Özet (TL;DR) @ 2018-09-07T12:53:51.000Z: Zigetvar Kuşatması'nda hayatını kaybeden Kanuni Sultan Süleyman'ın iç organlarının gömüldüğü alanın bulunması için TİKA'nın koordinatörlüğünde başlatılan kazılar iki ülkeyi birbirine yakınlaştırıyor.


Osmanlı Devleti'nin en onemli padişahları arasında yer alan ve 7 Eylul 1566'da Zigetvar Kuşatması sırasında hayatını kaybeden Kanuni Sultan Suleyman'ın Turk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığınca (TİKA) ortaya çıkarılan Macaristan'daki turbesi iki ulke arasındaki ilişkileri guçlendiriyor.

Zigetvar'daki Kanuni Sultan Suleyman Turbesi Kazı ve Araştırma Projesi kapsamındaki araştırmaları yuruten Turk kazı ekibi başkanı ODTÜ Mimarlık Tarihi Bolumu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Uzay Peker ve Mimar Sinan Guzel Sanatlar Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Suleyman Kızıltoprak, çalışmalarıyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

BUG ÜN BİLE TARTIŞMA KONUSUKızıltoprak, Kanuni Sultan Suleyman'ın 73 yaşında ve hasta olmasına rağmen 3 aylık yorucu bir yolculuk neticesinde o donemde kuçuk bir kale şehir olan Zigetvar'a sefere çıkmasının sebebinin bugun bile tartışma konusu olduğunu soyledi.

Zigetvar Kalesi'nin, Macar topraklarına Habsburg akınlarını engellemenin yanı sıra Viyana yolu uzerinde alınması gereken bir yer olduğuna dikkati çeken Kızıltoprak, sozlerini şoyle surdurdu:

ESES HEDEF İ VİYANA MIYDI ?''Bir cihan padişahının 3 aylık bir yolculuk neticesinde nispeten kuçuk bir kaleyi ele geçirmeyi hedef edinmesi akla uygun ve beklenen cevap olmasa gerek. O zaman asıl hedef Viyana mıydı? Yaklaşık 11 yıldır sefere çıkmayan sultan Avrupa'daki rakipleri Habsburglara yaşlı olmasına rağmen hala guçlu olduğunu gosterip esaslı bir darbe vurmak için bir fırsat mı yakalamıştı? Ya da Macaristan'daki Osmanlı varlığını Habsburglara karşı kuvvetlendirmek mi istiyordu? Yeni Sadrazam olan Sokullu Mehmed Paşa'nın etkisiyle iç ve dış dinamiklere karşı bir govde gosterisi yapmak niyetinde mi idi? Bunların birkaçı veya hepsi olabilir.''Kızıltoprak, Osmanlılar ve Batılılar nezdinde Zigetvar Seferi'nin en onemli olayının kentin alınışı ya da kaybedilişi olmadığına, Viyana'yı tehdit edecek, sınırlarını Avrupa içlerine kadar genişleten bir hukumdarın hayatını kaybetmesi olduğuna dikkati çekti.

SAVUNMA SAVA ŞI SAYGISI

Kızıltoprak, Macarlar ve Hırvatlar açısından milli bir kahraman olan Zigetvar Kalesi komutanı Hırvat asıllı Miklos Zrinyi'nin kaleyi ve hayatını bu sefer sonucu kaybetmesine rağmen saygıyla anılmasının temel sebebinin de Sultan Suleyman'ın vefatına neden olacak şekilde bir savunma savaşı yapması olduğunu ifade etti.Ünlu Fransız Kardinali ve Başbakanı Richelieu'nun, Kanuni'nin son seferine çıkıp hastalığı sebebiyle hayatını kaybettiği Zigetvar Seferi'ni ''Medeniyeti Kurtaran Savaş'' diye isimlendirdiğini soyleyen Kızıltoprak, Kanuni'nin o donemde Fransızları himayesine alarak Avrupa'daki duşmanlarının elinden kurtardığına işaret etti.

Kızıltoprak ayrıca Kanuni için Zigetvar'da Otağ-ı Humayun'da, yeni padişah olan, muzaffer ordu ve matem alayını karşılayan İkinci Selim'in katılımıyla Belgrad'da ve Ebussuud Efendi'nin imametiyle İstanbul'da olmak uzere uç defa cenaze namazının kılındığını kaydetti.

OSMANLILAR TARAFINDAN YEN İDEN İNŞA EDİLDİ

Bugun Macaristan'da bulunan Zigetvar Kalesi'nin esasen Osmanlı Devleti'ne ait bir eser olduğuna, Kanuni'nin Zigetvar Seferi sırasında kale tahrip olduğu için Osmanlılar tarafından yeniden inşa edildiğine değinen Kızıltoprak, ''Kale içinde bulunan ve Kanuni Suleyman adını taşıyan cami de o devirden kalan kıymetli bir diğer mimari eserdir. Buna ilaveten kiliseye çevrilen Muezzinzade Ali Paşa Cami şehrin merkezine yerleşen ve kente kurduğu vakıf aracılığıyla katkıda bulunan Turklerden kalan bir başka eserdir." dedi.

