Sırtında uydu vericisiyle dünyayı dolaşan, gittiği yerden uzmanlara dakika başı mesaj atan küçük akbabalarımız var. Baze...

Özet (TL;DR) @ 2018-09-02 08:17:16.910067: Sırtında uydu vericisiyle dünyayı dolaşan, gittiği yerden uzmanlara dakika başı mesaj atan küçük akbabalarımız var. Bazen Everest Dağı’ndan daha yüksekte uçuyor, saatte 60 km hızın üzerine çıkıyor,…

Birçok bilim insanının uzerinde hemfikir olduğu gibi altıncı ve en buyuğu olması beklenen bir yokoluş surecindeyiz. Dunya Doğayı Koruma Birliği'nin verilerine gore 13 dakikada bir canlı turu yok oluyor. Yani kıyameti yaşıyor. İşte bu kıyametin eşiğine yaklaşmış olan canlılardan biri de kuçuk akbaba. Butun çaba onu uçurumun kenarından çekip almak için... KuzeyDoğa Derneği, Utah Üniversitesi ve Orman Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma Milli Parklar Genel Mudurluğu (DKMP) işbirliğiyle Turkiye'de ilk kez uydu vericisi takılarak takip edilen kuçuk akbabaların, insan egosu ve hırsıyla orulu, oldukça dramatik ama bir o kadar da ibretlik bir hikayesi var.

Kanat açıklığı 155-180 cm arasında olan kuçuk akbabaların dunya nufusunun 21 bin 900 ila 30 bin birey arasında olduğu tahmin ediliyor.Kuçuk akbaba nufusunun çok buyuk bir kısmına ev sahipliği yapan Hindistan ve Nepal'de ineklerde kullanılan ve hayvan oldukten sonra onların leşleriyle beslenen kuçuk akbabaları zehirleyen diklofenak ve ketoprofen içerikli ilaçlar, bu canlıyı 1960-2010 yılları arasında yok olmanın eşiğine getirdi. Bu tur bugun Dunya Doğayı Koruma Birliği'nin 'Kırmızı Liste'sinde, yani tehlike altındaki turler arasında bulunuyor. Kuçuk akbaba, Turkiye'de de tum kuş turleri arasında durumu kuresel boyutta en hızlı kotuye giden tur.

Leşleriyle beslendikleri evcil hayvanlarda bulunan ilaçlar, akbabaların dokularında birikerek bobrek yetmezliğine yol açıyor. KuzeyDoğa Derneği Bilim Koordinatoru Emrah Çoban, "Doğanın çopçuleri olan bu onemli canlıların sayıları kurşun zehirlenmesi, bilinçli zehirlenme, vurulma, yuvalarının tahribi ve tacizi, elektrik telleri ve ruzgar turbinlerine çarpma, leşleriyle beslendikleri yaban hayvanlarının yok olması ve doğal yaşam alanlarının yok olması gibi birçok tehdit sonucu hızla azalıyor. Onların karşılaştığı sorunları çozebilmemiz ve onları koruyabilmemiz için oncelikle haklarında bilgi sahibi olmamız gerekiyor. Amacımız bu bilgileri kullanarak yaşadıkları sorunlara çozumler uretmek" diyor.

Uydu vericisi takılan kuçuk akbaba, bir yıldan kısa bir surede 50 bin km'den fazla seyahat etti. Yani dunyanın 40 bin km'lik çevresinden daha fazla yol yaptı.

Anadolu en
onemli kaleleri

K uçuk akbaba (neophron percnopterus) ulkemizde gorulen dort tur akbabanın en kuçuğu ve soyu en tehlikede olanı. Dunyadaki nufusları hızla duşerken ulkemizde hala duzenli olarak uruyorlar. Kars ve Iğdır'daki Arpaçay Kanyonu ile Aras Vadisi, Doğu Anadolu'daki onemli yaşam alanları. Ancak bu alanların ikisinin de koruma statusu yok. Ankara Beypazarı ise tum Avrupa'daki en buyuk 'kuçuk akbaba' nufusuna ev sahipliği yapıyor.

D unya kanatlarının altında
KuzeyDoğa ekibinin Turkiye ve Etiyopya'da verici takarak takip ettiği sekiz kuçuk akbaba, 2012'den bu yana 200 bin km'den fazla uçtu ve 18 ulkeye gitti: Turkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Gurcistan, İran, Irak, Suriye, Lubnan, Filistin, İsrail, Ürdun, Suudi Arabistan, Yemen, Cibuti, Etiyopya, Somali, Eritre ve Sudan. Goç esnasında hızları yer yer saatte 60 km'yi geçti, deniz seviyesinden 8 bin metre yuksekliğe, yani Everest Dağı'nın yuksekliğine kadar çıktılar.