Özet (TL;DR) @ 2018-09-11T08:49:00.000Z: JCR Eurasia Rating Başkanı Orhan Ökmen, “Kur çıkışından her sektör etkilendi. Ancak, yoğun ithal girdi ve yüksek enerji kullananlar, daha çok iç pazara hitap edenlerle yurt dışı orjinli firmaların…


JCR Eurasia Rating Başkanı Orhan Ökmen, "Kur çıkışından her sektor etkilendi. Ancak, yoğun ithal girdi ve yuksek enerji kullananlar, daha çok iç pazara hitap edenlerle yurt dışı orjinli firmaların distributoru, bayisi firmalar daha fazla etkilendi" dedi.

Kur çıkışının ve artan durgunluk risklerinin şirket bilançoları uzerinde yarattığı değişimleri izlemek için en onemli kaynaklardan biri JCR Eurasia Rating'in bulguları. Çunku bine yakın kurumsal, 200'e yakın banka ve diğer finansal kuruluşlar ve 10 bini aşkın irili ufaklı KOBİ'ye ait olmak uzere toplam 11 bin 200 civarında işletme ve kurumun sayısal olan olmayan, sistematik ve standardize edilmiş guncel istatistiki veri setine hakim.

Dunya gazetesinde "11 bin 200 firmanın bilançosuna gore 'son durum' analizi: Sıkıntı buyuyebilir" başlığıyla yayımlanan habere gore Ökmen, kur krizinin, firmaların tum fonksiyonları uzerinde ciddi etkiler bırakmaya başladığını, likidite, mali yapı, faaliyet etkinliği ve karlılık değişkenlerinin negatif yonde değişmekte olduğunu soyledi.

"Elbette sektor, faaliyet, olçek, yonetim, finansman teknikleri, pazarlama, varlık ve yukumluluk dengelenmesi bakımlarından farklı olan işletmeler bu krizden farklı olçulerde etkileniyor" diyen Ökmen, şunları anlattı:

-- Genel olarak finansman maliyetleri ve işletme riskleri arttı, likidite ve karlılık seviyeleri ile piyasa değerleri duştu. Ancak artan maliyetleri urun fiyatlarına tam yansıtmada zorluk yaşadıklarını goruyoruz. Aşırı maliyet farkları nedeniyle ithalata bağımlı imalat sektorlerinde ortalama olarak yuzde 20 civarında uretim ve kapasite daralmaları başladı.

-- Tahsilat sureleri bazı sektorlerde 1 yıla çıktı: Alacak tahsil sureleri 2018'in 2. yarısından itibaren uzamaya başladı, ortalama 90 gun civarına ulaştı. Tekstil, kimya, elektronik, makine ve inşaat sektorlerinde bir yıla kadar çıktı. Perakende ile ulaşımda bu sure 40 gun civarında. Bir onceki yıl yuzde 20 daha duşuktu.

(C) REUTERS / Dado Ruvic/Illustration

- Likiditeyi artırmak, mali yapıyı sağlamlaştırmak amacıyla ağırlıklı olarak ozkaynağa yonelmek ve yatırım politikalarında değişiklikler yaparak, yatırımları ertelemek veya iptal etmek temel eğilim olarak belirginleşiyor. Ancak kurumsallardalikidite artırıcı sureçler zorlaştı.

-- Likidite bakımından KOBİ'lerin daha hazırlıklı oldukları soylenebilir. Hem kriz oncesi hem de şu anda likidite seviyeleri, buyuk kurumsal firmalara gore daha yuksek. Bunun nedeni KOBİ'lerin kısmen peşin satış stratejisine yonelmeleri.

-- Uzun vadeli strateji oluşturma çabaları azaldı. Alacak vadelerini kısaltmaya, tedarikçi borçlarını daha gecikmeli odemeye yonelik taktikler oluşturuluyor. Ana faaliyetler one çıkıyor, yan faaliyetlere ayrılan zaman ve butçe azaltılıyor. Yıllık butçelerde kotumser varsayımlara dayalı kuçulme yonlu revizyonlar yapılıyor. Muşteri limitleri periyodik olarak tekrar tekrar gozden geçiriliyor. Limit- risk eşitlemeleri çerçevesinde indirimlere gidiliyor. Ancak kuçulme planlamaları henuz istihdam alanına sirayet etmedi.

