Suriye'de cihatçıların elindeki İdlib'e yönelik olası bir operasyonun zamanı belirsizliğini korurken, Astana sürecinin g...

Özet (TL;DR) @ 2018-09-07T14:11:00.000Z: Suriye'de cihatçıların elindeki İdlib'e yönelik olası bir operasyonun zamanı belirsizliğini korurken, Astana sürecinin garantör ülkelerinin liderleri olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye…

"Suriye'de terorizmle mucadele için bu buluşma ne geçmişte ne gelecekte kendi kararımızı kabul ettirmek uzerine olmamıştır. Suriye halkı dostumuzdur. Bolgedeki bazı ulkelerin terorizmle ilgili endişelerini anlıyoruz, ama bu endişeler için en iyi yonetmin Suriye hukumetiyle organize olmadan doğrudan mudahelenin krize neden olacağını biliyoruz.

RUHAN İ: KANUNSUZCA SURİYE'DE BULUNAN ABD'DEN OLUMLU ADIM BEKLENEMEZ

Rejim orgutlerinin savaş yonteminin yanlış olduğunu duşunuyoruz. Kalıcı barış için terorizmle mucadele etmek gerekir. ABD ve siyonist rejiminin terorizm destekleyicileri, hengame yaratarak suçu değiştiremezler. Kanunsuzca Suriye'de bulunan ve tecavuze gerçekleştiren ABD hukumetinden olumlu ve yapıcı bir adım beklenemez. Suriye'de kalıcı barışla ulaşması için ciddi sorunlar yaratmaktadır.

' SURİYE'NİN GELECEĞİ İÇİN HER TÜRLÜ ROL SURİYE'YE AİT'

Yuz binlerce Suriyeli'nin komşu ulkelerde bulunması olumsuz hava yaratır, derhal topraklarına donmeleri için yardım edilmelidir. Suriye'nin geleceği için her turlu rol Suriye'ye aittir.

İdlib'te teroristlere karşı mucadele sivillere zarar vermemelidir ve yakıp, yıkıcı olmamalıdır. Yabancı askeri guçlerin topraklardan çıkması Suriye'nin geleceği açısından onemlidir. Libya'da dış guçlerin mudahalesi, geçmiş tecrubeler Suriye'nin geleceği açısından da onemlidir. Dunya ozellikle bizim bolge dış mudahale, bazı hukumetlerin maceraperetliği yuzunden çok fazla insani kayba neden olmuştur. Yemen krizi ve dunyadaki benzer krizleri çizecektir. Bolgede ve dunyadaki kriz yaşayan ulkelerin geleceği ve barış surecini belirleyemez.

Eski, acı ve tatlı deneyimleri goz onunde bulundurarak, onumuzde çok kısa olmayan bir yolumuz var. Suriye krizinde iş birliğimiz bolgedeki diğer krizlerin çozulmesi için rol oynayabilir.

' SURİYE'DE GÜVENSİZLİĞİN SON BULMASI İÇİN ABD'NİN VARLIĞI SON BULMALI'

Suriye'de barışın gelmesi için, her muzakerede Suriye'de toprak butunluğune saygı duyulmalıdır. Terorizm son bulana kadar ozellikle İdlib'De terorle mucadele bulunmalıdır. Suriye'de guvensizliğin son bulması için ABD'nin varlığı son bulmalıdır. Suriye krizinin çozulmesi için Suriye'de barış için uç ulkenin iş birliğine saygı duyulmalıdır."

**

(C) AA / Cem Öksuz

PUTİN: İDLİB'DE PROVOKASYON HAZIRLIĞI VAR**

Ruhani'nin ardından konuşan Rusya lideri Vladimir Putin de Suriye'de normalleşme surecinde onemli bir yol alındığını belirten Putin bu ulkede terorist tehdidin ise başta İdlib'de olmak uzere devam ettiğini soyledi. Rus lider, İdlib'deki terorist grupların bir kimyasal saldırı tezgahlayarak provokasyon yapmaya hazırlandığını da kaydetti. Putin "Ortak mutabakatlarımızın başarılı şekilde hayat geçirilmesi siyasi çozum surecini ilerletebildi. Özellikle Suriyeliler kendi başına ulkenin kaderini tayin etmeye imkan bulacaklar" dedi.

' SURİYELİLERİN KENDİ ÜLKELERİNİN GELECEĞİNİ BELİRLEMEYE BAŞLAMASI İÇİN TÜM KOŞULLAR HAZIR'

Putin, "Suriyelilerin kendi ulkelerinin geleceğinin nasıl olacağını bağımsız bir biçimde belirlemeye başlaması için gereken tum koşullar oluşturuldu" ifadelerini kullandı.  Rus lider, Suriye'ye insani yardım çabalarının sistemli bir hale getirilip Suriyeli goçmenlerin kitlesel halde evlerine donmesinin sağlanmasının yararlı olacağını da soyledi.

