Özet (TL;DR) @ 2018-09-10T23:44:00.000Z: Ekonomistler, Tahran Zirvesi sonrası Türkiye, Rusya ve İran'ın yerel para birimleriyle ticaret konusunda mutabık kalmalarını yorumladı.


Ekonomistler, Tahran Zirvesi sonrası Turkiye, Rusya ve İran'ın yerel para birimleriyle ticaret konusunda mutabık kalmalarını yorumladı.

Tahran'daki zirvede Turkiye, Rusya ve İran'ın yerel para birimleriyle ticaret yapma konusunda mutabık kalmalarını Sputnik'e değerlendiren ekonomist Arda Tunca, uç ulkenin merkez bankalarının yoneticilerinin konuyu goruşmek için ilk defa bir araya gelecek olmalarının onemli bir aşama olduğuna dikkat çekti.

Finansal analist Tuncay Turşucu da yerel para birimleriyle ticaretin, Turkiye'nin dolar ve euro bağımlılığının kırılması yonundeki etkisinin uzun vadede ortaya çıkacağına işaret ederek "Kuçuk bir şey yapmak hiçbir şey yapmamaktan iyidir. Bugun toplam hacminizin yuzde 3'unu, 5'ini yerel para biriminden yaparsınız, gittikçe bunu arttırırsınız. Uzun vadede bunun etkilerinden soz etmek mumkun olacaktır" diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin katılımıyla Tahran'da duzenlenen Turkiye- Rusya-İran uçlu zirvesinin ardından konuşan İran Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti, Rusya ve İran'ın yerel para birimleriyle ticaret yapma konusunda mutabık kaldığını açıkladı.

Yakın bir gelecekte Turkiye, Rusya ve İran merkez bankalarının yoneticilerinin bir araya geleceklerini belirten Himmeti, uç ulkenin de ticarette doların devre dışı bırakılması konusunda hemfikir olduğunu, Turkiye, Rusya ve İran'ın kendi para birimleriyle ticaret yapacağını ve belirlenen kur uzerinden işlem yapılacağını vurguladı. Himmeti, petrol, gaz ve temel urunlerin alışverişi ile bankacılık konularında uzlaşı sağlandığını da ifade etti.

(C) AA / Kayhan Özer

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ozellikle son donemde Turk Lirası'nın dolar karşısındaki değer kaybının ardından dış ticarette yerel para birimleriyle ticarete vurgu yapmış, son olarak Turkiye-Kırgızistan İş Forumu'nda yaptığı konuşmada "Bizler artık aramızda yerli ve milli parayı kullanmak suretiyle doların egemenliğine bir defa yavaş yavaş son vermemiz gerekiyor. Ülkeler, firmalar ve tuccarlar sadece ticaretin doğasında bulunan sıkıntıları aşmakla yetinmiyor aynı zamanda kur baskısı gibi dolara bağımlılığı getirdiği zorluklarla da karşılaşıyor. 'Ticareti kolaylaştırdığı' iddiasıyla kurulan bu sistem, artık kuresel serbest ticaretin en buyuk ayak bağı haline donuşmeye başlamıştır" ifadelerini kullanmıştı

" YEREL PARA BİRİMLERİYLE TİCARET KÜRESEL ÇAPTA TARTIŞILAN BİR KONU"

İran Merkez Bankası Başkanı'nın uç ulkenin merkez bankalarının temsilcilerinin yerel para birimleriyle ticaret konusunu goruşmek uzere bir araya geleceğini açıklamasını Sputnik'e değerlendiren ekonomist Arda Tunca, yerel para birimleriyle ticaretin kuresel duzeyde tartışıldığını ifade etti.

Son donemde ABD Başkanı Donald Trump'ın uluslararası ekonomi ve ticaret alanında tek taraflı olarak attığı adımların dunyada tepkiye yol açtığını ifade eden Tunca, "Doların, dunyanın en guçlu rezerv parası olması da Trump'ın elini çok guçlendiren bir olguydu, tum dunya da bunu kırmak için çareler duşunmeye başladı. 'Madem elindeki gucu iyi niyetli olmayan çabalarla kullanma arzusu var, bunu tersine çevirmek için bir şey yapmalıyız' dendi. Siyasi irade kendini bu şekilde ortaya koydu. Sadece Turkiye değil, Çin oteden beri bunu yapmaya çalışıyor. Rusya yapmaya çalışıyor. Bu eğilim yayılmaya başladı. Turkiye de yaşadığı tecrubelerle bu trene bindi" dedi.

" MERKEZ BANKALARI YÖNETİCİLERİNİN GÖRÜŞECEK OLMASI SOMUT BİR AŞAMA KAYDEDİLECEĞİNİN İŞARETİ"

Yerel para birimleriyle ticaretin, siyasi iradenin yanı sıra merkez bankaları boyutunda çok ciddi ve ayrıntılı bir teknik çalışma gerektirdiğini vurgulayan Tunca, şoyle konuştu:

"Merkez Bankaları devreye girmeden, bunun teknik altyapısı hazırlanmadan bu niyetin ete kemiğe burunmesi imkansız. İlk defa merkez bankaları teknik heyetlerinin bir araya gelerek bu işi bir yere goturme noktasına geleceklerini anlıyoruz. Bundan sonra ne yapılacağını, teknik detayları takip edeceğiz. Yerel para birimleriyle ticaretin yapılması uzun zaman alacak bir iş. Siz diyelim ki Rusya'dan ithalat yapacaksınız, ruble odemeniz lazım. Bugun bir Turk ithalatçının dolar yerine ruble alabileceği bir yer yok. Rusya ile ithalatımızı çevirecek kadar bir ruble yok Turkiye'de. Bunun için merkez bankalarının karşılıklı olarak kendi aralarında rezerv tutma alışkanlığı geliştirmeleri gerekiyor. Aynı şekilde Rusya'daki bir tuccarın şu anda Turkiye'den ithalat yaparken odeyebileceği miktarda Turk Lirası bulması mumkun değil. Bunun bulunabilir hale getirilmesi gerekiyor. Eğer bunların teknik altyapıları çalışır, buna gore bir duzen kurulursa zaman içinde bu mumkun hale gelebilir. Bu hemen olacak bir şey değil, ama siyasi irade ortaya konduysa bunun ekonomik, teknik taraflarının da yerine getirilmesi gerekiyor. Ben ilk defa merkez bankaları heyetlerinin goruşeceklerini duydum, onun için somut bir aşama kaydedileceği yonunde bir ipucu yakaladık. Bundan sonra merkez bankalarının bu çalışmalar konusunda duyuruları olacaktır. Bu ulkelerle ticaret için bu ulkelerin merkez bankalarıyla ticaret için şu kadar miktarda rezerv tutma kararı aldık, bunu da şu metotlarla gerçekleştireceğiz gibi somut açıklamaların gelmesi lazım, bundan sonra bunu takip edeceğiz."

" MERKEZ BANKALARININ KARŞILIKLI OLARAK BİRBİRLERİNİN PARA BİRİMLERİNDE REZERV BULUNDURMALARI MESELENİN EN KRİTİK YÖNÜ"

Merkez bankalarının karşılıklı olarak birbirlerinin para birimlerinde rezerv bulundurmasının, meselenin en kritik yonunu oluşturduğunu ifade eden Tunca, "Merkez bankalarının dışında diğer bankaların buna hazırlanması, elektronik para transferlerinden bunların hesaplarının tutulmasına kadar birçok teknik detay gundeme gelecek bundan sonra. Bunun için hazırlık lazım, uzerinde çalışılması lazım. Ama ilk defa siyasi iradenin dışında işin ekonomik altyapı hazırlığı tarafı konuşuldu. Onun için artık haberlerin başka yonunu takip edebileceğiz sinyali almış olduk bu konuda" diye konuştu.

" HANGİ MAL VE HİZMETLERDE YAPILACAĞI ÖNEMLİ"

Finansal analist Tuncay Turşucu da Sputnik'e yaptığı açıklamada yerel para birimleriyle ticaretin uygulanabilir olduğunu ancak konu uzerinde ayrıntılı çalışma yapılması gerektiğini ifade ederek "Yapılamayacak bir şey değil bu, uygulanabilir. Hangi mal ve hizmetler için olacağı burada onemli. Petrol de sayılan mallar arasında var, petrolun fiyatı dunyada dolarla tespit edilen bir urun, İran'dan ve Rusya'dan enerji alıyoruz, onlar da dolarla satılan urunler. Bizim Rusya ya da İran'a onların para birimleriyle odememiz, onlar TL ile bir urun alacaksa anlamı olur. Ben enerji ile ilgili kalemlerde yerel para biriminin şu aşamada pek uygulanabilir olduğunu duşunmuyorum, o konu daha uzun vadeli bir konu. Ama şu olabilir; mesela bizim Rusya'ya doğalgaz için odememiz vardır, Rusya'dan da her ay belli sayıda turist geliyordur, turizmden elde edeceğimiz geliri Rusya'dan alınacak doğalgaz odemesi ile mahsuplaştırma gibi bir adım olabilir, oyle bir şey yapmak mumkun olabilir" dedi.

" ETKİLERİ UZUN VADEDE ORTAYA ÇIKACAK BİR MESELE"

Yerel para birimleriyle ticaretin etkilerinin uzun vadede ortaya çıkacağını vurgulayan Turşucu, "Biz Rusya karşısında net ithalatçıyız, yani odeyiciyiz. Dolayısıyla biz Rusya'ya ruble ile odeme yapabiliriz. Özetle şu soylenebilir; bu yapılabilir, mumkundur. Her kalem mal ve hizmette bu durum olmayabilir, bunun için ozel anlaşmalar olabilir. Bu şekilde bir icraat olabilir. Olursa ne olur? Bizim ticaret hacmimize baktığımızda en fazla ticaret yaptığımız yer,, yaklaşık yuzde 80 oranında Avrupa'dır, dolayısıyla biz ağırlıklı olarak Euro ile iş yapıyoruz. Dolayısıyla bu ulkelerle yerel para birimiyle ticarete başlasak bile bizim uluslararası ticaret hacmimizin içinde ufak bir miktar teşkil edecek. O yuzden dolar ve euro egemenliğinin bugunden yarına sona ermesi mumkun değil. Şimdilik belki yuzde 5'lik bir kısmı olabilir, toplam içinde kuçuk bir miktar olacaktır, fakat yıllar içinde başka ulkelerle yapılan anlaşmalarla birlikte bu yuzde 5, yuzde 10'a, 15'e, daha yuksek oranlara çıkar, ondan sonra biraz daha etkili olmaya başlar. Bu yapılamaz bir duşunce değil ama bugunden yarına doların egemenliğine son verecek gelişme olmasını beklememek lazım, bunun için zamana ihtiyaç var" ifadelerini kullandı.

Yerel para birimleriyle ticaretin, Turkiye'nin dolar ve euro bağımlılığının kırılması yonundeki etkisinin uzun vadede ortaya çıkacağını belirten Turşucu, "Kuçuk bir şey yapmak hiçbir şey yapmamaktan iyidir. Bugun toplam hacminizin yuzde 3'unu, 5'ini yerel para biriminden yaparsınız, gittikçe bunu arttırırsınız. Uzun vadede bunun etkilerinden soz etmek mumkun olacaktır" diye konuştu.