Türkiye'de TL'nin değer kaybetmesiyle yaşanan kriz, küresel finans piyasalarını da sarstı. Diğer gelişmekte olan ülkeler...

Özet (TL;DR) @ 2018-09-02T15:57:00.000Z: Türkiye'de TL'nin değer kaybetmesiyle yaşanan kriz, küresel finans piyasalarını da sarstı. Diğer gelişmekte olan ülkelerin paralarının da ağır baskı altına girdiği belirtildi.

15:57 02.09.2018(Guncellendi 16:13 02.09.2018) URL'yi kısaltın

Turkiye'de TL'nin değer kaybetmesiyle yaşanan kriz, kuresel finans piyasalarını da sarstı. Diğer gelişmekte olan ulkelerin paralarının da ağır baskı altına girdiği belirtildi.

Turk Lirası'nın sert duşuşunden kaynaklanan şok dalgaları butun dunyayı sarsarken, Arjantin, Uluslararası Para Fonu'ndan (IMF) kararlaştırılan kredinin vaktinden once odenmesini istedi.

(C) REUTERS / Murad Sezer

DW Turkçe'nin haberine gore, Hindistan'ın para birimi Rupi eski gunlerini arar oldu. Uzmanlara gore borsalarda haftalardır devam eden likidasyon, endeksleri sarsmaya devam edecek.

Analistlere gore Turkiye'nin ekonomik sorunlarının onemli bolumu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın politikasından kaynaklandığı için ulke içerisinde yapılmış sayılıyor. Ancak başka genç sanayi ulkeleri de kamu borçlanması, siyasi krizler ve ihmal edilen reformlar yuzunden zor durumda. Duşuk faizler dolarla borçlanmayı adeta teşvik etmişti. Ancak 2015 sonlarından bu yana ABD'de faizler yukselmeye başladı.

Amerikan Merkez Bankası'nın (FED) yuksek istihdam ve buyume hızı nedeniyle faizleri daha da yukarı çekmesi bekleniyor. Bu durumda dolar yatırımcıya cazip geliyor, ancak aynı zamanda Brezilya, Arjantin ve Guney Afrika gibi ulkelere de baskı uyguluyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın fitilini ateşlediği gumruk anlaşmazlığının da ticaret savaşlarına yol açmasından endişe ediliyor.

' YATIRIMCILAR PARALARINI DAHA GÜVENLİ LİMANLARA AKTARMAYI TERCİH EDİYOR'

Deutsche Bank'ın doviz uzmanı Nils Ole Matthiessen "Kalkınmakta olan ulkelerin para birimlerinde artan riskler nedeniyle yatırımcılar paralarını bu ulkelerden çekip, dolar veya frank gibi daha guvenli limanlara aktarmayı tercih ediyor" diyor.

(C) AA /

Alman Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği'nin dış ticaret uzmanı Volker Treier ise 'bulaşma tehlikesinden' soz etmekle birlikte, Alman ekonomisinin bununla başa çıkabilecek guçte olduğunu belirtiyor. Krizin bulaşma tehlikesini şimdilik onemsiz goren uzmanlar da var.

Commerzbank'ın analiz uzmanı Ulrich Leuchtmann, "Diğer ulkelerin kamu açıklarının Turkiye'ninkinden ve 1980'lerin başlarındaki Latin Amerika ve 1990'ların sonlarındaki Asya krizine yakalanan ulkelerinkinden daha az olduğunu" soyluyor.

Portfoy yoneticisi Columbia Threadneedle'den Maya Bhandari ise durumun çok daha çabuk negatife donebileceğini hatırlatıyor. Bhandari, "Sermaye hareketlerinin kontrol altına alınması Turkiye'yi genç sanayi ulkeleri açısından sorun haline getirebilir. Çunku bu durumda soz konusu ulkeler fon sermayesini kaybedebilir" diyor.

Yatırımcının odaklandığı ulkeler arasında Turkiye'nin yanı sıra Arjantin, Brezilya ve Hindistan da bulunuyor.

' TÜRK EKONOMİSİ SAĞLAM BİR TEMELE OTURMUŞ DEĞİL'

"Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ekonomi politikası ve Merkez Bankası'nın bağımsızlığını tartışma konusu etmesi yatırımcıya guven kaybettiriyor" denilen haberde, şu goruşlere yer verildi:

(C) AA / Gokhan Balcı

"Amerikalı rahip yuzunden ABD ile Turkiye arasında patlak veren krizi Erdoğan ABD'nin ekonomik saldırısı olarak tanımlıyor. Turk ekonomisi zaten sağlam bir temele oturmuş değil. Enflasyon yuzde 15 sınırına dayandı. 6 milyar doları bulan dış ticaret açığı azalmakla birlikte nispeten yuksek sayılır. Lira yılın başlarından bu yana dolar karşısında yuzde 44 oranında değer kaybetti."