Putin sozlerini şoyle surdurdu: "(Suriye'de) guvenlik guçleniyor, iş bulabilen sivillerin sayısı artıyor. Bununla ilişkili olarak Rusya'nın girişimi ile Suriyeli goçmenlerin ve ulke içinde yerinden edilenlerin evlerine donebilmeleri içi uluslararası bir yardımlaşma yapılması planlanıyor. Bu girişim, İranlı ve Turk partnerlerimizden de destek goruyor."

' ŞAM, ANAYASA KOMİSYONU KONUSUNDA ÜSTÜNE DÜŞENİ YAPTI; BUNDAN SONRA MUHALİFLER KENDİ ÜSTLERİNE DÜŞENİ YAPMALI'

Ayrıca Putin, Suriye'nin yeni anayasasını hazırlayacak komitenin oluşturulmasına yonelik çalışmalara hız verilmesi gerektiğini soyledi. Rus lider, anayasa komisyonu konusunda Şam'ın ustune duşeni yaptığını belirtip bundan sonra muhaliflerin kendi ustlerine duşeni yapması gerektiğini kaydetti.

' TERÖRİSTLERLE MÜCADELEDE İDLİB'DEKİ SİVİLLERİN DE HESABA KATILMASI LAZIM'

Rusya lideri, İdlib'deki duruma ilişkin olarak ise, "İdlib'de çok sayıda sivil var. Bu nedenle buradaki teroristlerle mucadelede bunun da hesaba katılması gerekiyor" ifadelerini kullandı. Rus lider, İdlib'deki teroristlerin saldırılarını gormezden gelinemeyeceğini de vurguladı. Ayrıca Putin, İdlib de dahil olmak uzere ulkenin her yerinde kontrol sağlamanın, Suriye hukumetinin meşru hakkı olduğunu soyledi.

ERDO ĞAN: GERGİNLİĞİ AZALTMA BÖLGELERİ FARKLI BAHANELERLE TASFİYE EDİLDİ, GERİYE İDLİB KALDI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise konuşmasına Ruhani ve Putin'e teşekkur ederek başladı. Erdoğan, şunları soyledi:

"Zirveden çıkacak sonuçlar tum dunya tarafından şu anda sabırsızlıkla bekleniyor. Alacağımız kararlarda bu beklentileri boşa çıkarmayacağıma inanıyorum. Asgari muşterekler suriye'nin siyasi birliğinin sağlanması, toprak butunluğunun korunması ve ithilafa barışçıl bir siyasi çozum bulunmasıdır. Bu amaçla baştan beri sahada şiddetin durdurulmasını, insani durumun iyileştirilmesini ve siyasi surecin onunun açılmasını hedefledik.

Aynı anlayışla Cerablus, El Bab ve Afrin gib iyerlerde sahaya inerek terorist unsurları bolgeden temizledik. Boylece Suriye topraklarını guvenli hale getirerek huzur ve istikrarı temin ederek, multecilerin evlerine donebileceği şartları hazırlamaya çalıştık.

Diğer taraftan yine Astana kapsamında hayata geçirdiğimiz en kritik adım gerginliği azaltma bolgelerinin tesisidir. Ancak zamanla bunlar farklı bahanelerle tek tek tasfiye edildi. Bugun sadece İdlib kaldı. Her ne gerekçeyle olursa olsun İdlib'e yapılan ve yapılacak bir saldırı felaketle, katliamla ve çok buyuk bir insani durumla sonuçlanacaktır.

' İDLİB'İN KAN GÖLÜNE DÖNMESİNİ İSTEMİYORUZ'

Çoğunluğu Suriyeli 4.5 milyon topraklarında halen barındırmakta olan Turkiye, multeci ağırlama kapasitesini zaten doldurmuştur. Rus ve İranlı dostlarımızın İdlib'deki guvenlik endişelerini elbette anlıyoruz. Benzer kaygıları en az sizler kadar bizler de duyuyoruz. Ancak İdlib gibi her şeyin iç içe olduğu bir yerde teroristlere karşı mucadelede zaman ve farklı yontemlere ihtiyaç var. İdlib'in kan golune donmesini asla istemiyoruz. Dostlarımızdan da bu çabalarımızda bize destek olmanızı bekliyoruz. Meseleyi Astana ruhuna uygun şekilde çozmeyi hedeflemeliyiz. Zira Astana'nın itibar ve guvenliğinin sınanacağı son fırsattır. Turkiye'nin İdlib konusundaki hassasiyesinin ve kararlılığının doğru anlaşılmasını sizlerden ozellikle rica ediyorum. Astana garantorlerinin Suriye'de yeni bir şiddet dalgası ve insani kriz yaşanmayacağına dair kamuoyuna mesaj vermesi gerekmektedir.

DEAŞ tehdidi ve tehlikesi kalmamasına rağmen Amerika'nın bolgede bir diğer teror orgutunu guçlendirmeye devam etmesinden fevkalade rahatsızız. Turkiye, ozellikle Suriye'nin siyasi, coğrafi gerçek butunluğu sağlanana kadar bolgedeki varlığını korumakta kararlıdır. Tehdidin kaynağına ve boyutuna gore adım atmayı surdureceğiz."