DOSTLU ĞU PEKİŞTİRECEK

TİKA'nın Zigetvar dışındaki Sultan Suleyman Otağ ve kentteki Turk Evi muzesinde yaptığı çalışmalarının onemine de işaret eden Kızıltoprak, "Ayrıca Kanuni'nin iç organlarının defnedildiği alanın tespiti noktasında TİKA'nın desteği ile Turk arkeologların nezaretinde başarılı arkeolojik çalışmalar yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda kazı alanının ziyaretçilere açılması ve bulunan objelerin Zigetvar'da bir muzede sergilenmesi Turk-Macar dostluğunu pekiştirecektir'' diye konuştu.

KAZILAR DEVAM ED İYOR

Turk kazı ekibi başkanı Prof. Dr. Ali Uzay Peker de TİKA ve Zigetvar Belediyesi arasında 2012'de imzalanan anlaşma çerçevesinde hayata geçirilen "Macaristan Zigetvar'daki Kanuni Sultan Suleyman Turbesi Kazı ve Araştırma Projesi" kapsamında, 2015'ten beri, Zigetvar'ın kuzeydoğusunda yer alan Üzum Tepesi'nde Macar ve Turk ekiplerinin katılımıyla arkeolojik kazı çalışmaları yurutulduğunu hatırlattı.

Peker, arkeolojik kazı çalışmaları neticesinde 2015'te, Kanuni Sultan Suleyman'ın kayıp turbesinin kalıntılarının gun yuzune çıkarıldığını, 2016'da turbenin kuzeybatısındaki cami yapısının tamamı ortaya çıkarılmış ve tekke yapısının ise kısmi kazısının gerçekleştirildiğini kaydetti.2017 yılı kazı çalışmalarında, tekkenin kuzeydoğu kanadının kazısının tamamlandığına ve kuzeybatı kanadı bir tekke odası hariç ortaya çıkarıldığına işaret eden Peker, sozlerini şoyle surdurdu:

YASAL D ÜZENLEMELER GEREKİYOR

''Macar ortağımızın açıklamasına gore, kazı alanı Macaristan kanunlarının mecbur tutması nedeniyle arkeolojik buluntuların kış şartlarında bozulmasını onlemek uzere tekrar toprakla ortulmuştur. Bu durumun oluşmasına neden olan bir başka konu da kazı alanında henuz çozulemeyen kamulaştırma sorunları olmasıdır. Bolgede bir sembolik mezar anıtı ve/veya anı parkı duzenlenmesi için Macar makamlarının yapacağı yasal duzenlemeler ve idari girişimlere ihtiyaç bulunmaktadır. TİKA'nın gorevlendirdiği Turk ekibi olarak sorumluluğunu aldığımız kazı çalışmalarını nihayetlendirmiş, kazı raporu ve yayınları teslim etmiş bulunuyoruz.''

KANUN İ'NİN ÖLÜMÜ GİZLENDİ

Zigetvar Kalesi Kuşatması sırasında hayatını kaybeden Kanuni Sultan Suleyman'ın olum haberi askerler arasında moral bozukluğu yaratmaması için gizlenmişti. Kanuni'nin naaşının bozulmaması için iç organları çıkartılarak otağının bulunduğu yere gomulmuştu. Kanuni'nin bedeni ise muhasaradan sonra İstanbul'a getirilerek Suleymaniye Cami avlusundaki bugunku yerine defnedilmişti.Kanuni'nin olumunden sonra tahta geçen 2. Selim, babasının iç organlarının gomulu olduğu yere turbe, etrafına da kulliye yaptırmıştı. 150 yıl kadar kalan bu yapılar daha sonra Zigetvar Kalesi'ni işgal eden Habsburg askerleri tarafından yıkılmıştı. Daha sonra Macarlar tarafından bu bolgeye turbe anlamına gelen "Turbek" ismi konulmuştu.

MACAR İSTANDA'Kİ KAZI ÇALIŞMALARI

TİKA'nın Macaristan'ın Pecs Üniversitesine verdiği destekle başlatılan proje neticesinde Zigetvar kentinde Kanuni Sultan Suleyman'ın iç organlarının defnedildiği yer 2015'te tespit edildi ve kazı çalışmalarıyla Macaristan'da ilk defa Osmanlı yerleşkesi ortaya çıkarıldı.

TİKA ile Zigetvar Belediyesi arasında 2012'de imzalanan antlaşma çerçevesinde hayata geçirilen "Macaristan Zigetvar'daki Kanuni Sultan Suleyman Turbesi Kazı ve Araştırma Projesi" kapsamında, 2015'ten bu yana Macar ve Turk ekiplerinin katılımıyla Zigetvar'ın kuzeydoğusundaki Üzum Tepesi'nde arkeolojik kazı çalışmaları yurutuluyor.