Amerikan yatırım bankası Goldman Sachs Turk Lirası'ndaki çokuşun Turk bankalarının oz sermayesini tuketebileceği goruşunde. Amerikan bankalarından JP Morgan Turkiye'nin sadece 2019 ortalarına kadar 153 milyar euro borç odemek durumunda olduğunu hesaplamış. Bu meblağ Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla'nın dortte birine tekabul ediyor. 2019 Temmuzunda vadesi dolacak olan 93 milyar euroluk kredinin nasıl finanse edileceği de merak konusu.

' MERKEZ BANKASI'NIN BAĞIMSIZLIĞI GÜVENCE ALTINA ALINMALI'

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak Turkiye açısından buyuk risklerin soz konusu olmadığını soyluyor. Uzmanlar ise tam aksi goruşteler. TL krizini tek onleme şansın radikal politika değişikliğine gitmek olduğunu soyleyen DZ Bank uzmanı Ayşe Ruzgar, "Merkez Bankası'nın bağımsızlığı guvence altına alınıp ana faiz yuksek oranda arttırılmalı ve maliye bakanı değiştirilmeli" diyor.

' ARJANTİN'İN BÜTÇE VE ÖDEMELER DENGESİ AÇIK VERİYOR'

Çapraz ateş altındaki bir diğer ulke de Arjantin. Dış borçları 200 milyar doları bulan Arjantin'in butçe ve odemeler dengesi de açık veriyor. Devlet Başkanı Mauricio Macri'nin bu yıl Dolar karşısında yuzde 45 oranında değer kaybeden Peso'yu kurtarma imkanlarının sınırlı olduğu belirtiliyor. Oysa uzmanlar Macri'nin reformlar başlatmakla ve Merkez Bankası'nın bağımsızlığını daha da guçlendirmekle isabetli adımlar attığını belirtiyorlar. Arjantin'in tanınmış iktisatçılarından Guillermo Nielsen, "Macri doğru olanı yapıyor ama bunları yapmakta iki yıl gecikti" diyor.

İki yıl once buyume çizgisine oturan Arjantin ekonomisi yine resesyona surukleniyor. Hukumet IMF kredilerinin vaktinden once serbest bırakılmasını istiyor. Peso'nun yoğun baskı altına girmesinde yuzde 30'a çıkan enflasyon da rol oynuyor. Merkez Bankası bu yuzden faiz oranını yuzde 45'e yukseltti. Yatırım şirketi XP'nin uzmanlarından Alberto Bernal, "Yuksek faizlerin tek başına enflasyona çare olamayacağını çunku tuketici ve işletmecinin yıllardır suren ekonomik kriz nedeniyle zaten kredi kullanmadığını" soyluyor.

' BREZİLYA REAL'İ SON İKİ YILIN EN DÜŞÜK DOLAR KURUNA İNDİ'

Latin Amerika'nın en buyuk ekonomisi iki yıl suren ağır resesyonun ardından toparlanmaya başladı. IMF bu yıl enflasyondan arındırılmış buyume hızının yuzde 1.8'i bulacağını tahmin ediyor. IMF uzmanları asıl sorunun yuksek kamu borçlanmasından kaynaklandığını ve acilen ihtiyaç duyulan mali reformların geciktirildiğini soyluyor.

Ekim ayında yapılacak devlet başkanlığı seçimleri de piyasalardaki huzursuzluğu arttırıyor. Bu yıl yuzde 20 oranında kur kaybına uğrayan Brezilya Real'i, İşçi Partisi'nin yolsuzluktan hukum giyen eski Devlet Başkanı Luiz İgnacio Lula da Silva'yı aday gostermesinden sonra son iki yılın en duşuk dolar kuruna indi. Çoğu Brezilyalı ekonomik durumun kotuluğunden, aşırı harcama yapan ve skandallara adı karışan politikacıları sorumlu tutuyor.

' DOŞ BORÇLANMA HİNDİSTAN İÇİN SORUN DEĞİL'

Hindistan yuzde yedilik buyume hızıyla butun ulkeleri geride bıraktı. Uzmanlar dış borçlanma ve odemeler dengesi açığının Hindistan için sorun olmadığını belirtiyor. Dolayısıyla krizler Hindistan'ı diğer gelişmekte olan ulkeler kadar etkilemiyor.

Ancak Rupi'nin bu yıl yuzde 9 oranında değer kaybetmesi ve enflasyonun yuzde 4.5'a ulaşması para politikasıyla ilgili onlemlerin alınmasını gerektiriyor. Hindistan Merkez Bankası nisan ayından bu yana faizi yarım puan arttırdı. Rupi değer kaybetmeyi surdurduğu takdirde, Başbakan Narenda Modi'nin 2014'teki zaferini onumuzdeki seçimlerde tekrarlaması zorlaşacak. Fiyat artışları oncelikle ulkenin nufuzlu orta kesimini rahatsız ederken, ozel işletmeler de kar marjlarının duşmesinden endişe ediyor.