Özet (TL;DR) @ 2018-09-13T17:08:00.000Z: Fransa, Cezayir Bağımsızlık Savaşı sırasında 'işkenceye yol açan bir sistemi teşvik ettiğini' kabul etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransız askerlerinin gözaltında öldürdüğü komünist matematikçi…


Avrupa

17:08 13.09.2018(Guncellendi 17:12 13.09.2018) URL'yi kısaltın

Fransa, Cezayir Bağımsızlık Savaşı sırasında 'işkenceye yol açan bir sistemi teşvik ettiğini' kabul etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransız askerlerinin gozaltında oldurduğu komunist matematikçi Maurice Audin'in eşini ziyaret ederken, kaybedilenlerle ilgili arşivlerin de açılacağını duyurdu.

(C) REUTERS / Zohra Bensemra

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un ofisinden yapılan açıklamada, Macron'un Cezayir'in bağımsızlığını savunan bir komunist olan ve 1957'de kaybedilen matematikçi Maurice Audin'in 'Cezayir'in hala Fransa'nın parçası olduğu donemde teşvik edilen sistemden kaynaklanan işkence altında olduğunu' kabul edeceği duyuruldu.

KAYBED İLENLERİN KAYDININ YER ALDIĞI ARŞİVLER AÇILACAK

Macron'un ayrıca 'kaybedilen Cezayirli ve Fransız asker ve sivillerle ilgili arşivleri açacağını duyuracağı' açıklandı.

Macron bugun Audin'in karısı Josette Audin'in Paris'e bağlı Bagnolet'deki evini ziyaret etti. Audin gazetecilere yaptığı açıklamada "Bugunun geleceğini asla duşunmezdim" dedi.

Fransız tarihçi  Sylvie Thenault da devletin Audin'in olumunun 'bir sistem' sonucu olduğunu kabulunun, işlenen suçun daha geniş şekilde tanındığı anlamına geldiğini işaret etti.

AUD İN'İN FRANSIZ ASKERLERCE ÖLDÜRÜLDÜĞÜ HOLLANDE DÖNEMİNDE İTİRAF EDİLMİŞTİ

O donem Cezayir Üniversitesi'nde doçent olan Maurice Audin, Fransız askerlerince Cezayirli savaşçılara yardım ettiği gerekçesiyle evinden alındığında 25 yaşındaydı.  3 çocuk babası Audin başkent Cezayir'deki bir villada işkenceye uğramıştı. Eşi Josette'ye 10 gun sonra kocasının bir başka cezaevine nakladildiği sırada kaçtığı soylenmişti.

2014'e kadar resmi anlatı bu şekilde kalmış ancak Macron'un halefi François Hollande Audin'in gozaltında oldurulduğunu kabul etmişti.

1954-1962 arasındaki savaşta Fransa kuvvetleri,  130 yıl boyunca somurgesi yaptığı Cezayir'deki ozgurluk savaşçılarına karşı savaşmış, Cezayirli tarihçilere gore bağımsızlık savaşında 1.5 milyon Cezayirli olmuştu. Fransız tarihçilere gore ise savaşta iki taraftan 400.000 kişi hayatını kaybetti.

Fransa devleti hiçbir zaman savaş sırasında askerlerinin rutin olarak işkence kullanıdığını kabul etmemişti. Savaş sırasında Fransız hukumeti işkence iddialarına yer veren gazeteleri, kitapları ve fimleri sansurlemiş, savaşın ardından askerlerin işlediği suçlar Fransız toplumu için bir tabu olmayı surdurmuştu. Bağımsızlık savaşçıları da esirlere kotu muamele ile suçlanmıştı.

GE ÇMİŞLE YÜZLEŞMEK

Savaş sonrası doğan ilk Fransa Cumhurbaşkanı olan Macron geçen sene seçin kampanyası sırasında Fransa'nın Cezayir'i somurgeleştirmesini 'insanlığa karşı suç' diye niteleyerek tartışmaları alevlendirmişti.

Ancak Macron daha sonra sozlerinden geri adım atmış ve Fransa'nın somurgeci geçmişinden 'ne ret ne de pişmanlık' duyulması gerektiğini soyleyerek "Geçmişin tutsağı olamayız" ifadelerini kullanmıştı.