Özet (TL;DR) @ 2018-09-06T12:05:00.000Z: İdlib’in Rusya tarafından bombalanması, Türkiye, Rusya ve İran arasında yapılacak Tahran zirvesinden öncesinde gerginliğin artmasına neden oldu. Emekli diplomat ve CHP Genel Başkan Yardımcısı Ünal…


Seyr-i Sabah

12:05 06.09.2018(Guncellendi 13:06 06.09.2018) URL'yi kısaltın

İdlib'in Rusya tarafından bombalanması, Turkiye, Rusya ve İran arasında yapılacak Tahran zirvesinden oncesinde gerginliğin artmasına neden oldu. Emekli diplomat ve CHP Genel Başkan Yardımcısı Ünal Çevikoz, Seyr-i Sabah programında Rusya'nın Turkiye'nin Suriye ile direkt ilişki içine girmesini istediğini dile getirdi.

(C) REUTERS / Kevin Lamarque

Tum dunya gozunu İdlib'e dikti. Rusya'nın oradaki terorist unsurları bombalamaya başlamasıyla Turkiye, İran ve Rusya'nın yapacağı Tahran konferansı oncesinde gerginlikler yaşandı. Diğer yandan bombalamanın başlamasıyla birlikte Turkiye'ye doğru yeni bir sığınmacı akını başlayacağı, bu sığınmacıların içinde terorist unsurların da olabileceği dile getiriliyor. ABD'nin Rusya ile Suriye rejimini goruştuğu, Rusya'nın Turkiye'den Suriye ile direkt goruşmesini istediği gunlerde yaşanacakları emekli diplomat ve CHP Genel Başkan Yardımcısı Ünal Çevikoz, Seyr-i Sabah programında değerlendirdi:

' SORUN İNSANİ SIĞINMACI SORUNU OLMAKTAN ÇIKIYOR'

****" Tahran zirvesinin kolay geçeceğini soylemek mumkun değil. Her şeyden once zirve oncesi bir bombalama yapılmasının doğru olmadığını soyledi Çavuşoğlu. Rejimin hedefi İdlib'i ele geçirmek. 4 çatışmasızlık bolgesinin uçunde kontrolu ele geçirdi, geriye İdlib kaldı. Orada da birikmiş terorist grubunun mevcudiyetinden bahsediliyor. Onların temizlenmesi gerekiyor ki rejim kendi toprakları ustunde nispeten kontrolu sağlamış gorunsun. Nispeten diyorum çunku YPG'nin kontrolu altında olan bolge var. Ama Suriye'nin onceliği Fırat'ın batısındaki topraklar. Bu hedefine ulaşmasındaki en buyuk desteği Rusya ve İran'dan alıyor. Son 7 senedir Turkiye ile Rusya İran arasında ve uluslararası toplum arasında goruş farklılığı var. Bu çatışmasızlık belgelerinde Rusya Turkiye birlikte hareket etti. Gelinen noktada Turkiye ile olan birlikteliğinin heveslisi değil gibi gozukuyor. Turkiye'den Şam ile diyalog içine girmesi isteniyor.

Şimdiye kadar son 7 yıldır Suriye toprakları ustunde rejimden farklı duşunen bir muhalefet vardı. Bunlar homojen de değillerdi. Ya ittifak yaptılar ya birbirlerinden farklı olarak rejimle muhalefeti surdurduler. Ama gelecek için bir barış çabası gerekiyor. Eğer Suriye rejimi muhalefeti devre dışı bırakırsa rejimin kendi dayatmış olduğu çozuk ustunde durulacak ağırlık rejime geçecek. Burada bir dengenin bozulması ve rejimin muhalefet unsurlarını masadan kenara itmesi sonucu doğacak. Onun için boyle bir durumun olmasını engellemeye çalışıyor Turkiye ve ABD.

ABD'nin butun soylemlerinden ortaya çıkan Rusya ve İran'ın kontrol ettiği bir Şam rejiminin kontrolu ele geçirmesini engellemek. Vekalet savaşlarının devam ettiği Suriye'de ABD muhalifleri destekliyor. ABD'nin mevcut koşullarda askeri mudahalede bulunması mumkun değil çunku kırmızı çizgisini kimyasal silahlar olarak koydu. Daha once de yaptı bunu. Burada tehlike kimyasal silah kullanılıp kullanılmadığı bilinmeden rejimin zayıflamasını mumkun kılmak için duzmece bir senaryoyla saldırı yapılması ihtimali. Son gunlerde Rusya'nın da dikkati çektiği bu.

ABD ile Rusya konusunda mutabakat sağlanması gerekiyor. Cenevre'deki barış sağlıklı muzakerelerinin ilerlemesinin sağlanması için bu şart. Bu anlaşma Rusya ile batı arasındaki ilişkilerin bir parçasını oluşturuyor. Trump ile Putin'in basın toplantısında Suriye'nin ayrıntılı bir biçimde konuşulduğu dile getirildi. Suriye ile ilgili geleceğe yonelik atılması gereken adımlar iki ulke yetkilileri arasında goruşuluyor diye duşunuyorum.

Multeci buyuk bir sorun. Şu ana kadar Turkiye 3,5 milyon sığınmacıyı kabul etti. Onlarla ilgili taahhut altına girdi. Bunların bir kısmının geriye donduğunu biliyoruz ama çok onemli bir miktar değil. Yeni gelecek multeci sayısı onemli. Yeni bir goç hareketi başlayınca bunların içinde terorist unsurların sızma ihtimali var. Bu bir multeci sorunu ya da insani sorun değil ulusal guvenlik sorunu haline geliyor. Kitlesel goçu engelleme duşuncesinde Turkiye. Bunun da yolu Ankara'nın Şam ile dolaylı da olsa diyalog yolunu araması. Astana başladığından beri masada Suriye temsilcileri vardı. Turkiye dolaylı da olsa bu diyaloğu kabul etmedi. Hep Rusya ustunden mesaj gitti. Ama Rusya artık aracı olmak istemiyor. 900 km. sınırı olan komşusuyla doğrudan konuşmasını istiyor Rusya. Kalıcı bir barış için bu diyaloğun başlaması gerekiyor."