' TÜRKİYE'NİN ÖRTÜLÜ GÜVENCESİNİN, ESED REJİMİNİN İNSAFINA BIRAKILMASINA RAZI GÖSTEREMEYİZ'

Erdoğan, "Ülkemizin sağladığı ortulu guvencenin, kendi halkına yonelik katliamları hala hafızalarımızda olan Esed rejiminin insafına bırakılmasına rıza gosteremeyiz" diye konuştu. Bundan sonraki toplantının Rusya'da yapılacağını soyleyen Erdoğan, oradaki toplantıya çok daha olumlu gelişmelerle gitmeyi temenni ettiğini soyledi.

**

(C) REUTERS / Kevin Lamarque

RUHANİ: ABD'Yİ FIRAT'IN DOĞUSUNDAN ÇIKMAYA ZORLAYALIM**

Erdoğan'ın ardından bir kez daha soz alan Ruhani, "ABD'yi Fırat'ın doğusundan çıkmaya zorlayalım, çunku krizin devam etmesindeki en buyuk etken ABD'dir" dedi.

ERDO ĞAN: İDLİB'DE GÖÇ BAŞLADI, BİZİM SINIRLARA DOĞRU GELİYORLAR, ATEŞKES SAĞLANMALI

Erdoğan da ateşkes konusunda adım atılmasında buyuk bir fayda olduğunu belirtip İdlib halkının korktuğunu soyledi. "İdlib'de goç ve iltica başladı" diyen Erdoğan, "Bizim sınırlara doğru geliyorlar, bir ateşkes sağlanmalı. Teroristlere karşı alınacak tedbirler birlikte alınmalı. İstihbarat guçlerimizin muşterek çalışması onem arz ediyor. Bu konuda suratle adım atılmalı, ateşkesin sağlanması çok çok onem arzediyor. (…) Burada bir ateşkes ilanı yapabilirsek zirvenin en onemli adımlarından biri bu olacak ve sivilleri ciddi manada huzurlu kılacak, rahatlatacak" ifadelerini kullandı.

"Bu konuyla ilgili bir adımın atılması ve boyle bir ilanın yapılması bu zirvenin de zaferi olacaktır diye duşunuyorum" ifadesini kullanan Erdoğan, "Sayın Putin'in anayasa ile ilgili zaten bu adımlar atıldı, şu anda 45 kişilik bir liste belli. Bu anayasa ile ilgili çalışmalar da hız kazandığı takdirde Suriye'de artık halk genel itibarıyla beklentilerine doğru gidildiğini gormuş olacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

**

(C) AFP 2018 / SAMI ALI

ERDOĞAN BİLDİRİDE ATEŞKES İFADESİ OLMASI GEREKTİĞİNİ SÖYLEDİ, PUTİN 'SİLAHLI MUHALİFLERİN, NUSRA'NIN, IŞİD'İN YERİNE KONUŞAMAYIZ' DEDİ**

Zirveye ilişkin bildirinin okunmasından once ise Erdoğan ısrarla bildiride İdlib için ateşkes ifadesinin olması gerektiğini vurguladı. Putin de bunun uzerine şu ifadeleri kullandı: "Burada goruşme masasında silahlı muhaliflerin temsilcileri ya da Nusra Cephesi ile IŞİD'in temsilcileri yok. bana gore, Turkiye Cumhurbaşkanı genel olarak haklı; bu iyi olurdu. Fakat biz onların adına konuşamayız.  El Nusracılar ya da IŞİD'ciler adına, ateş etmeyi bırakacakları ya da bomba yuklu insansız hava araçları kullanmayı bırakacaklarının sozunu veremeyiz."

ERDO ĞAN: NUSRA OLSUN, HTŞ OLSUN, HEPSİ İÇİN, BİR DEFA SİLAHI BIRAKIN

(C) AA / Kayhan Özer

Bunun uzerine Erdoğan şu yanıtı verdi: "Burada 'ateşkes' ifadesi eğer yer alacak olursa bu yapılacak açıklamada çok daha isabetli olacaktır diye duşunuyorum. Üçuncu maddeyi bu guçlendirir. 3. madde çok diplomatik ama buraya bir de ateşkes ifadesini koyarsak bu işi çok daha guçlendirecektir, rahatlatacaktır. Nusra olsun, HTŞ olsun, hepsi içini bir defa silahı bırakın. Silahı bırakın ki buraya sulh gelsin. Bu çağrıyı zirveden yapmış olalım."

Rusya lideri, Erdoğan'ın Tahran zirvesinden yapılacak çağrının sadece El Nusracılar için değil tum teroristler için geçerli olduğunu soylemesi ardından da "Destekliyorum. Cumhurbaşkanı Erdoğan'a katılıyorum" dedi.