-- KOBİ'lerin genelinde kısa vadeli kaynakların toplam kaynaklar içerisindeki payı her donemde daha yuksek iken bu donemde daha da arttı. KOBİ'lerin ozkaynaklarının daha kaliteli olduğu soylenebilir. Ödenmiş sermaye/Özkaynak oranları, buyuk firmaların rasyolarına oranla 5 kata yakın daha yuksek. Kurumsallarda ozkaynaklarının yuzde 50'den fazlası her an ortaklara dağıtılabilir durumda, geçmiş yıl kar kalemlerinde bekletiliyor. Her an dağıtılabilir turdeki ozkaynak yedeklerinin koruyucu gucu ve kalitesi doğal olarak zayıf. Alacak devir hızında da KOBİ'lerin daha başarılı oldukları, devir hızlarının yuzde 15 arttığı goruluyor. Kurumsallarda yuzde 20 gerileme soz konusu.

-- KOBİ satışlarının kara donuşum oranları (Net kar/Net satış değişkenleri) kriz oncesi buyuk firmalara gore bariz şekilde ustundu. Bu pozitif fark devam etmekle birlikte azalma eğiliminde. Açık pozisyon riski olmayan buyuk kurumsalların net kar/net satış değişkenleri mutlak miktar olarak onemli tutarda bir kar seviyesine yukseldi. Ancak açık pozisyon riski olanlar onemli tutarda zarar uretiyor.

- Genel talep seviyesinin zayıfl amaya başlaması, tuketici kredisi maliyetinin artması nedeniyle, firmaların satış seviyeleri ozellikle yılın ikinci yarısından itibaren reel olarak azalmaya başladı. Hemen hemen her sektoru etkilendi. Ancak, yoğun ithal girdi ve yuksek enerji kullananlar, daha çok iç pazara hitap edenler ile yurtdışı orjinli firmalarının distributoru, bayisi firmalar daha fazla etkilendi.

-- Krizlerin maliyetlerinde son yuklenicinin her zaman hane halkı olduğu duşunulurse, tum sektorler bir şekilde transfer etmenin yolunu bulacaktır. Ancak ani maliyet transferleri toplumsal şok ve sosyal huzursuzluğa, kademeli maliyet transferleri ise uzun sureli ekonomik durgunluğa sebep olur. Ekonominin bu ikilem içerisine girmemesi için uluslararası finansman kanallarına erişiminin onundeki her turlu yapısal, hukuksal engellerin vakit kaybetmeden kaldırılması gerekir. Doviz krizinin orta ve uzun vadeli pozitif çıktısı, yerli girdi kullanan sanayiyi koruyucu ve teşvik edici cazip bir etki oluşturması olur.

BANKACILIK ŞİMDİLİK VE GENEL DÜZEYDE SÜRDÜRÜLEBİLİR DÜZEYDE

Ökmen, "Kur çıkışı en çok hangi sektorleri etkiliyor?" sorusuna şu yanıtı verdi:

"Yeme-içme, spor giyim başta olmak uzere tekstil, turizm, organize perakende, demir çelik imalatçıları, ozellikli kumaş ureticisi mensucat sektoru, mobilya gibi sektorlerin negatif etkilenmesi en duşuk seviyede. İplik imalatçıları, elektrikli ev aleti imalatçıları, seyahat acentaları, akaryakıt bayileri de az etkilenen grupta. Geri kalan tum sektorlerin etkilenme derecesi yuksek. Özellikle inşaat, enerji gibi sektorler en fazla etkilenenler.

Gayrimenkul, tum alt grupları dahil genel olarak imalat sektoru, ilaç-sağlık medikal urunler sektoru, kimya, havacılık, otomotiv, medya-basın-yayın başta dovizli yukumlulukleri olan her sektorde firmalar çok etkilendi veya etkileniyor. Bankacılık şimdilik ve genel olarak surdurulebilir duzeydeki sağlığını koruyor. Faktoring ve leasing genel olarak kuçulme ve faaliyet kaybı surecinde. Eğitim sektoru (basım ve yayımcılık hariç) krizin yukunu onemli olçude transfer etmeyi başardı.