları, İngiltere, Japonya ve Kuzey Pasifik bolgelerindeki balinalar buyuk tehdit altında.

YASAKLANMASINA RA ĞMEN DOĞADA HALA MEVCUT

Transformatorler ve kondansatorler için soğutucu ve yalıtım sıvısı, elektrik kablolarının ve elektronik ekipmanların esnek PVC kaplamalarında dengeleyici katkı maddesi, pestisitlerin katkı maddesi, alev geciktiricilerde, hidrolik sıvılarında, contalarda, yapıştırıcılarda, ağaç cilalarında, boyalarda, toz alma maddelerinde ve karbonsuz kopya kağıtlarında kullanılan PCB, ozellikle 1930-1950 yılları arasında yaklaşık 1,5 milyon ton uretildi.Klor atomu içeren PCB, Almanya'da 1980'lerde yasaklandı. 2004 yılında yururluğe giren Stockholm Konvansiyonu uyarınca 120 ulke, poliklorlu bifenbil uretimini yasaklamayı kabul etti. Ancak ısı, asit ve suya dayanıklı olan bu organik bileşenler, bugun bile hala doğada geniş bir alana yayılmış, hatta besin zincirine dahi sızmış durumda.

BAL İNALARDA ÜREMEYİ TEHDİT EDİYOR

Hayvanlarda vucutta biriken, çevre kirliliğine yol açan, kalıcı organik kirletici madde olarak sınıflandırılan PCB'den en buyuk zararı ise besin zincirinin sonundaki katil balinalar goruyor. Latince adı "Orcinus orca" olan bu balina turunde kilo başına 1300 miligram polklorlu bifenbil tespit edildi. Oysa bu maddenin 50 miligramı bile balinaların uremesini ve bağışıklık sistemini ciddi olçude tehdit ediyor.Danimarka'daki Aarus Üniversitesi'nde gorevli araştırmacı Jean-Pierre Desforges başkanlığındaki uluslararası bilim insanlarından oluşan bir ekip, toplam 351 katil balinayı inceledi. Buna gore ozellikle sanayi bolgeleri açıklarındaki balinalar PCB'den yoğun şekilde etkileniyor. Elde edilen veriler ışığında, onumuzdeki 100 yılı kapsayan bir bilgisayar simulasyonu oluşturan araştırmacılar, incelenen 19 bolgeden 10'unda zehirli maddenin kalıcı olarak doğada varolmaya devam edeceğini ortaya koydu.

D İĞER ZEHİRLER DE TEHLİKE SAÇIYOR

Araştırmayı kaleme alanlardan biri olan Alisa Hall "Tehdit altındaki bolgelerde, yeni doğan balinalara çok nadiren rastladık" diyor. İskoçya St. Andrews Üniversitesi'nde gorevli olan Hall, "Buralarda onumuzdeki 30-40 yılda balina varlığının yokolma tehlikesi var. Kuzey ve Guney Kutbu gibi PCB oranının daha az olduğu bolgelerde ise bir populasyon artışı bekleyebiliriz" şeklinde ongorude bulunuyor.

Ancak bilim insanları, organofosfat, perflorooktanik asit ve kloronaftalin gibi zehirli bileşenlerin de hayvanlar için ciddi tehdit unsurları olduğunu vurguluyor. Hannover Veterinerlik Yuksekokulu oğretim gorevlilerinden Joseph Schnitzler, "Üretilen tum zararlı maddeler sonunda mutlaka denize ulaşıyor" diyor ve ekliyor: "PCB uretimi her ne kadar şu anda yapılmıyor olsa da, eski makine ve teçhizatlarda kullanılan zehirli maddeler, bu cihazların kurallara aykırı şekilde bertaraf edilmesi nedeniyle doğaya ve denize karışabiliyor."