Özet (TL;DR) @ 2018-08-28T06:49:43.000Z: Otonom silahlarda önemli ilerleme kaydedilirken, Birleşmiş Milletler öldürme özelliğine de sahip bu silahların yasaklanmasını görüşüyor. Dünya bu konuda üçe bölünmüş durumda.


YouTube'da gosterilen geleceğin oldurme ozelliğine sahip otonom silahlarıyla ilgili animasyon insanı urpertiyor. Animasyonda avuç içi buyukluğundeki insansız hava araçlar (dronelar) algoritmalarıyla duşmanı belirliyor, yerini saptadıktan sonra ona kurtulma şansı tanımıyor. Kumeleşip aralarında kurdukları ağlar uzerinden haberleşen mini dronelara programları sosyal medya uzerinden aktarılıyor. Dronelara dair animasyonda one çıkan bir diğer ozellik de bunların sadece insan oldurmeleri.

SADECE B İLİM KURGU MU?

"Slaughterbots" adlı kısa film yayınlandığı Kasım 2017'den bu yana 2 milyon 500 bin kez izlenmiş. Otonom silahların yasaklanmasını talep eden Thomas Kuchenmeister bu animasyonun bilim kurgu urunu olmadığını ve gerçekleşmesinin uzun surmeyeceğini soyluyor.Katil robotları durdurmak için başlatılan uluslararası kampanyaya katılan "Facing Finance" adlı Alman orgutun başkanı olan Kuchenmeister gezdiği silah fuarlarında yarı otonom gorev yapabilen silahların çoktan uretici kataloglarında yer aldığını gormuş. Örneğin kendiliğinden hedefleri tarayan ve hangisini tahrip edeceğine kendisi karar veren roketler geliştirilmiş. Bir insanın kumanda etmesine rağmen bu roketler somut saldırı sırasında ateş emrini askerden almıyor ve durdurulmasına da imkan tanımıyor.

DEVLETLER HUKUKUNA AYKIRI Kuchenmeister, sivil ve askeri araçlar arasında ayırım yapmayan robot silahların son derece sakıncalı olduğunu soyluyor. Savaşlarda yururluğe giren uluslararası insani hukuk kurallarına gore savaşanların sivillerden ayırt edilmesi ve sivillerle sivil amaçlı binalara zarar verilmemesi yer alıyor.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi de bu kuraldan hareketle otonom silah sistemlerini hedefi kendileri ozerk olarak arayan, seçen, saldıran ve tahrip edebilen silahlar olarak tanımlıyor. Özerklik insan mudahalesi olmaması anlamına geliyor. Sorun da bu ozelliğinden kaynaklanıyor. Ya otonom silahlar sadece duşman silahlarını tahrip etmeyip, sivilleri de oldururse? Kuchenmeister otonom silahlara devletler hukuku çipi takmanın mumkun olmadığını hatırlatıyor.

Silah sistemlerindeki ozerklik yeteneğinin artmasında yapay zeka ve robot biliminde kaydedilen muazzam ilerleme rol oynuyor. Makine artık oğrenebiliyor ve tıpkı insan beyninin noronlara dayalı iletişim ağında olduğu gibi, topladığı tecrubelere dayanarak taktik geliştirebiliyor. Silah endustrisi bu ozellikten yararlanarak hem daha hızlı ve etkili silahlar geliştirebiliyor hem de askerlerin riskini azaltıyor. Ordular da tam bunu istiyor. Ancak kesin ayrım yapılması da gerekiyor. Kendi başına mayın arayıp tahrip edebilen robotlara kimse karşı çıkmıyor. Kendiliğinden belli kişileri arayıp olduren robotlar ise devletler hukukuna aykırı duşuyor.

CENEVRE 'DE GÖRÜŞMELER YAPILIYOR

Peki uluslararası hukuk bu silahlara nasıl uygulanacak? Konu, 2014 yılından bu yana Birleşmiş Milletler'de goruşuluyor. "Belirli Konvansiyonel Silahlar Sozleşmesi" çerçevesindeki Cenevre goruşmelerine 70 ulkenin dışında bilim insanları ve sivil toplum kuruluşları da katılıyor.27 - 31 Ağustos tarihleri arasındaki muzakerelerde "Ölumcul Otonom Silah Sistemleri" ele alınıyor. Savaş meydanında birbiriyle vuruşan robotlar da bu tanımlamaya giriyor. Katil dronelar da henuz geliştirilmemiş olmakla birlikte yakında gundeme gelecek. Özerk silah teknolojisi dunyayı uç cepheye ayırdı: Bu silahlara karşı olanlar, otonom silahları onaylayanlar ve aralarında Almanya ve Fransa'nın da bulunduğu orta yolu tercih eden ulkeler.

" DÜNYAYA EGEMEN OLUR"

Otonom silahların yasaklanmasına karşı olanların başında yapay zekanın askeri amaçla kullanılmasına buyuk kaynak ayıran ABD, İsrail, Rusya ve İngiltere geliyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin yakın zamanda oğrencilere hitaben yaptığı konuşmada, "Yapay zekada oncu olanlar dunyaya hukmeder" demişti. Putin, ABD ve Çin'in bu alanda liderliği ele geçirmesinden endişe ediyor. En "akıllı" otonom silahlanma yarışının çoktan başladığını artık herkes biliyor.

YASAKLANMASINI İSTEYENLER26 devlet ve 230 uluslararası kuruluş otonom silahlara karşı çıkıyor. Amerikan "Future of Life" enstitusu tarafından başlatılan kampanyaya 3 binin uzerinde tanınmış kişi katıldı. Tesla'nın patronu Elon Musk ile Google gibi yapay zeka teknolojisinde gelişme sağlayan kuruluşlar da otonom silah sistemlerine katkıda bulunmayacaklarını duyurdular. Robot silahlara karşı olan devlet ve kuruluşlar, bir insanı oldurme kararının asla bir makineye bırakılamayacağı gerekçesiyle bu tur silahların uluslararası norm ve yasalarla yasaklanmasını talep ediyor. Almanya ve Fransa geleceğin silahlarıyla ilgili standartların belirlenmesinden sonra yapay zekayla işleyen silahları yasaklama yoluna gidilebileceği goruşundeler. Thomas Kuchenmeister ise Avrupa'nın en buyuk ulkesi Almanya'nın derhal otonom silahların yasaklanmasından yana çıkması gerektiğini ve boylelikle diğer ulkelere de ornek oluşturacağını soyluyor.

ZAMAN BASKISI

Zamanın daraldığı ise kesin. 35 yıldır yapay zeka araştırması yapan Amerikalı bilişimci Stuart Russell fikir babası olduğu "Slaughterbots" filmindeki senaryonun onlenebileceğini, ancak buna fazla zaman kalmadığını soyluyor. Dunyanın birçok ulkesinde drone kumeleri geliştirilirken, Alman silahlı kuvvetlerinin de aralarında bulunduğu birçok ulkede drone savar silahlar deneniyor. Kuchenmeister, Cenevre goruşmelerinde ilerleme kaydedilemediği takdirde kamuoyu baskısının artacağını ve kara mayınlarında olduğu gibi BM dışında uluslararası bir yasaklama anlaşmasına varılabileceğini soyluyor. Kara mayınlarına karşı yurutulen kampanyaya 1997 yılında Nobel barış odulu verilmişti.