Özet (TL;DR) @ 2018-09-18T12:03:00.000Z: Putin ve Erdoğan arasında dün gerçekleşen zirveden birbirinden önemli kararlar çıktı. Rusya konusunda uzman gazeteci Cenk Başlamış, zirveyi Seyr-i Sabah programında yorumlarken zirve sonrasındaki en…


Seyr-i Sabah

12:03 18.09.2018(Guncellendi 13:18 18.09.2018) URL'yi kısaltın

Putin ve Erdoğan arasında dun gerçekleşen zirveden birbirinden onemli kararlar çıktı. Rusya konusunda uzman gazeteci Cenk Başlamış, zirveyi Seyr-i Sabah programında yorumlarken zirve sonrasındaki en zor konulardan birinin radikal grupların belirlenmesi olduğunu dile getirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında gerçekleştirilen zirvede başta İdlib olmak uzere Suriye ile ilgili birçok sorun masaya yatırıldı. Yaklaşık 5 saat suren toplantının ardından gazetelere İdlib konusunda uzlaşıldığı haberleri yansıdı. Rusya konusunda uzman gazetecilerden Cenk Başlamış, Seyr-i Sabah programına yaptığı yorumlarda anlaşmanın en zor kısmının bolgede bulunan grupların hangilerinin radikal olduğunun belirlenmesi ve bunlara karşı atılacak adımlar olduğunu dile getirdi:

' RUSYA AŞAMA AŞAMA SORUNLARI ÇÖZMEYE ÇALIŞIYOR'

"Bu kadar detaylı bir uzlaşma çıkacağını beklemiyordum. Genel anlamda liderlerin uzlaşmaya varabileceğini duşunuyordum. Var olan koşullar uzlaşmayı zorunlu kılıyor. Son uç yıldır Turkiye ve Rusya, İran'ın da katılımıyla aralarında temel goruş farklılıkları olsa da ortak hareket ediyorlar. İdlib, Suriye, Rusya, Turkiye ve İran için çok onemliydi. Burada olan bitenler yuzunden ipler kopabilirdi. Her tarafın birbirine ihtiyacı vardı. Tarafların pozisyonlarından taviz vermeden buluşması gerekiyordu. Hatta tahmin edilenden de daha detaylı bir anlaşma imzalandı. Radikal gruplar konusunda sadece ilke anlaşması var. Dunku basın toplantısında iki lider de bunu soyledi. Hangi grupların radikal olduğunu Turkiye ve Rusya birlikte bir çalışma yaparak belirleyecek dendi. Ondan sonra ağır silahların çekilmesi radikallerin uzaklaştırılması, bunlar nasıl ve nereden çıkacak konuları belirlenecek. Bugun Rus basınına baktığımızda en zor kısmın bu grupların belirlenmesi olduğu soyleniyor.

Gorebildiğim kadarıyla dunku mutabakatta İran'ın dahli yok. Burada Rusya'nın dediği oluyor. Ortaya bir plan sunuldu. Takvim verildi. Varılan uzlaşmanın sahada gerçekleşmemesi olasılığı elbette var. Guvenli bolge kurulamayabilir, ağır silahlar çekilemeyebilir, radikal unsurlar belirlenemeyebilir. Turkiye Rusya'ya şoyle bir şans veriyor: Eğer anlaşmada bir sorun çıkarsa şimdilik ertelenmiş gozuken operasyon tekrar gundeme gelecek. Suriye ve İran tarafından bakıldığında çok fazla değişen bir şey olmayacak. Bugun belli bir operasyon yapılmayacak ama Turk Rus anlaşması gerçekleşmezse yine eski duzene donulecek.

Evet orası Suriye toprağı. Ama burada son sozu Rusya soyleyecek. Bundan 3 yıl once Rusya, Suriye operasyonunu başlatana kadar Suriye topraklarının buyuk bolumunu kaybetmişti. Rusya geldikten sonra topraklarını geri kazandılar. Orası Suriye olsa da son sozu Rusya soyluyor. İdlib'de Rusya iki ateş arasında kaldı: Evet Suriye ve İran'ın taleplerini yerine getirmek için İdlib'i bombalamak istiyor ama diğer taraftan Turkiye'nin de taleplerini gozetmek durumunda. Fırat'ın doğusu meselesini bizzat Erdoğan dile getirdi. Oradaki PYD tehlikesini Suriye'nin geleceği açısından İdlib'den daha buyuk olduğunu soyledi. O sorun orada duruyor. Sadece şu an için gozlerden uzak durumda. Rusya genel olarak Kurtlerin bir rol ustlenmesi gerektiğini duşunuyor. Bir denge sağlanması lazım. Ruslar gorduğum kadarıyla aşama aşama sorunu çozmeye çalışıyor.

Uçak kriziyle resmen Turk Rus ilişkileri uçurumun eşiğinden dondu. Sonra aradan geçen donemde gerçekten olumlu ve hızlı adımlar atıldı. İlişkiler rayına oturdu. Anlaşmazlık noktaları olabilir. Ama uçak krizinin yol açtığı hasar giderilmiş durumda. Krizden hemen sonra Rusya'nın çok onem verdiği doğal gaz projesi uygulanmaya başlandı. Akkuyu ile ilgili gelişmeler oldu. Kamuoyuna yansımıyor ama Akkuyu ile ilgili sıkıntılar da mevcut. Bir butun olarak bakıldığında kriz oncesi hava yakalandı demek zor ama hasar buyuk olçude giderildi. En onemli zarar karşılıklı guven meselesiydi. BU guven konusu tam olarak sağlandığını soylemek zor. Ama eski guven ortamının sağlanması yolunda adımlar atıldı. Butun bu iş birliği içinde S400 meselesine de bakmak lazım. Turk Rus ilişkileri açısından çok onemli bir anlaşma. Buyukelçi olayı şunu gosterdi: Başka bir zaman başka bir yerde çok buyuk kriz çıkarabilecek bir suikasttı. Ama uçak olayı daha soğuk kanlı hareket etmeyi oğretti. Uçak krizinin hemen ardından iki ulke de itidalli davrandı.

Turkiye'de de Rusya'da da onemli sorunlar var. İç politika malzemesi olarak kullanılabilecek meseleler krize donuşmeden çozuldu. Uzun suredir iki ulke liderinin ilişkisi ve samimiyeti de buna neden oluyor. Ülkenin kendi çıkarları olmasına rağmen iki liderin sıcak ilişkisi işleri daha hızlı ve kolay goturuyor."